दिन-विशेष-लेख-सांकेतिक भाषांचा आंतरराष्ट्रीय दिवस-1

[Atul Kaviraje]

सांकेतिक भाषांचा आंतरराष्ट्रीय दिवस

IDSL 2024 - सांकेतिक भाषेच्या अधिकारांसाठी साइन अप करा

19 डिसेंबर 2017 रोजी, UN जनरल असेंब्लीने 23 सप्टेंबर हा आंतरराष्ट्रीय सांकेतिक भाषा दिवस (IDSL) म्हणून घोषित केला.

सांकेतिक भाषा

वर्ल्ड फेडरेशन ऑफ द डेफच्या मते, जगभरात अंदाजे 72 दशलक्ष कर्णबधिर आहेत. त्यापैकी 80% पेक्षा जास्त विकसनशील देशांमध्ये राहतात. एकत्रितपणे, ते 300 हून अधिक भिन्न सांकेतिक भाषा वापरतात.

सांकेतिक भाषा या पूर्णपणे विकसित नैसर्गिक भाषा आहेत, ज्या बोलल्या जाणाऱ्या भाषांपेक्षा संरचनात्मकदृष्ट्या वेगळ्या आहेत. एक आंतरराष्ट्रीय सांकेतिक भाषा देखील आहे, जी बहिरा लोक आंतरराष्ट्रीय सभांमध्ये आणि अनौपचारिकपणे प्रवास करताना आणि समाजीकरण करताना वापरतात. हे सांकेतिक भाषेचे पिडजिन स्वरूप मानले जाते जे नैसर्गिक सांकेतिक भाषेइतके जटिल नाही आणि मर्यादित शब्दकोष आहे.

अपंग व्यक्तींच्या हक्कावरील अधिवेशन सांकेतिक भाषेच्या वापरास मान्यता देते आणि प्रोत्साहन देते. हे स्पष्ट करते की सांकेतिक भाषा बोलल्या जाणाऱ्या भाषांच्या समान दर्जाच्या आहेत आणि राज्य पक्षांना सांकेतिक भाषेचे शिक्षण सुलभ करण्यासाठी आणि कर्णबधिर समुदायाच्या भाषिक ओळखीला प्रोत्साहन देण्यासाठी बंधनकारक करते.

IDSL वर UN ठराव

जगभरातील अंदाजे 70 दशलक्ष कर्णबधिर लोकांच्या मानवी हक्कांचे प्रतिनिधित्व करणारे, कर्णबधिर लोकांच्या 135 राष्ट्रीय संघटनांचे महासंघ, वर्ल्ड फेडरेशन ऑफ द डेफ (WFD) कडून या दिवसाचा प्रस्ताव आला आहे. A/RES/72/161 हा ठराव संयुक्त राष्ट्रांच्या अँटिग्वा आणि बारबुडाच्या स्थायी मिशनने प्रायोजित केला होता, संयुक्त राष्ट्रांच्या 97 सदस्य राष्ट्रांनी सहप्रायोजित केला होता आणि 19 डिसेंबर 2017 रोजी सर्वसंमतीने स्वीकारला होता.

23 सप्टेंबरची निवड 1951 मध्ये WFD ची स्थापना झाल्याच्या तारखेचे स्मरण करते. हा दिवस एका वकिल संस्थेचा जन्म दर्शवितो, ज्याचे मुख्य उद्दिष्ट आहे, सांकेतिक भाषा आणि बहिरा संस्कृतीचे जतन करणे हे प्रत्यक्षात येण्यासाठी पूर्व-आवश्यकता आहे. कर्णबधिर लोकांच्या मानवी हक्कांबद्दल.

या दिवसाची स्थापना करणारा ठराव मान्य करतो की सांकेतिक भाषेत उपलब्ध दर्जेदार शिक्षणासह सांकेतिक भाषेतील सांकेतिक भाषा आणि सेवांमध्ये लवकर प्रवेश करणे, कर्णबधिर व्यक्तीच्या वाढीसाठी आणि विकासासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्य केलेल्या विकास उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. हे भाषिक आणि सांस्कृतिक विविधतेचा भाग म्हणून सांकेतिक भाषा जतन करण्याचे महत्त्व ओळखते. हे कर्णबधिर समुदायांसोबत काम करण्याच्या संदर्भात "आमच्याशिवाय आमच्याबद्दल काहीही नाही" या तत्त्वावर जोर देते.

पहिला आंतरराष्ट्रीय सांकेतिक भाषा दिन 23 सप्टेंबर 2018 रोजी आंतरराष्ट्रीय कर्णबधिर सप्ताहाचा भाग म्हणून साजरा करण्यात आला, जो 24-30 सप्टेंबर 2018 दरम्यान झाला.

इंटरनॅशनल वीक ऑफ द डेफ प्रथम सप्टेंबर 1958 मध्ये साजरा करण्यात आला आणि तेव्हापासून मूकबधिर लोकांच्या दैनंदिन जीवनात भेडसावणाऱ्या समस्यांबद्दल जागरुकता निर्माण करण्यासाठी मूकबधिर ऐक्य आणि एकत्रित वकिलीच्या जागतिक चळवळीत विकसित झाले आहे.

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-23.09.2024-सोमवार.     
==========================================