फ्यूजन ऊर्जा: भविष्यातील ऊर्जा, पण "कधी?" ☀️-2-☀️⚛️🧪⚙️🌐🚀📚🤝💡

[Atul Kaviraje]

"But when?"
But when will fusion power become a viable energy source?

फ्यूजन ऊर्जा: भविष्यातील ऊर्जा, पण "कधी?" ☀️-

6. दोन मुख्य दृष्टिकोन: टोकामक आणि लेसर फ्यूजन

फ्यूजन ऊर्जा प्राप्त करण्यासाठी दोन मुख्य वैज्ञानिक दृष्टिकोन आहेत:

मॅग्नेटिक कन्फाइनमेंट (Magnetic Confinement): यात शक्तिशाली चुंबकांचा वापर करून प्लाझ्माला एका डोनट-आकाराच्या भांड्यात (टोकामक) मर्यादित केले जाते. आयटीईआर (ITER) या तत्त्वावर काम करत आहे.

इनर्शियल कन्फाइनमेंट (Inertial Confinement): यात प्लाझ्माला संकुचित करण्यासाठी शक्तिशाली लेसर बीमचा वापर केला जातो. एनआयएफ (NIF) ने या पद्धतीने इग्निशन साध्य केले आहे.

7. फ्यूजनचे फायदे: आपण याचा पाठपुरावा का करत आहोत?

अमर्याद इंधन: फ्यूजन रिॲक्टरचे इंधन ड्यूटेरियम (समुद्राच्या पाण्यापासून) आणि ट्रिटियम (लिथियमपासून) आहे, जे पृथ्वीवर मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहेत.

स्वच्छ ऊर्जा: यामुळे कार्बन डायऑक्साइड (CO2) चे उत्सर्जन होत नाही.

सुरक्षा: यात कोणतीही साखळी प्रतिक्रिया होत नाही, त्यामुळे फिजन रिॲक्टरसारख्या आपत्तीचा कोणताही धोका नाही.

8. खाजगी क्षेत्राची भूमिका

अलीकडील वर्षांमध्ये कॉमनवेल्थ फ्यूजन सिस्टम्स (CFS) आणि हेलियन (Helion) सारख्या खाजगी कंपन्या देखील या क्षेत्रात वेगाने काम करत आहेत. ते लहान, अधिक कार्यक्षम रिॲक्टर विकसित करण्यावर लक्ष केंद्रित करत आहेत, ज्यामुळे हे तंत्रज्ञान लवकर बाजारात आणता येईल.

9. जागतिक सहकार्याचे महत्त्व

फ्यूजन विज्ञान खूप महाग आणि जटिल आहे. म्हणूनच आयटीईआर सारखे आंतरराष्ट्रीय सहकार्य प्रकल्प खूप महत्त्वाचे आहेत. यामुळे विविध देशांचे संसाधने आणि तज्ञ एकत्र येतात, ज्यामुळे प्रगती वेगाने होते.

10. निष्कर्ष: एक आशापूर्ण प्रवास

फ्यूजन ऊर्जेचा विकास एक मॅरेथॉन आहे, स्प्रिंट नाही. "कधी?" या प्रश्नाचे निश्चित उत्तर नाही, पण हे निश्चित आहे की आपण या दिशेने सातत्याने पुढे जात आहोत. हे एक असे तंत्रज्ञान आहे ज्यात मानवतेसाठी ऊर्जेच्या समस्या कायमस्वरूपी सोडवण्याची क्षमता आहे. जेव्हा ते व्यवहार्य होईल, तेव्हा ते आपल्या ग्रहाला एक स्वच्छ, सुरक्षित आणि समृद्ध भविष्य प्रदान करेल. 🌅

इमोजी सारांश: ☀️⚛️🧪⚙️🌐🚀📚🤝💡

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-19.08.2025-मंगळवार.
===========================================