१० डिसेंबर १९७९ – सोवियेत युनियनने अफगाणिस्तानवर आक्रमण केले:-1-🚩 🗺️ 🔪 🚁 ⛰️

[Atul Kaviraje]

1979 – The Soviet Union Invades Afghanistan: The Soviet Union launched a military invasion of Afghanistan, which began a decade-long conflict between the Soviet forces and Afghan guerrillas.

Marathi Translation: १० डिसेंबर १९७९ – सोवियेत युनियनने अफगाणिस्तानवर आक्रमण केले:-

सोवियेत युनियनने अफगाणिस्तानवर लष्करी आक्रमण केले, ज्यामुळे सोवियेत सैन्य आणि अफगाण गॅरिल्ला यांच्यात दशकीय संघर्ष सुरू झाला.

💣 सोव्हिएत युनियनचे अफगाणिस्तानवर आक्रमण: शीतयुद्धातील एक निर्णायक टप्पा (१० डिसेंबर १९७९)

१० डिसेंबर १९७९ – सोवियेत युनियनने अफगाणिस्तानवर लष्करी आक्रमण केले,
ज्यामुळे सोव्हिएत सैन्य आणि अफगाण गॅरिल्ला यांच्यात दशकीय संघर्ष सुरू झाला.

परिचय (Introduction) 🌍

१० डिसेंबर १९७९ रोजी सोव्हिएत युनियनने (USSR) अफगाणिस्तानवर केलेल्या लष्करी आक्रमणाने,
केवळ अफगाणिस्तानचाच नव्हे, तर जागतिक इतिहासाचा एक महत्त्वपूर्ण अध्याय सुरू केला.
या घटनेने शीतयुद्धाला (Cold War) एक निर्णायक आणि रक्तरंजित वळण दिले.
सोव्हिएत सैन्याने एका समाजवादी शासनाला पाठिंबा देण्यासाठी हे 'हस्तक्षेप' (Intervention) केले.

१. ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (Historical Background) 🕰�
१.१ अफगाणिस्तानातील राजकीय अस्थिरता:

मार्च १९७८: पीपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टी ऑफ अफगाणिस्तान (PDPA) ने सत्तापालट केला.
साम्यवादी सुधारणा: नवीन शासनाने कठोर भू-सुधारणा आणि सामाजिक सुधारणा लागू केल्या,
ज्या पारंपारिक, धार्मिक आणि ग्रामीण अफगाण जनतेला मान्य नव्हत्या.
सरकारमधील फूट: PDPA मध्ये 'खल्क' आणि 'परचम' या दोन गटांमध्ये अंतर्गत संघर्ष तीव्र झाला.

१.२ सोव्हिएत युनियनची वाढती चिंता:

सोव्हिएत युनियनला आपल्या सीमेवरील मित्र राष्ट्रात साम्यवादी शासन कोसळण्याची भीती वाटत होती.
अमेरिकेचा किंवा इतर पाश्चात्त्य शक्तींचा हस्तक्षेप टाळणे हा मुख्य उद्देश होता.
ब्रेझनेव्ह सिद्धांत (Brezhnev Doctrine): साम्यवादी राष्ट्र पुन्हा भांडवलशाही छावणीत जाऊ नये,
या धोरणानुसार सोव्हिएत युनियनने हस्तक्षेप करण्याचा निर्णय घेतला.

२. आक्रमणाची प्रमुख कारणे (Main Reasons for the Invasion) 🎯

२.१ साम्यवादी शासनाचे रक्षण
अफगाणिस्तानातील PDPA सरकारला अंतर्गत उठावांपासून वाचवून,
तेथे 'क्लायंट स्टेट' (Client State) कायम ठेवणे.

२.२ भू-राजकीय महत्त्व
अफगाणिस्तानचे मध्य आशियातील मोक्याचे स्थान आणि भारताच्या महासागरापर्यंत पोहोचण्याची सोव्हिएत महत्त्वाकांक्षा.

२.३ धार्मिक कट्टरतावादाची भीती
अफगाणिस्तानातील इस्लामिक विद्रोहाचा प्रभाव सोव्हिएत युनियनच्या मुस्लिम-बहुल प्रजासत्ताकांवर पडू नये.

२.४ हाफिजुल्ला अमीनची हकालपट्टी
सोव्हिएत-विरोधी राष्ट्राध्यक्ष हाफिजुल्ला अमीन यांना पदच्युत करून बाबरक कर्मल यांना अध्यक्षपदी बसवणे.

३. आक्रमणाची आणि संघर्षाची सुरुवात (The Start of the Conflict) 💥

१० डिसेंबर १९७९ (संदर्भित तारीख): सोव्हिएत युनियनने अफगाणिस्तानवर लष्करी आक्रमण सुरू केले.
सुरुवातीला सुमारे ३०,०००, नंतर १,००,००० हून अधिक सोव्हिएत सैन्याची तैनाती.
ऑपरेशन स्टॉर्म-३३३: काबूलमधील राष्ट्रपती भवन ताब्यात घेण्यात आले,
हाफिजुल्ला अमीन यांना ठार मारण्यात आले आणि बाबरक कर्मल अध्यक्ष घोषित झाले.

४. प्रमुख संघर्षाचे स्वरूप (Nature of the Main Conflict) ⚔️
४.१ सोव्हिएत सैन्य (The Soviets)

रणनीती: अत्याधुनिक यांत्रिकी युद्धतंत्र, हवाई हल्ले, मोठ्या शहरांवर नियंत्रण.
उद्देश: साम्यवादी सरकारचे नियंत्रण कायम ठेवणे आणि मुजाहिद्दीन नायनाट करणे.

४.२ अफगाण मुजाहिद्दीन (The Afghan Mujahideen)

रणनीती: डोंगराळ प्रदेशात गनिमी कावा (Guerrilla Warfare), लहान गटांचा वापर.
समर्थन: अमेरिका (ऑपरेशन सायक्लोन), पाकिस्तान, चीन, सौदी अरेबिया आणि इतर अरब राष्ट्रांकडून मदत.

५. जागतिक प्रतिक्रिया आणि शीतयुद्ध (Global Reaction and Cold War) ❄️

जागतिक निषेध: संयुक्त राष्ट्रांनी सोव्हिएत आक्रमणाचा तीव्र निषेध केला.
अमेरिकेची भूमिका: राष्ट्राध्यक्ष जिमी कार्टर यांनी सोव्हिएत कृतीचा तीव्र विरोध केला.
१९८० ऑलिम्पिकवर बहिष्कार: मॉस्को येथे होणाऱ्या ऑलिम्पिक खेळांवर बहिष्कार टाकला.
मुजाहिद्दीनला समर्थन: अमेरिकेने शस्त्रे आणि प्रशिक्षण देऊन संघर्षाची तीव्रता वाढवली.

🚩 🗺� 🔪 🚁 ⛰️ 💲 🧊 🚫 💸 📉 🚪 💀 ⛺ ☪️ 🕸� 🌍 🕰� 🎯 💥 ⚔️ ❄️ 💔 🕊� 💣

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-10.12.2025-बुधवार.
===========================================