इंदिरा एकादशी: पितरांच्या मोक्षाचा महाउत्सव- १७ सप्टेंबर २०२५, बुधवार-🙏🌙✨📖🕊

[Atul Kaviraje]

इंदिरा एकादशी: पितरांच्या मोक्षाचा महाउत्सव-

१७ सप्टेंबर २०२५, बुधवार

🙏 १. इंदिरा एकादशी: परिचय आणि तिथी 🌙
हिंदू पंचांगानुसार, इंदिरा एकादशीचे व्रत अश्विन महिन्यातील कृष्ण पक्षाच्या एकादशी तिथीला ठेवले जाते. ही एकादशी पितृपक्षादरम्यान येते, म्हणूनच ती पितरांच्या शांती आणि मोक्षासाठी सर्वात महत्त्वाची मानली जाते. या दिवशी भगवान विष्णूची विशेष पूजा केली जाते आणि व्रत ठेवून पितरांना तर्पण केले जाते.

२. महत्त्व आणि संकल्प ✨
या व्रताचे मुख्य महत्त्व पितरांना प्रेत योनीतून मुक्ती देणे आहे. असे मानले जाते की जो व्यक्ती श्रद्धेने या व्रताचे पालन करतो, त्याच्या पूर्वजांना भगवान विष्णूच्या कृपेने मोक्ष प्राप्त होतो आणि ते स्वर्गलोकात राहतात. हे व्रत जिवंत आणि मृत दोन्हीसाठी कल्याणकारी आहे.

३. पौराणिक कथा (उदाहरणासह) 📖
या एकादशीचे वर्णन स्कंद पुराण आणि नारद पुराणमध्ये आढळते. सत्ययुगात महिष्मती नगरीत इंद्रसेन नावाचे एक प्रतापी राजा राज्य करत होते. एकदा, ऋषी नारद त्यांच्या दरबारात आले आणि त्यांनी राजाला सांगितले की त्यांच्या वडिलांना त्यांच्या कर्मांमुळे प्रेत योनी मिळाली आहे आणि त्यांना या योनीतून मुक्ती देण्यासाठी इंदिरा एकादशीचे व्रत करावे लागेल. राजा इंद्रसेन यांनी नारदजींनी सांगितल्याप्रमाणे संपूर्ण विधी-विधानाने व्रत केले. व्रताच्या प्रभावाने त्यांच्या वडिलांना मोक्ष मिळाला आणि ते स्वर्गलोकात गेले. ही कथा या एकादशीच्या सामर्थ्याचा सर्वात मोठा पुरावा आहे.

४. पूजा विधी आणि अनुष्ठान 🪷

दशमी तिथी: एकादशीच्या एक दिवस आधी दशमीला सूर्यास्तानंतर भोजन करू नये आणि सात्विक जीवनशैलीचे पालन करावे.

एकादशी तिथी: सकाळी लवकर उठून स्नान करावे, स्वच्छ वस्त्र परिधान करावे आणि भगवान विष्णूसमोर व्रताचा संकल्प घ्यावा.

विशेष पूजा: भगवान शालिग्राम किंवा विष्णूजींची मूर्ती स्थापित करावी. तुळशीपत्र, फुले, फळे आणि नैवेद्य अर्पण करावा. पितरांसाठी जल, तीळ आणि दर्भासोबत तर्पण करावे.

५. पितृपक्षासोबत संबंध 🕊�
ही एकादशी पितृपक्षाच्या दरम्यान येते, जेव्हा पूर्वज पृथ्वीवर आपल्या कुटुंबाला भेटायला येतात. इंदिरा एकादशीचे व्रत केल्याने पितरांना थेट वैकुंठधामाचा मार्ग मिळतो, ज्यामुळे त्यांना प्रेत योनीच्या दुःखातून मुक्ती मिळते. हे एका पुत्राचे आपल्या पूर्वजांप्रती सर्वात मोठे कर्तव्य मानले जाते.

६. व्रताचे पालन 💧
या व्रतामध्ये निराहार (भोजन न करता) राहावे. जर शक्य नसेल तर फलाहार करू शकता. दिवसभर भगवान विष्णूंच्या मंत्रांचा जप करा आणि दान-पुण्य करा.

७. पारणाचे महत्त्व 🌾
एकादशी व्रताची पारणा दुसऱ्या दिवशी म्हणजेच द्वादशी तिथीला केली जाते. या दिवशी ब्राह्मणांना भोजन देऊन दान-दक्षिणा द्यावी. पारणा केल्यानंतरच स्वतः भोजन करावे.

८. पापांपासून मुक्ती 🧘�♀️
जो व्यक्ती खऱ्या मनाने या एकादशीचे व्रत करतो, त्याच्या नकळत झालेल्या सर्व पापांचा नाश होतो. हे व्रत केवळ पितरांचा उद्धार करत नाही, तर व्यक्तीलाही आध्यात्मिक शुद्धी प्रदान करते.

९. आध्यात्मिक सार 💖
इंदिरा एकादशीचे व्रत आपल्याला हे शिकवते की आपला आध्यात्मिक प्रवास आपल्या पूर्वजांशी जोडलेला आहे. हे आपल्याला कृतज्ञता, दया आणि कुटुंबाप्रती जबाबदारीचा संदेश देते. हे व्रत केवळ एक धार्मिक अनुष्ठान नाही, तर हे असे एक माध्यम आहे जे आपल्याला आपल्या कर्मांच्या आणि कुटुंबाच्या नात्यांची आठवण करून देते.

१०. निष्कर्ष ✅
इंदिरा एकादशी हा असा एक पवित्र उत्सव आहे जो पितरांना मोक्ष देऊन व्यक्तीच्या जीवनात सुख, समृद्धी आणि शांती आणतो. हे व्रत खऱ्या श्रद्धा आणि भक्तीने केले पाहिजे.

इमोजी सारांश
🙏🌙✨📖🕊�🪷💧🌾🧘�♀️💖✅

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-17.09.2025-बुधवार.
===========================================