द्वितीयI श्राद्ध: पितृपक्षातील एक महत्त्वपूर्ण दिवस 🙏-🕊️🌾💧🙏🧑‍🍳👨‍👩‍👧‍👦

[Atul Kaviraje]

द्वितीया श्राद्ध-

द्वितीयI श्राद्ध: पितृपक्षातील एक महत्त्वपूर्ण दिवस 🙏-

आज, मंगळवार, ९ सप्टेंबर २०२५, हा पितृपक्षातील द्वितीया श्राद्धाचा दिवस आहे. पितृपक्ष हा आपल्या पूर्वजांप्रति कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि त्यांचे स्मरण करण्याचा काळ आहे. या काळात आपण श्राद्धविधी करून त्यांना आदराने आणि भक्तीभावाने वंदन करतो.

द्वितीय श्राद्धाचे महत्त्व आणि विवेचन
१. श्राद्धाचा अर्थ आणि उद्देश:
श्राद्ध म्हणजे 'श्रद्धेने' केलेले कार्य. हा एक असा विधी आहे, ज्याद्वारे आपण आपल्या दिवंगत पूर्वजांच्या आत्म्यांना शांती आणि मोक्ष मिळावा अशी प्रार्थना करतो. या दिवसाचे महत्त्व असे आहे की, ज्या व्यक्तींचे निधन द्वितीया तिथीला झाले आहे, त्यांचे श्राद्ध आजच्या दिवशी केले जाते.

२. पितृपक्षाची सुरुवात:
पितृपक्ष भाद्रपद महिन्याच्या पौर्णिमेपासून सुरू होतो आणि अमावस्येपर्यंत चालतो. या १५ दिवसांच्या काळात पितर पृथ्वीवर येतात, अशी लोकांची श्रद्धा आहे. त्यांना अन्न आणि जल अर्पण करून आपण त्यांचे आशीर्वाद घेतो. 🌾💧

३. श्राद्धविधीचे घटक:

पिंडदान: तांदूळ आणि तीळ मिसळून गोलाकार पिंड तयार केले जातात. हे पिंड पूर्वजांना अर्पण केले जातात.

तर्पण: काळे तीळ, जल आणि कुशा (एक प्रकारची गवताची काडी) वापरून पूर्वजांना जल अर्पण केले जाते.

ब्राह्मण भोजन: श्राद्धविधीनंतर ब्राह्मणांना भोजन दिले जाते. असे मानले जाते की हे अन्न पूर्वजांपर्यंत पोहोचते. 🧑�🍳

४. कथा आणि उदाहरणे:
पौराणिक कथेनुसार, महाभारताच्या युद्धात कर्ण जेव्हा स्वर्गात पोहोचला, तेव्हा त्याला तिथे खायला फक्त सोने आणि चांदी मिळाली. त्याला याचे कारण विचारल्यावर, त्याला सांगण्यात आले की त्याने आयुष्यभर फक्त याच वस्तूंचे दान केले, पण आपल्या पूर्वजांना कधीही अन्न दिले नाही. तेव्हा कर्णाने १५ दिवसांसाठी पृथ्वीवर परत येऊन श्राद्धविधी केला आणि पूर्वजांना अन्न दिले. तेव्हापासून पितृपक्षात श्राद्ध करण्याची परंपरा सुरू झाली, अशी मान्यता आहे. 🕊�

५. श्राद्धाचे वैज्ञानिक महत्त्व:
श्राद्धाच्या विधींमध्ये अनेक वैज्ञानिक तथ्ये दडलेली आहेत. उदाहरणार्थ, तीळ आणि जल अर्पण केल्याने, वातावरणातील नकारात्मक ऊर्जा कमी होते. तसेच, श्राद्धामुळे कुटुंब एकत्र येते आणि नात्यांमधील बंध अधिक घट्ट होतात. 👨�👩�👧�👦

६. श्राद्धाचे प्रकार:

एकदिष्ठी श्राद्ध: एकाच व्यक्तीसाठी केलेले श्राद्ध.

सामूहिक श्राद्ध: एकाच वेळी अनेक पूर्वजांसाठी केलेले श्राद्ध.

तीर्थ श्राद्ध: गंगा किंवा इतर पवित्र नदीच्या काठी केलेले श्राद्ध.

७. श्राद्ध करताना घ्यायची काळजी:

श्राद्ध नेहमी स्वच्छ आणि पवित्र जागेत करावे.

श्राद्धविधी करताना मन शांत आणि शुद्ध असावे.

गरिबांना आणि गरजूंना दान देणे महत्त्वाचे मानले जाते. 💰

८. श्राद्धाचे फल:
श्राद्ध केल्याने पूर्वजांचे आशीर्वाद मिळतात, घरात सुख-शांती येते आणि कुटुंबाची प्रगती होते, असे मानले जाते. 💖

९. द्वितीय श्राद्धाचे विशेष महत्त्व:
ज्या व्यक्तींचे निधन द्वितीया तिथीला झाले आहे, त्यांच्यासाठी हा दिवस विशेष आहे. आजच्या दिवशी त्यांचे श्राद्ध करणे अधिक फलदायी मानले जाते.

१०. आपली भूमिका:
श्राद्धविधी केवळ एक विधी नसून तो आपल्या पूर्वजांप्रति आदर आणि प्रेमाची भावना व्यक्त करण्याचा एक मार्ग आहे. आपण सर्वानी मिळून ही परंपरा पुढे चालू ठेवली पाहिजे. 🙏✨

इमोजी सारांश: 🕊�🌾💧🙏🧑�🍳👨�👩�👧�👦💖✨💰

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-09.09.2025-मंगळवार.
===========================================