दिन-विशेष-लेख-चिनी राष्ट्रीय दिवस-3

[Atul Kaviraje]

चिनी राष्ट्रीय दिवस

अध्यक्ष माओ चिरंजीव! दीर्घायुष्य, दीर्घायुष्य!, १९७०

त्यानंतर, परेडने राजकीय घडामोडींचे बारकाईने पालन केले. कोरियन युद्धाची सुरुवात, उदाहरणार्थ, 1951 च्या राष्ट्रीय दिनाच्या परेडच्या घोषणांमध्ये वैशिष्ट्यीकृत. 1957 मध्ये, "उजव्याविरोधी लढ्याला शेवटपर्यंत चालवा आणि संपूर्ण लोकसंख्येमध्ये सुधारणा चळवळीचा पाठपुरावा सुरू ठेवा!" त्या क्षणाच्या राजकीय व्यस्ततेचे प्रतिबिंब. त्याचप्रमाणे, 1958 च्या परेडमध्ये ग्रेट लीप फॉरवर्ड घोषणेचे वर्चस्व होते: "इंग्लंडला मागे टाका आणि अमेरिकेला पकडा; एक दिवस वीस वर्षांचा आहे!", "संपूर्ण लोकसंख्येला पोलाद उत्पादन दुप्पट करण्यासाठी एकत्रित करा!", "10.7 दशलक्ष उत्पादन करण्याचा निर्धार करा. टन पोलाद!", "सामान्य-इन-कमांड म्हणून धान्य मिळाल्यास, उत्पादन पुढे झेप घेईल!", "लोक कम्युन चांगले आहेत!", आणि "सर्व लोकांचे सैन्यीकरण करा, मातृभूमीचे रक्षण करा आणि मिलिशिया स्थापन करा!". चीनचा प्रदेश सामायिक करणाऱ्या विविध राष्ट्रीयतेशी अनेकदा तणावपूर्ण संबंध आणि बहु-जातीय एकतेचे चित्रण करण्याच्या नेतृत्वाच्या इच्छेमुळे घोषणा, नृत्य आणि अल्पसंख्याक पोशाख परिधान केलेल्या सहभागींच्या गटांमध्ये त्यांचा मार्ग सापडला.

संपूर्ण राष्ट्रातील सर्व लोकांची महान एकता चिरंजीव होवो, १९५७

राजकीय विचार केवळ तियानानमेनच्या वर असलेल्या सीसीपी नेतृत्वाच्या सोबत असलेल्या विविध पाहुण्यांमध्ये परेडचा आढावा घेत नव्हते, तर मोर्चेकऱ्यांनी सोबत घेतलेल्या चित्रांमध्येही दिसून आले. त्यांनी या क्षणी कोणाच्या बाजूने आहे आणि कोण बाहेर आहे याचे संकेत दिले, केवळ आंतरराष्ट्रीय क्षेत्रातच नाही तर देशांतर्गत राजकारणाच्या संदर्भातही - चेन युनचे पोर्ट्रेट 1950 ते 1954 पर्यंत अनुपस्थित होते. माओ आणि सन यांचे पोर्ट्रेट सामान्यतः परेड उघडत असे, जरी माओने हळूहळू सूर्याचे महत्त्व कमी केले, नंतरचे दुसऱ्या किंवा अगदी नंतरच्या पंक्तींमध्ये सोडले. माओ आणि सन यांच्यानंतर झोउ एनलाई, लिऊ शाओकी, झू दे आणि इतर राज्य नेत्यांची चित्रे असतील. तिसरी पंक्ती मार्क्सवाद-लेनिनवादाच्या विचारवंतांच्या, म्हणजे मार्क्स, एंगेल्स, लेनिन आणि स्टालिन यांच्या चित्रांनी बनविली जाईल. त्या बंधुत्ववादी समाजवादी देशांच्या नेत्यांच्या पोर्ट्रेटचे अनुसरण केले जाईल जे त्या वेळी अनुकूल होते. त्यात किम इल-सुंग, हो ची-मिन्ह आणि इतरांचा समावेश असू शकतो.

संपूर्ण जग जल्लोषात सामील झाले, 1955

प्रख्यात चित्रकार डोंग झिवेन (1914-1973) यांना वंशजांसाठी पहिला राष्ट्रीय दिन कार्यक्रम कलात्मकरित्या रेकॉर्ड करण्याची जबाबदारी सोपवण्यात आली होती. 1953 मध्ये जेव्हा त्यांच्या तैलचित्राचे पहिल्यांदा अनावरण करण्यात आले तेव्हा ते चिनी व्यक्तीने बनवलेल्या सर्वात महान चित्रांपैकी एक म्हणून गौरवले गेले. माओने स्वतः सांगितले की "...एक महान देश, जो चीन आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर इतरांच्या विरोधात मोजले तर आमची चित्रे अतुलनीय आहेत, कारण आमचे स्वतःचे वेगळे राष्ट्रीय स्वरूप आहे". कामाचे अनावरण झाल्यानंतर तीन महिन्यांत अर्धा दशलक्षाहून अधिक पुनरुत्पादन विकले गेले. परंतु एका वर्षापेक्षा कमी कालावधीनंतर, राजकीय घडामोडींमुळे डोंग यांना त्यांचे चित्र पुन्हा संपादित करावे लागले. माओ, गाओ गँगच्या डावीकडे उभ्या असलेल्या व्यक्तीने अध्यक्षांना निवृत्त होण्याचा आग्रह केला होता, त्याला पक्षातून काढून टाकण्यात आले होते आणि परिणामी आत्महत्या केली होती. डोंगने त्याच्या जागी अर्धवट भांडी असलेल्या क्रायसॅन्थेममची जागा घेतली.

राष्ट्राची स्थापना, 1964

1966 मध्ये जेव्हा सांस्कृतिक क्रांती झाली, तेव्हा लिऊ शाओकी कृपेपासून खाली पडले आणि डोंगला पुन्हा पेंटिंग पुन्हा करावी लागली, ज्यामुळे लिऊ बाहेर पडले. 1973 मध्ये, "गँग ऑफ फोर" ने आणखी एक आवृत्ती ऑर्डर केली, ही लिन बोकू शिवाय, ज्याने याननमध्ये जियांग किंगच्या माओसोबतच्या लग्नाला कथितपणे विरोध केला होता. तोपर्यंत, डोंग मरण पावला होता, म्हणून त्याचे दोन विद्यार्थी, जिन शांगी आणि झाओ यू यांना त्याच्या मदतीसाठी नेमण्यात आले; किंबहुना, या आवृत्तीमध्ये डोंगचे बहुतेक योगदान सल्लामसलत होते. आणि 1979 मध्ये, जेव्हा सांस्कृतिक क्रांती संपली आणि मोठ्या प्रमाणात पुनर्वसन सुरू झाले, तेव्हा एक उलट संपादन झाले: भूतकाळातील पेंटिंगमधून काढून टाकलेल्या सर्व गोष्टी पुनर्संचयित केल्या गेल्या; जिन परदेशात असल्यामुळे यान झेंडूओने यातील बहुतांश काम केले होते. काहींना आता खात्री होती की मागच्या रांगेतील पूर्वी न ओळखता येणारी व्यक्ती आता अस्पष्टपणे डेंग झियाओपिंगसारखी दिसत होती.

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-01.10.2024-मंगळवार. 
=======================================================