🔄 सुख-दुःखाचे चक्र आणि पलीकडे जाण्याचा संघर्ष 🔄-1-➕➖⚖️ स्वीकार 🔄📈📉 नश्वर 🌪

[Atul Kaviraje]

SWAMI VIVEKANAND QUOTS-
Quote 8
This world will always be a mixture of good and evil, of happiness and misery; this wheel will ever go up and come down; dissolution and resolution is the inevitable law. Blessed are those who struggle to go beyond..

💡 मराठी लेख: 'द्वंद्व आणि पलीकडील संघर्ष'

शीर्षक: 🔄 सुख-दुःखाचे चक्र आणि पलीकडे जाण्याचा संघर्ष 🔄

SWAMI VIVEKANAND QUOTE 8: "This world will always be a mixture of good and evil, of happiness and misery; this wheel will ever go up and come down; dissolution and resolution is the inevitable law. Blessed are those who struggle to go beyond."

(मराठी अर्थ: हे जग नेहमीच चांगले आणि वाईट, सुख आणि दुःख यांच्या मिश्रणाने बनलेले असेल; हे चक्र नेहमी वर जाईल आणि खाली येईल; विनाश आणि पुनर्निर्मिती हा अटळ नियम आहे. जे याच्या पलीकडे जाण्यासाठी संघर्ष करतात, ते धन्य होत.)

स्वामी विवेकानंदांचा हा विचार जीवनातील द्वंद्वाचे स्वरूप स्पष्ट करतो आणि मानवाला या क्षणभंगुर चक्रातून मुक्ती मिळवण्याचा संदेश देतो. हे केवळ तत्त्वज्ञान नसून, आत्मिक उन्नतीची गुरुकिल्ली आहे.

१. जगाचे द्वंद्व स्वरूप (The Dual Nature)
जगाची निर्मितीच दोन विरोधी तत्त्वांनी (द्वंद्व) झाली आहे, हे स्वामीजी स्पष्ट करतात.

१.१. सुख आणि दुःख: जगात केवळ सुख किंवा केवळ दुःख कधीच नसते. ते एका नाण्याच्या दोन बाजू आहेत आणि नेहमी एकत्रच अस्तित्वात राहतील.

१.२. चांगले आणि वाईट: 'चांगले' (Good) असेल, तर त्याच्या सापेक्ष 'वाईट' (Evil) निश्चितच असणार. जगाचे संतुलन याच परस्परविरोधी शक्तींवर अवलंबून आहे.

१.३. स्वीकाराचे महत्त्व: ही निसर्गाची मूलभूत रचना आहे. हे सत्य स्वीकारणे, हेच पहिली पायरी आहे.

उदाहरणा सहित: जसा दिवसातून रात्र आणि रात्रीतून दिवस अटळ आहे, त्याचप्रमाणे आनंदात दुःख आणि दुःखात आनंद दडलेला असतो.

➕➖⚖️ स्वीकार

२. जीवनाचे चक्र (The Wheel of Life)
'हे चक्र नेहमी वर जाईल आणि खाली येईल' (This wheel will ever go up and come down), या ओळीतून ते जीवनाच्या चढ-उताराचे वर्णन करतात.

२.१. बदलाचा नियम: जीवनात स्थिरता नाही. काळानुसार परिस्थिती बदलते. यश-अपयश, लाभ-हानी, मान-अपमान हे चक्र अखंड सुरू असते.

२.२. नश्वरता: जे आज सर्वोच्च शिखरावर आहे, ते उद्या खाली येणार. या जगात शाश्वत काहीही नाही.

२.३. अपेक्षांचा त्याग: हे चक्र सतत फिरत राहणार हे समजल्यावर, 'नेहमी सुखच असावे' ही अपेक्षा आपोआप कमी होते.

उदाहरणा सहित: शेअर बाजाराचा निर्देशांक (Sensex) जसा कधी वर जातो आणि कधी खाली येतो, त्याचप्रमाणे व्यक्तीच्या आयुष्यातील परिस्थिती बदलते.

🔄📈📉 नश्वर

३. अविभाज्य नियम (The Inevitable Law)
स्वामीजी 'विनाश आणि पुनर्निर्मिती' (Dissolution and Resolution) या सृष्टीच्या नियमावर जोर देतात.

३.१. सृष्टीचा नियम: प्रत्येक वस्तूचा नाश अटळ आहे आणि त्या नाशातूनच नव्या निर्मितीचा जन्म होतो. हा निसर्गाचा आणि ब्रह्मांडाचा नियम आहे.

३.२. पुनरुत्थान: प्रत्येक संकटाच्या शेवटी एक नवीन संधी, एक नवीन सुरुवात दडलेली असते. विनाशानंतर लगेच पुनर्रचना सुरू होते.

३.३. कर्म आणि पुनर्जन्म: व्यक्तीचे शरीर नष्ट होते, पण आत्म्याचा प्रवास सुरूच राहतो (Resolution) – यालाच पुनर्जन्म म्हणतात.

उदाहरणा सहित: एका जुन्या इमारतीला पाडल्यानंतर (Dissolution), त्या जागेवर नवीन आणि मजबूत इमारत (Resolution) उभी राहते.

🌪�🏗�🔄 अटळ

४. पलीकडे जाण्याचा संघर्ष (Struggle to Go Beyond)
जगाचे स्वरूप 'द्वंद्व' आहे हे स्वीकारल्यानंतर, त्या पलीकडे जाण्यासाठी प्रयत्न करणे, हेच मनुष्याचे खरे उद्दिष्ट आहे.

४.१. मुक्तीची तळमळ: पलीकडे जाणे म्हणजे भौतिक सुखांचा त्याग करणे नव्हे, तर सुख-दुःखाच्या बंधनातून मुक्त होणे.

४.२. साक्षीभाव: द्वंद्वाचे दर्शक बनणे, म्हणजेच 'साक्षीभावाने' जीवनातील चढ-उतार पाहणे. यालाच योग म्हणतात.

४.३. आध्यात्मिक ध्येय: मनुष्यजीवनाचे अंतिम ध्येय हे या भौतिक चक्रातून (संसारचक्रातून) बाहेर पडून आत्मिक शांती प्राप्त करणे आहे.

उदाहरणा सहित: दोरीच्या मदतीने विहिरीतून बाहेर पडणे. दोरी म्हणजे साधना (योग) आणि विहीर म्हणजे संसारचक्र.

🧗�♀️🧘�♂️🔑 मुक्ती

५. 'धन्य' कोण? (Blessed are those)
जे लोक या चक्रातून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करतात, ते धन्य आहेत.

५.१. आत्मज्ञानी: 'धन्य' ते लोक, ज्यांना या द्वंद्वाच्या खेळात आनंद नसून, आत्म्याच्या शाश्वत स्वरूपाची जाणीव आहे.

५.२. धैर्यवान: या पलीकडे जाण्याचा संघर्ष करण्यासाठी अफाट धैर्य आणि इच्छाशक्ती लागते.

५.३. योगी: जे लोक योग, ध्यान आणि सत्कर्माच्या माध्यमातून मनाला स्थिर ठेवण्याचा प्रयत्न करतात, तेच धन्य आहेत.

उदाहरणा सहित: महापुरुष, संत आणि योगी हे धन्य आहेत, कारण त्यांनी भौतिक सुख-दुःखाचे महत्त्व कमी करून आत्मिक ध्येयाला महत्त्व दिले.

😇🌟💖 योगी

🖼� EMOJI सारांश (Summary of Emojis)
➕➖⚖️ स्वीकार 🔄📈📉 नश्वर 🌪�🏗�🔄 अटळ 🧗�♀️🧘�♂️🔑 मुक्ती 😇🌟💖 योगी 🧠⚖️🕊� समत्व 🎯💪📈 सातत्य 🛠�🧘�♀️⚖️ अनासक्ती 💖✨🔥 अमरत्व 🚩🎯🌌 संघर्ष

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-04.12.2025-गुरुवार.
==========================================