नवीन पिढीच्या शिक्षणात सुधारणा करण्याची गरज-2

[Atul Kaviraje]

नवीन पिढीच्या शिक्षणात सुधारणा करण्याची गरज-

नवीन पिढीच्या शिक्षणात सुधारणेची आवश्यकता

नवीन पिढीच्या शिक्षणात सुधारणेची आवश्यकता: एक विस्तृत विवेचन

6. मूल्यमापन प्रणालीत सुधारणा 📝✅
वर्तमान मूल्यमापन प्रणाली अनेकदा विद्यार्थ्यांच्या वास्तविक ज्ञान आणि कौशल्याऐवजी त्यांच्या घोकण्याच्या क्षमतेची चाचणी घेते. मूल्यामापन प्रणालीत सुधारणेची (Reform in Evaluation System) आवश्यकता आहे जेणेकरून ती विद्यार्थ्यांची चिकित्सक विचारशक्ती, समस्या-निवारण क्षमता आणि सर्जनशीलता तपासू शकेल. यात प्रकल्प-आधारित मूल्यमापन, केस स्टडी आणि तोंडी परीक्षांचा समावेश असू शकतो.

7. समग्र आणि नैतिक शिक्षण 🧘�♀️🌱
शिक्षण केवळ शैक्षणिक ज्ञानापुरते मर्यादित नसावे, तर विद्यार्थ्यांच्या समग्र विकासावर (Holistic Development) लक्ष केंद्रित करावे. यात भावनिक बुद्धिमत्ता (Emotional Intelligence), सामाजिक कौशल्ये (Social Skills) आणि नैतिक मूल्यांचे (Ethical Values) पोषण समाविष्ट आहे. विद्यार्थ्यांना जबाबदार नागरिक बनण्यासाठी आणि समाजाप्रती आपली भूमिका समजून घेण्यासाठी प्रोत्साहित केले पाहिजे.

उदाहरण: जपानच्या शिक्षण प्रणालीत नैतिक आणि नागरिक शिक्षणावर खूप भर दिला जातो, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये शिस्त आणि सामाजिक जबाबदारीची भावना विकसित होते.

8. पालक आणि समुदायाचा सहभाग 👨�👩�👧�👦🤝
शिक्षणात सुधारणा करण्यासाठी पालकांचा (Parents) आणि समुदायाचा (Community) सक्रिय सहभाग महत्त्वाचा आहे. पालकांनी मुलांच्या शिकण्याच्या प्रक्रियेत सहभागी असावे आणि समुदायाने शाळा आणि विद्यापीठांना मदत प्रदान करावी. हा एक सहयोगी दृष्टिकोन आहे जो विद्यार्थ्यांच्या विकासासाठी एक मजबूत परिसंस्था (ecosystem) निर्माण करतो.

9. निधी आणि संसाधनांचे वाटप 💰🏫
शिक्षणात सुधारणा करण्यासाठी पुरेसा निधी आणि संसाधनांचे योग्य वाटप (Adequate Funding and Resource Allocation) आवश्यक आहे. आधुनिक पायाभूत सुविधा, अद्ययावत शिक्षण साहित्य आणि संशोधन सुविधांसाठी गुंतवणूक महत्त्वपूर्ण आहे. सरकार आणि खाजगी क्षेत्र दोन्हीने शिक्षण क्षेत्रात अधिक गुंतवणूक केली पाहिजे.

10. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020 आणि पुढील मार्ग 🇮🇳💡
भारताचे राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020 (NEP 2020) शिक्षण प्रणालीत सुधारणा करण्यासाठी एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. ते घोकंपट्टीऐवजी समजावर भर देते, बहु-विषयक शिक्षणाला (Multidisciplinary Education) प्रोत्साहन देते आणि व्यावहारिक कौशल्यांच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करते. या धोरणाची प्रभावी अंमलबजावणी आणि निरंतर मूल्यमापन नवीन पिढीच्या शिक्षणात सुधारणा करण्यासाठी आणि त्यांना भविष्यासाठी तयार करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावेल.

सारांश (Summary) 📝

नवीन पिढीच्या शिक्षणात सुधारणा आवश्यक आहे जेणेकरून घोकंपट्टीऐवजी व्यावहारिक कौशल्ये, चिकित्सक विचार आणि सर्जनशीलता यांचा विकास होईल. यात तंत्रज्ञानाचे एकीकरण, शिक्षकांचे प्रशिक्षण, मूल्यमापन प्रणालीत सुधारणा, समग्र आणि नैतिक शिक्षणावर भर, तसेच पालक आणि समुदायाचा सक्रिय सहभाग समाविष्ट आहे. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020 या सुधारणांच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे.

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-18.07.2025-शुक्रवार.
===========================================