सप्तमी श्राद्ध: पूर्वजांचे स्मरण आणि त्यांचे आशीर्वाद-

[Atul Kaviraje]

सप्तमी श्राद्ध-

सप्तमी श्राद्ध: पूर्वजांचे स्मरण आणि त्यांचे आशीर्वाद-

1. श्राद्धाचे महत्त्व आणि उद्देश 🙏

श्राद्ध हे एक पवित्र कर्म आहे जे आपल्या पूर्वजांप्रति आदर, कृतज्ञता आणि प्रेम व्यक्त करण्यासाठी केले जाते. हा एक असा काळ आहे जेव्हा आपण आपल्या पितरांना (पूर्वजांना) आठवतो, ज्यांनी आपल्याला हे जीवन दिले. असे मानले जाते की पितृ पक्षात आपले पूर्वज सूक्ष्म रूपात पृथ्वीवर येतात आणि आपल्या वंशजांनी केलेले तर्पण आणि श्राद्ध स्वीकारतात. श्राद्धाचा मुख्य उद्देश त्यांना शांती देणे आणि त्यांचे आशीर्वाद मिळवणे आहे.

2. सप्तमी श्राद्ध म्हणजे काय? 📜

सप्तमी श्राद्ध पितृ पक्षाच्या सातव्या दिवशी केले जाते. हे विशेषतः त्या लोकांसाठी महत्त्वाचे आहे, ज्यांचा मृत्यू सप्तमी तिथीला झाला होता, मग तो कोणताही पक्ष (कृष्ण पक्ष किंवा शुक्ल पक्ष) असो. या दिवशी श्रद्धा आणि भक्तीने श्राद्ध कर्म केल्याने पितरांना मुक्ती मिळते आणि ते प्रसन्न होऊन आपल्या कुटुंबाला सुख-समृद्धीचा आशीर्वाद देतात.

3. सप्तमी श्राद्धाचे विधी आणि पद्धती 🌿

सप्तमी श्राद्धाच्या विधींमध्ये काही मुख्य टप्पे आहेत:

सकाळचे स्नान: श्राद्ध करणाऱ्या व्यक्तीने सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत.

तर्पण: शुद्ध पाणी, तीळ आणि कुश (एक प्रकारची गवताची प्रजाती) घेऊन पितरांना तर्पण केले जाते. हे पाणी ओंजळीत घेऊन पितरांचे नाव घेऊन हळूहळू सोडले जाते.

पिंडदान: तांदूळ, जव, तीळ आणि मध एकत्र करून पिंड तयार केले जातात. हे पिंड पितरांना भोजनाच्या रूपात अर्पण केले जातात.

ब्राह्मण भोजन: ब्राह्मणांना आदराने आमंत्रित करून त्यांना भोजन दिले जाते. भोजनात पितरांच्या आवडीच्या गोष्टींचा समावेश करणे शुभ मानले जाते. भोजन झाल्यावर दक्षिणा आणि वस्त्रेही दिली जातात.

कावळा, गाय, कुत्र्याला भोजन: श्राद्धाचे भोजन कावळा, गाय आणि कुत्र्यांनाही दिले जाते. असे मानले जाते की या प्राण्यांच्या माध्यमातून भोजन पितरांपर्यंत पोहोचते.

4. भक्ती आणि भावनेचे महत्त्व ✨

श्राद्ध कर्म केवळ एक विधी नाही, तर ते भक्ती आणि भावनेचे प्रतीक आहे. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे हे कर्म खऱ्या मनाने आणि श्रद्धेने केले पाहिजे. जर तुम्ही कोणत्याही कारणामुळे विस्तृत विधी करू शकत नसाल, तर तुम्ही फक्त पाणी, तीळ आणि कुश घेऊन तर्पण करू शकता. तुमची भावनाच सर्वात महत्त्वाची आहे.

उदाहरण: जर एखादी व्यक्ती परदेशात असेल आणि ती ब्राह्मणाला भोजन देऊ शकत नसेल, तर ती मानसिकरित्या पितरांना आठवून तर्पण करू शकते. तिची खरी भावनाच पितरांना संतुष्ट करते.

5. सप्तमी श्राद्धाचा संदेश 🕊�

सप्तमी श्राद्ध आपल्याला हा संदेश देतो की आपण आपल्या पूर्वजांना कधीही विसरू नये. ते आपल्या अस्तित्वाचा आधार आहेत. त्यांच्या आशीर्वादामुळेच आपले जीवन यशस्वी आणि सुखी होते. हा दिवस आपल्याला कुटुंब आणि पिढ्यानपिढ्यांच्या संबंधांची आठवण करून देतो.

6. सप्तमी श्राद्धाचे फायदे 🙏

पितरांना शांती: हे पितरांच्या आत्म्याला शांती देते आणि त्यांना मोक्षाकडे घेऊन जाते.

पितृ दोषाचे निवारण: श्रद्धापूर्वक श्राद्ध केल्याने पितृ दोषाचे निवारण होते आणि कुटुंबात सुख-समृद्धी येते.

आरोग्य आणि यश: पितरांच्या आशीर्वादामुळे आरोग्य आणि जीवनात यश मिळते.

कौटुंबिक सलोखा: श्राद्ध कर्म कुटुंबातील सदस्यांना एकत्र आणते आणि त्यांच्यातील सलोखा वाढवते.

7. सप्तमी श्राद्ध आणि आधुनिक जीवन 🧘

आधुनिक जीवनातील व्यस्ततेतही श्राद्धाचे महत्त्व कमी झालेले नाही. हा आपल्याला काही क्षण थांबून आपल्या भूतकाळाची आठवण करण्याची आणि आपल्या मुळांशी जोडले जाण्याची संधी देतो. हा आपल्याला हे शिकवतो की आपण एकटे नाही, तर एका मोठ्या परंपरेचा भाग आहोत.

8. शनिवारचा विशेष योग 🗓�

या वर्षी, सप्तमी श्राद्ध शनिवारी येत आहे. शनिवारचा दिवस शनिदेवाला समर्पित आहे, जे कर्मांचे देवता आहेत. या योगामुळे हा दिवस आणखी विशेष बनतो. शनिदेवाच्या कृपेने पितरांसाठी केलेल्या कर्मांचे फळ लवकर मिळते आणि पितृ दोषातून मुक्ती मिळते.

9. सप्तमी श्राद्धाच्या दिवशी काय करावे आणि काय करू नये ✅❌

करा:

शुभ मुहूर्तावर श्राद्ध कर्म करा.

सात्त्विक भोजन बनवा.

गरिबांना दान द्या.

गाय, कावळा आणि कुत्र्याला भोजन द्या.

करू नका:

श्राद्धाच्या दिवशी मांस-मदिराचे सेवन करू नका.

श्राद्ध कर्मादरम्यान कोणत्याही प्रकारचा अपशब्द किंवा चुकीचे वर्तन करू नका.

कोणत्याही नवीन कामाची सुरुवात करू नका.

10. सारांश आणि निष्कर्ष 📝

सप्तमी श्राद्ध हे आपल्या पूर्वजांप्रति आपल्या श्रद्धेचे प्रतीक आहे. हा केवळ एक धार्मिक विधी नाही, तर एक आध्यात्मिक अनुभव आहे जो आपल्याला आपल्या मुळांशी जोडतो. या दिवशी आपण आपल्या पितरांना आठवून त्यांचा सन्मान केला पाहिजे आणि त्यांच्या आशीर्वादामुळे आपले जीवन सुखी केले पाहिजे. हे आपल्याला शिकवते की मृत्यू हा जीवनाचा शेवट नाही, तर एक नवीन टप्पा आहे.

इमोजी सारांश: 🙏 पितरांचे स्मरण 🕊� शांती आणि मोक्ष ✨ भक्ती आणि कृतज्ञता ❤️ कुटुंब आणि आदर 🕊�

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-13.09.2025-शनिवार.
===========================================