कबीर दास जी के दोहे-॥१७॥-1-🙏🏽⏳💔💸💡✨🌍

[Atul Kaviraje]

कबीर दास जी के दोहे-

माया मरी न मन मरा, मर-मर गए शरीर।
आशा तृष्णा न मरी, कह गए दास कबीर॥१७॥

भावार्थ- कबीर दास जी कहते हैं कि मनुष्य का मन तथा उसमे व्याप्त माया का नाश नहीं होता और उसकी आशा तथा इच्छाओं का कभी भी अन्त नहीं होता केवल दिखने वाला शरीर हीं मरता है। यही कारण है कि मनुष्य दु:ख रूपी समुद्र मे सदा गोते खाता रहता है ।

🙏🏽 संत कबीर दास जी यांचे दोहे 🙏🏽

दोहा:
माया मरी न मन मरा, मर-मर गए शरीर। आशा तृष्णा न मरी, कह गए दास कबीर॥१७॥

१. प्रत्येक ओळीचा अर्थ (Pratyek Olicha Arth):
हा दोहा कबीरदासजींनी मानवी स्वभावातील सर्वात मोठ्या दुर्बलतेवर भाष्य करताना सांगितला आहे.

माया मरी न मन मरा, (माया (जगाचा मोह/आसक्ती) कधी संपली नाही आणि मनही कधी शांत झाले नाही.)

मर-मर गए शरीर। (या जगात अनेक शरीरे (म्हणजेच अनेक जीव) जन्मले आणि मरून गेली.)

आशा तृष्णा न मरी, (परंतु माणसाच्या मनातील आशा (अपेक्षा) आणि तृष्णा (लालसा/तीव्र इच्छा) कधीच नाहीशी झाली नाही.)

कह गए दास कबीर॥ (असे कबीरदास हे सेवक (भगवंताचे दास) सांगून गेले आहेत.)

एकूण अर्थ: कबीरदास सांगतात की, अनेक शरीरे जन्माला येऊन नष्ट झाली, पण जगाचा मोह, मन, आशा आणि लालसा कधीच संपली नाही. ही मानवाची सर्वात मोठी विडंबना आहे.

२. सखोल भावार्थ (Sakhol Bhavarth): Deep meaning/essence
हा दोहा मानवी मनाच्या अशाश्वत गरजांवर (Futility of human desires) आणि लोभाच्या अमरत्वावर (Immortality of greed) प्रकाश टाकतो. कबीरदासजींना हे सांगायचे आहे की, मनुष्य आयुष्यभर ज्या गोष्टींच्या मागे धावतो, त्यातील कोणतीच गोष्ट शरीर संपल्यावरही संपत नाही.

१. अमर इच्छा (Immortal Desire): कबीरदास म्हणतात, शरीर नश्वर आहे, ते वारंवार बदलते आणि संपते. पण त्याला बांधून ठेवणारे 'मन' आणि 'मोह' (माया) कधीच मरत नाही. इच्छांची ही शृंखला (chain) एका शरीरातून दुसऱ्या शरीरात किंवा एका पिढीतून दुसऱ्या पिढीत जात राहते. २. मुख्य शत्रू: मानवाचे खरे शत्रू बाहेरील नसून आशा (Expectation) आणि तृष्णा (Desire/Craving) हे आहेत. तृष्णा म्हणजे पाण्याची तहान. एकदा तहान भागली की ती पुन्हा लागते. तसेच, एक इच्छा पूर्ण झाली की दुसरी नवीन इच्छा ताबडतोब उभी राहते. या इच्छा कधीच संपत नाहीत. ३. जीवनाची विसंगती (Paradox of Life): मनुष्य जन्मापासून मृत्यूला घाबरतो, पण मृत्यू झाल्यावरही त्याच्या सोबत न येणाऱ्या गोष्टींना (मोह आणि इच्छांना) तो आयुष्यभर कवटाळून राहतो. जे टिकणारे नाही, त्याचे पालन करणे आणि जे टिकणारे आहे (आत्मा), त्याला विसरणे, हीच जीवनाची सर्वात मोठी विसंगती आहे.

३. मराठी संपूर्ण विस्तृत आणि प्रदीर्घ विवेचन (Sampurna Vistrut ani Pradirgh Vivechan):

🙏🏽⏳💔💸💡✨🌍

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-15.11.2025-शनिवार.
===========================================