अन्नकूट (गोवर्धन पूजा)-1-🙏 — भक्ति | 🍛 — भोजन‑प्रस्तुति | 🏔️ — गोवर्धन‑पर्वत

[Atul Kaviraje]

अन्नकूट (गोवर्धन पूजा)-

१. परवाचं नाव आणि दिनांक
हा दिवस प्रमुखपणे "अन्नकूट" या नावाने ओळखला जातो — "अन्न" म्हणजे अन्न, "कूट" म्हणजे ढिगारा/परवत.
हा दिवस गोवर्धन पूजा म्हणून साजरा केला जातो, कारण या दिवशी भगवान कृष्णांनी गोवर्धन पर्वत उचलला होता.
२०२५ साली हा बुधवार, २२ अक्टोबर रोजी आहे.
हा उत्सव कार्तिक मासाच्या शुक्ल प्रथमक्षणात येतो.

२. पौराणिक कथा
व्रजमधील ग्रामवासी वर्षावीसाठी इन्द्रदेवाची पूजा करत होते. कृष्णांनी सांगितले की पर्वत‑गोवर्धन, गाय‑पालन, ब्राह्मण – हे खर्‍या जीवनाचा आधार आहेत.
इन्द्रदेव घोर पाऊस पाठवतात, तेव्हा कृष्णांनी गोवर्धन पर्वत त्यांच्या लहान बोटावर उचलून सर्व गावकऱ्यांना व जनावरांना आश्रय दिला.
हे म्हणजे — परमेश्वरच खरा आधार आहे.

३. उद्देश आणि अर्थ
"अन्नकूट" म्हणजे "भोजनाचा पर्वत" — भक्तांनी मोठ्या प्रमाणात शाकाहारी जेवण तयार करून देवाला अर्पण करतात.
ही फक्त आभाराची परंपरा नाही, तर कृषी‑संपन्नतेची, जीविका‑समर्थतेची स्मृतीही आहे.
एक सामाजिक उत्सव आहे – मेळावा, हसू‑खेळ, जतन‑वाटणी.

४. प्रतीक आणि दृश्यभाषा
🍛 भोजन‑पर्वत – विविध प्रकारचे भोजन टप्प्याटप्प्याने सजवले जाते.
🏔� गोवर्धन‑पर्वत – ज्या पर्वताने बचाव केला त्या पर्वतातील स्मृती.
🐄 गाय‑पालन – व्रजमधील जीवनाचं अविभाज्य अंग.
🙏 भोजन‑अर्पण‑प्रसाद – भक्ती आणि सेवा.
🪔 दिवा‑रंगोली – दीपावलीनंतरचा उत्सवाचा भाग.

५. मुख्य विधान व अनुष्ठान
सकाळी स्नान, स्वच्छ वस्त्र, पूजा‑आरंभ.
मंदिरांमध्ये भोग‑प्रस्तुती, चप्पन‑भोग किंवा शेकडो पदार्थ.
गोवर्धन‑मूर्तीच्या पूजा, अर्पण, आरती‑भजन.
प्रसाद वाटप, सामाजिक सहभाग.
महाराष्ट्रात या दिवशी बाळी प्रत्यपदा / बाळी पडवा सुद्धा साजरा होतो.

📌 इमोजी सारांश:
🙏 — भक्ति | 🍛 — भोजन‑प्रस्तुति | 🏔� — गोवर्धन‑पर्वत | 🐄 — गाय‑पालन | 🪔 — दिवा‑रंगोली | 👨�👩�👧�👦 — कुटुंब‑समुदाय

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-22.10.2025-बुधवार.
===========================================