1966 - ब्लॅक पँथर पार्टीची स्थापना-2-✊🏾 (शक्ती), 🛡️ (संरक्षण), 📜 (कार्यक्रम)

[Atul Kaviraje]

1966 - ब्लॅक पँथर पार्टीची स्थापना-

६. सामुदायिक 'सर्व्हायव्हल' कार्यक्रम (Community 'Survival' Programs) 🥣
बंदुकीच्या धाकामुळे BPP ची प्रतिमा 'हिंसक' म्हणून झाली असली तरी, त्यांच्या सामुदायिक सेवा (Survival Programs) या त्यांच्या कार्याचा कणा होत्या.
उप-मुद्दे (उदाहरणांसह):

मुलांसाठी मोफत नाश्ता कार्यक्रम (Free Breakfast for Children Program): हा सर्वात प्रसिद्ध कार्यक्रम होता. १९६९ पर्यंत, BPP दररोज हजारो गरीब मुलांना नाश्ता पुरवत होते.

मोफत आरोग्य दवाखाने (Free Health Clinics): कृष्णवर्णीय वस्त्यांमध्ये वैद्यकीय सेवा पुरवण्यासाठी हे दवाखाने उघडले. सिकल सेल ॲनिमिया (Sickle Cell Anemia) या रोगाच्या तपासणीत त्यांनी महत्त्वपूर्ण काम केले.

शिक्षण कार्यक्रम: ओकलँड कम्युनिटी स्कूलसारख्या शाळा उघडून मुलांना योग्य शिक्षण दिले.

७. क्रांतिकारी दृष्टिकोन आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध (Revolutionary View and International Relations)
BPP ने केवळ अमेरिकेतील वर्णद्वेषावरच लक्ष केंद्रित केले नाही, तर जागतिक स्तरावर साम्राज्यवादाविरुद्ध आवाज उठवला.
उप-मुद्दे:

तिसरी जगाची आघाडी (Third World Solidarity): त्यांनी आशिया, आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेतील शोषित लोकांशी हातमिळवणी केली.

चिनी माओवादचा प्रभाव: न्यूटन आणि सील यांनी चेअरमन माओ त्से-तुंग (Chairman Mao Tse-Tung) यांच्या 'रेड बुक'ची विक्री करून पक्षासाठी निधी गोळा केला.

८. सरकारी दमन आणि 'COINTELPRO' (Government Repression and COINTELPRO)
BPP च्या वाढत्या लोकप्रियतेमुळे अमेरिकेचे तत्कालीन एफबीआय (FBI) प्रमुख जे. एडगर हूवर (J. Edgar Hoover) यांनी त्यांना 'देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेला सर्वात मोठा धोका' (Greatest Threat to Internal Security) घोषित केले.
उप-मुद्दे:

COINTELPRO: या गुप्त प्रति-गुप्तचर कार्यक्रमाद्वारे (Counterintelligence Program) FBI ने पक्षाचे विभाजन करण्यासाठी, सदस्य आणि नेत्यांमध्ये गैरसमज निर्माण करण्यासाठी, खोटे पुरावे आणि हिंसक कारवाया करण्यासाठी एजंट्स घुसडले.

नेत्यांची हत्या: एफबीआयच्या सहकार्याने झालेल्या पोलिस छाप्यांमध्ये फ्रेड हॅम्पटन (Fred Hampton) सारख्या महत्त्वाच्या नेत्यांची हत्या झाली.

९. विस्तार आणि अंतर्गत संघर्ष (Expansion and Internal Conflict)
BPP चा प्रभाव न्यू यॉर्क, शिकागो, लॉस एंजेलिससह अनेक मोठ्या शहरांमध्ये पसरला.
उप-मुद्दे:

शीघ्र वाढ: १९६८ पर्यंत, देशभरात अनेक चॅप्टर्स उघडले गेले.

विभाजन: १९७० च्या दशकाच्या सुरुवातीस, ह्युए पी. न्यूटन आणि एल्ड्रिज क्लीव्हर (Eldridge Cleaver) यांच्यातील अंतर्गत वैचारिक मतभेदांमुळे पक्ष विभाजित झाला.

अंतिम टप्पा: १९७० च्या मध्यात, न्यूटन यांनी पक्षाचे लक्ष राजकीय संघर्षातून सामुदायिक सेवेकडे अधिक वळवले. १९८२ मध्ये BPP अधिकृतपणे संपुष्टात आला.

१०. वारसा आणि महत्त्व (Legacy and Significance)
ब्लॅक पँथर पार्टीने कृष्णवर्णीय समाजाच्या इतिहासावर आणि अमेरिकेच्या सामाजिक धोरणांवर अमिट छाप सोडली.
उप-मुद्दे:

सामाजिक कार्यक्रमांचे मॉडेल: त्यांचे मोफत नाश्ता कार्यक्रम, आरोग्य सेवा आणि शिक्षण उपक्रम आजही सामाजिक उपक्रमांसाठी एक मॉडेल ठरतात.

पोलिस उत्तरदायित्व: त्यांनी पोलिसांना जबाबदार धरण्याची गरज सर्वप्रथम प्रभावीपणे मांडली, ज्याचा प्रभाव आजच्या 'ब्लॅक लाइव्ह्स मॅटर' (Black Lives Matter) चळवळीवर स्पष्टपणे दिसतो.

मानसिक परिवर्तन: त्यांनी कृष्णवर्णीय समुदायाला शांतपणे अन्याय सहन करण्याऐवजी आत्म-संरक्षणासाठी उभे राहण्याची प्रेरणा दिली.

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-04.11.2025-मंगळवार.
===========================================