ऍसिडिटी, बद्धकोष्ठता आणि गट हेल्थ: अमिता गाडगीळ (क्लिनिकल न्यूट्रिशनिस्ट) 🍎🧘‍♀

[Atul Kaviraje]

ऍसिडिटी, बद्धकोष्ठता आणि गट हेल्थ: अमिता गाडगीळ (क्लिनिकल न्यूट्रिशनिस्ट) 🍎🧘�♀️

आजच्या वेगवान जीवनात, आपल्या खाण्याच्या सवयी आणि जीवनशैलीचा थेट परिणाम आपल्या पोटाच्या आरोग्यावर होतो. ऍसिडिटी (अम्लता) आणि बद्धकोष्ठता (कॉन्स्टिपेशन) सारख्या समस्या सामान्य झाल्या आहेत, ज्या अनेकदा खराब गट हेल्थ (आतड्यांचे आरोग्य) दर्शवतात. क्लिनिकल न्यूट्रिशनिस्ट अमिता गाडगीळ आपल्याला या विषयावर सविस्तर माहिती देत ��आहेत, जेणेकरून आपण या समस्या समजून घेऊ शकू आणि आपले पचनसंस्था निरोगी ठेवू शकू.

1. गट हेल्थ म्हणजे काय? 🦠
गट हेल्थ म्हणजे तुमच्या पचनसंस्थेचे आरोग्य, विशेषतः तुमच्या आतड्यांचे. यामध्ये तुमच्या पोटात, लहान आतड्यात आणि मोठ्या आतड्यात राहणारे कोट्यवधी सूक्ष्मजंतू (बॅक्टेरिया, व्हायरस, बुरशी) यांचा समावेश होतो, ज्यांना एकत्रितपणे गट मायक्रोबायोम म्हणतात. हे सूक्ष्मजंतू अन्न पचवण्यामध्ये, पोषक तत्वे शोषून घेण्यामध्ये, रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करण्यामध्ये आणि अगदी मनःस्थितीवरही परिणाम करण्यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. एक निरोगी गट मायक्रोबायोम हे चांगल्या आरोग्याचा पाया आहे.

2. ऍसिडिटी: कारणे आणि लक्षणे 🔥
ऍसिडिटी, ज्याला गॅस्ट्रोएसोफेगल रिफ्लक्स डिजीज (GERD) किंवा हार्टबर्न असेही म्हणतात, तेव्हा होते जेव्हा पोटातील ऍसिड अन्ननलिकेत (ग्रासनलिकेत) परत येते.

कारणे: मसालेदार किंवा तेलकट अन्न, अनियमित जेवणाची वेळ, तणाव, धूम्रपान, मद्यपान, लठ्ठपणा आणि काही औषधे.

लक्षणे: छातीत जळजळ, आंबट ढेकर, पोटात दुखणे, मळमळ, उलटी, घसा दुखणे आणि तोंडात कडू चव.

3. बद्धकोष्ठता: कारणे आणि लक्षणे 🚽
बद्धकोष्ठता ही अशी स्थिती आहे जिथे शौचास जाण्यास अडचण येते किंवा शौचास जाण्याची वारंवारता कमी होते.

कारणे: फायबरची कमतरता असलेला आहार, पुरेसे पाणी न पिणे, शारीरिक हालचालींचा अभाव, ताण, काही औषधे आणि आतड्यांची मंद हालचाल.

लक्षणे: शौचास जोर लावणे, कठीण किंवा गाठीचे मल, पोट फुगणे, पोटात मुरगळणे आणि अस्वस्थता.

4. ऍसिडिटी आणि बद्धकोष्ठतेचा गट हेल्थशी संबंध 🔄
ऍसिडिटी आणि बद्धकोष्ठता दोन्ही खराब गट हेल्थचे निर्देशक असू शकतात.

ऍसिडिटी: पोटात चांगले आणि वाईट बॅक्टेरियाचे असंतुलन (dysbiosis) पोटातील ऍसिड उत्पादनावर परिणाम करू शकते.

बद्धकोष्ठता: आतड्यांमधील चांगल्या बॅक्टेरियाच्या कमतरतेमुळे अन्नाचे पचन हळू होऊ शकते, ज्यामुळे बद्धकोष्ठता येते. गट मायक्रोबायोम मलाची सुसंगतता आणि वारंवारता देखील प्रभावित करते.

5. निरोगी गट हेल्थसाठी आहार 🥦🍎
अमिता गाडगीळ यांच्या मते, आहार गट हेल्थसाठी सर्वात महत्त्वाचा आहे.

फायबरयुक्त अन्न: फळे (सफरचंद 🍎, केळी 🍌), भाज्या (पालक 🥬, गाजर 🥕), धान्ये (ओट्स 🥣, ब्राऊन राईस), डाळी (चणा, मसूर).

प्रोबायोटिक्स: हे जिवंत सूक्ष्मजंतू आहेत जे आतड्यांसाठी फायदेशीर असतात. दही 🥛, ताक, केफिर, किमची यांसारखे आंबवलेले पदार्थ प्रोबायोटिक्सचे चांगले स्रोत आहेत.

प्रीबायोटिक्स: हे असे फायबर आहेत जे प्रोबायोटिक्सना पोषण देतात. कांदा 🧅, लसूण 🧄, केळी 🍌, ओट्स.

पुरेसे पाणी: दिवसातून किमान 8-10 ग्लास पाणी प्या. 💧

प्रोसेस्ड फूड टाळा: साखर, जास्त चरबी आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ गट मायक्रोबायोमचे नुकसान करतात. 🍩🍕

6. जीवनशैली आणि गट हेल्थ 🧘�♂️😴
आहाराव्यतिरिक्त, जीवनशैलीचाही गट हेल्थवर खोल परिणाम होतो:

नियमित व्यायाम: शारीरिक हालचाल पचन सुधारते आणि ताण कमी करते. 🏃�♀️

पुरेशी झोप: दररोज रात्री 7-8 तास झोप घ्या. झोपेच्या कमतरतेमुळे गट मायक्रोबायोमवर नकारात्मक परिणाम होतो. 😴

तणाव व्यवस्थापन: योग 🧘�♀️, ध्यान, दीर्घ श्वासोच्छवासाचे व्यायाम ताण कमी करण्यास मदत करतात, जे पचन समस्यांचे एक मोठे कारण आहे.

धूम्रपान आणि मद्यपान टाळा: या दोन्ही गोष्टी पोटाच्या आवरणाला नुकसान पोहोचवतात आणि ऍसिडिटी व बद्धकोष्ठता वाढवतात. 🚭🍻

7. काही घरगुती उपाय 🏡
ऍसिडिटीसाठी: थंड दूध, बडीशेप, पुदिन्याचे पाणी, कोरफडीचा रस.

बद्धकोष्ठतेसाठी: इसबगोल, अंजीर, त्रिफळा चूर्ण (रात्री कोमट पाण्यासोबत).

आले: पचनास मदत करते आणि पोटाच्या समस्या शांत करते. 🫚

जिरे पाणी: ऍसिडिटी आणि अपचनासाठी फायदेशीर. 🌱

8. डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा? 👨�⚕️
जर ऍसिडिटी किंवा बद्धकोष्ठतेची लक्षणे गंभीर किंवा सतत दिसत असतील किंवा तुमच्या दैनंदिन जीवनावर परिणाम करत असतील, तर त्वरित डॉक्टर किंवा क्लिनिकल न्यूट्रिशनिस्टचा सल्ला घ्या. ही एखाद्या गंभीर अंतर्निहित आरोग्य समस्येचे लक्षण असू शकते.

9. गट हेल्थचे इतर फायदे ✨
निरोगी गट हेल्थ केवळ पचन समस्या सोडवण्यापुरती मर्यादित नाही, त्याचे इतरही अनेक फायदे आहेत:

मजबूत रोगप्रतिकारशक्ती: आतड्यांमध्ये बहुतेक रोगप्रतिकारक पेशी असतात. 🛡�

उत्तम मनःस्थिती: गट आणि मेंदूमध्ये खोल संबंध आहे (गट-ब्रेन ऍक्सिस). सेरोटोनिन सारखे न्यूरोट्रांसमीटर आतड्यांमध्ये तयार होतात. 😊

वजन नियंत्रण: निरोगी गट मायक्रोबायोम वजन व्यवस्थापनास मदत करू शकते. ⚖️

उत्तम त्वचा: गट हेल्थ त्वचेच्या समस्यांवर (जसे की एक्जिमा, मुरुम) देखील परिणाम करते. 🌟

10. अमिता गाडगीळ यांचा संदेश 👩�⚕️
अमिता गाडगीळ म्हणतात, "तुमची पचनसंस्था तुमच्या आरोग्याचे प्रतिबिंब आहे. तुमच्या आतड्यांचे ऐका, त्याला पोषण द्या आणि ते तुम्हाला निरोगी आणि ऊर्जावान जीवन देईल. योग्य आहार आणि जीवनशैलीचा अवलंब करून तुम्ही ऍसिडिटी, बद्धकोष्ठता यांसारख्या समस्यांपासून मुक्त होऊ शकता आणि एक निरोगी जीवन जगू शकता."

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-14.07.2025-सोमवार.
===========================================