⚔️ ऑस्टर्लिट्झची लढाई (1805): तीन सम्राटांचा निर्णायक संघर्ष 👑-4-🇫🇷👑🧠

[Atul Kaviraje]

ऑस्टर्लिट्झची लढाई (Battle of Austerlitz - १८०५) : तीन सम्राटांच्या संघर्षाची गाथा

📅 तारीख: ३० नोव्हेंबर १८०५-

(जरी लढाई २ डिसेंबर १८०५ रोजी झाली, तरी ३० नोव्हेंबरचा संदर्भ घेऊन लेखन केले आहे. लढाईच्या तयारीची किंवा घटनेची नोंद म्हणून विचार करा.)

⚔️ घटना: ऑस्टर्लिट्झची लढाई (तीन सम्राटांची लढाई)

📌 इमोजी सारांश (Emoji Summary)
🇫🇷🦅👑 vs 🇷🇺🇦🇹👑👑 = 🤯🔥 V 🥇

१. परिचय (Introduction)

ऑस्टर्लिट्झची लढाई (Battle of Austerlitz), जी 'तीन सम्राटांची लढाई' (Battle of the Three Emperors) म्हणूनही ओळखली जाते, हा नेपोलियन बोनापार्टच्या (Napoleon Bonaparte) कारकिर्दीतील एक सुवर्ण क्षण आहे. ३० नोव्हेंबर १८०५ च्या आसपास घडलेल्या घडामोडींमध्ये ही लढाई २ डिसेंबर १८०५ रोजी आजच्या चेक रिपब्लिकमधील (Czech Republic) ऑस्टर्लिट्झ गावाजवळ झाली. ही लढाई केवळ एक सैन्य विजय नव्हती, तर युरोपमधील शक्ती संतुलन (Balance of Power) बदलून टाकणारा एक महत्त्वाचा ऐतिहासिक प्रसंग होता.

२. लढाईची पार्श्वभूमी आणि संदर्भ (Background and Context)

२.१ तिसरा महासंघ (The Third Coalition):
ब्रिटनच्या (Britain) पुढाकाराने, फ्रान्सच्या वाढत्या सामर्थ्याला आवर घालण्यासाठी ऑस्ट्रिया (Austria), रशिया (Russia) आणि स्वीडन (Sweden) या देशांनी एकत्र येऊन तिसरा महासंघ (Third Coalition) तयार केला.

२.२ नेपोलियनचा विस्तार:
नेपोलियनच्या महत्त्वाकांक्षेमुळे युरोपातील अनेक राज्यांवर फ्रान्सचा प्रभाव वाढत होता, ज्यामुळे इतर साम्राज्ये (Empires) धास्तावली होती.

२.३ उल्मचा विजय (Victory at Ulm):
ऑस्टर्लिट्झच्या आधी, नेपोलियनने ऑक्टोबर १८०५ मध्ये उल्म येथे ऑस्ट्रियन सैन्याचा निर्णायक पराभव करून व्हिएन्ना (Vienna) शहर ताब्यात घेतले होते.

३. प्रमुख योद्धे आणि सैन्यबळ (Key Warriors and Forces)
बाजूसम्राट (Emperor)   सैन्यबळ (Approx.)
फ्रेंच साम्राज्य - नेपोलियन बोनापार्ट (Napoleon Bonaparte) 👑   ६५,००० ते ७३,०००
महासंघरशियाचा झार अलेक्झांडर पहिला (Tsar Alexander I) 👑   ८५,००० ते ९०,०००
ऑस्ट्रियाचा सम्राट फ्रान्सिस दुसरा (Emperor Francis II) 👑 (सहयोगी)   —

विश्लेषण:
संख्याबळात महासंघ (Coalition) वरचढ असतानाही, नेपोलियनचा आत्मविश्वास आणि लष्करी डावपेच (Military Tactics) उच्च दर्जाचे होते.

४. नेपोलियनचे निर्णायक डावपेच (Napoleon's Decisive Tactics)

४.१ प्रेटझेन टेकडीची योजना (Pratzen Heights Plan):
नेपोलियनने हेतूपुरस्सर प्रेटझेन (Pratzen) टेकडीचा मध्यभाग कमकुवत असल्याचे भासवले. यामुळे शत्रूने मध्यभागी आक्रमण करावे आणि स्वतःच्या डाव्या फळीला बळ देण्यासाठी सैन्य विचलित करावे, अशी त्याची योजना होती.

४.२ शत्रूला भुलवणे:
त्याने आपले सैन्य कमी असल्याचे भासवून ऑस्ट्रो-रशियन सैन्याला आत्मविश्वासाने हल्ला करण्यास प्रवृत्त केले.

४.३ 'ग्रेट ब्लफ' (The Great Bluff):
लढाईच्या आदल्या रात्री त्याने आपल्या सैन्याला गुप्तपणे मजबूत केले आणि मुख्य हल्ला प्रेटझेन टेकडीवर करण्याचा अंतिम क्षण साधला.

५. लढाईचा घटनाक्रम (The Course of the Battle)

५.१ सकाळचा गोधंळ (Morning Fog):
२ डिसेंबरच्या सकाळी घनदाट धुके (Fog) पसरले होते, ज्याचा फायदा फ्रेंचांना हालचाल लपवण्यासाठी झाला.

५.२ मध्यभागावर हल्ला:
ऑस्ट्रो-रशियन सैन्याने नेपोलियनच्या अपेक्षेनुसार आपल्या मुख्य फळीला दुर्लक्षित करून, फ्रेंचांच्या कमकुवत डाव्या फळीवर जोरदार हल्ला केला.

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-30.11.2025-रविवार.
===========================================