११ डिसेंबर १९४६: युनायटेड नेशन्स इंटरनॅशनल चिल्ड्रन्स एमरजन्सी फंड (युनिसेफ)-1-✨

[Atul Kaviraje]

1946: The United Nations International Children's Emergency Fund (UNICEF) was established
On December 11, 1946, the United Nations Children's Fund (UNICEF) was created to provide emergency food and healthcare to children in countries devastated by World War II.

Marathi Translation: ११ डिसेंबर १९४६: युनायटेड नेशन्स इंटरनॅशनल चिल्ड्रन्स एमरजन्सी फंड (युनिसेफ)ची स्थापना ११ डिसेंबर १९४६ रोजी, दुसऱ्या महायुद्धाने उद्ध्वस्त झालेल्या देशांतील मुलांना आपत्कालीन अन्न आणि आरोग्यसेवा पुरवण्यासाठी युनायटेड नेशन्स चिल्ड्रन्स फंड (युनिसेफ)ची स्थापना करण्यात आली.

११ डिसेंबर १९४६: युनायटेड नेशन्स इंटरनॅशनल चिल्ड्रन्स एमरजन्सी फंड (युनिसेफ)ची स्थापना

दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या जगातील बालकांसाठी आशेचा किरण ✨

मराठी भाषांतर: ११ डिसेंबर १९४६ रोजी, दुसऱ्या महायुद्धाने उद्ध्वस्त झालेल्या देशांतील मुलांना आपत्कालीन अन्न आणि आरोग्यसेवा पुरवण्यासाठी युनायटेड नेशन्स चिल्ड्रन्स फंड (युनिसेफ)ची स्थापना करण्यात आली.

१. परिचय: महायुद्धाचा वारसा आणि युनिसेफची गरज

दुसऱ्या महायुद्धाने (१९३९-१९४५) जगाला एक खोल आणि विनाशकारी वारसा दिला. युद्धामुळे कोट्यवधी लोक विस्थापित झाले, अर्थव्यवस्था कोलमडल्या आणि कोट्यवधी बालकांचे आयुष्य अंधारात गेले. या बालकांना भूक, रोगराई, निवारा आणि शिक्षणापासून वंचित राहावे लागले. याच जागतिक संकटावर तातडीने उपाययोजना करण्यासाठी, ११ डिसेंबर १९४६ रोजी संयुक्त राष्ट्र संघाने (United Nations) 'युनायटेड नेशन्स इंटरनॅशनल चिल्ड्रन्स एमरजन्सी फंड' (UNICEF) ची स्थापना केली.

संदर्भ: संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेचा (UN General Assembly) ठराव क्रमांक ५७ (I).

भावनाविवशता: युद्धग्रस्त मुलांसाठी त्वरित मदतीची नैतिक आणि मानवीय गरज.

२. स्थापनेचा तात्काळ संदर्भ आणि मूळ उद्दिष्ट

युनिसेफची स्थापना ही पूर्णपणे आपत्कालीन परिस्थितीवर मात करण्यासाठी केलेली उपाययोजना होती. याचे प्राथमिक उद्दिष्ट दुसरे महायुद्ध संपलेल्या युरोप, चीन आणि मध्य-पूर्वेकडील देशांतील मुला-मुलींना तातडीची मदत पुरवणे हे होते.

अ) अन्न आणि पोषण: बालकांसाठी पौष्टिक आहार आणि दूध पुरवणे, जेणेकरून कुपोषणावर (Malnutrition) नियंत्रण मिळवता येईल.

ब) आरोग्यसेवा: आवश्यक वैद्यकीय पुरवठा आणि लसीकरण मोहीम राबवणे.

उदाहरण: १९४७-१९५० या काळात युरोपमध्ये पोलिओ आणि क्षयरोगाविरुद्ध (Tuberculosis) लसीकरण मोहीम यशस्वीपणे राबवली गेली.

३. युनिसेफच्या नावात आणि भूमिकेत झालेला बदल (१९५३)

युनिसेफची स्थापना केवळ तात्पुरत्या स्वरूपाची होती. मात्र, जागतिक स्तरावर बालकांच्या गरजा सातत्याने वाढतच राहिल्यामुळे, १९५३ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी युनिसेफला कायमस्वरूपी संस्था म्हणून मान्यता दिली.

बदल: नावातून 'इंटरनॅशनल' (International) आणि 'एमरजन्सी' (Emergency) हे शब्द काढण्यात आले.

नवीन नाव: 'युनायटेड नेशन्स चिल्ड्रन्स फंड' (United Nations Children's Fund).

कार्याची व्याप्ती: आपत्कालीन मदत देण्यासोबतच, आता विकासात्मक (Developmental) आणि दीर्घकालीन उपक्रमांवर लक्ष केंद्रित केले गेले (उदा. शिक्षण, प्राथमिक आरोग्यसेवा).

४. ऐतिहासिक घटनेचे महत्त्व: जागतिक बाल-कल्याणाचा पाया 🌍

युनिसेफची स्थापना ही केवळ एका संस्थेची निर्मिती नव्हती, तर बालकांच्या कल्याणासाठी जागतिक जबाबदारी स्वीकारल्याचा तो ऐतिहासिक क्षण होता.

मानवाधिकार: बालकांना माणूस म्हणून जगण्याचा आणि विकासाचा हक्क आहे, या संकल्पनेला जागतिक स्तरावर मान्यता मिळाली.

आंतरराष्ट्रीय सहयोग: गरीब आणि श्रीमंत राष्ट्रांना एकाच छताखाली आणून, बालकांच्या हितासाठी निधी आणि संसाधने गोळा करण्याचा हा पहिला मोठा प्रयत्न होता.

चिन्ह/Symbol: निळ्या रंगातील ग्लोब (पृथ्वी गोल) आणि त्याला वेढलेले पालक आणि बालक हे युनिसेफचे बोधचिन्ह जागतिक स्तरावर मदतीचे प्रतीक बनले.

५. कार्याचे मुख्य स्तंभ आणि विश्लेषण (Mukhya Mudde)

युनिसेफच्या कार्याचे मुख्य स्तंभ कालांतराने विकसित झाले आहेत, परंतु मूळ तत्त्वज्ञान बालकांना त्यांचे हक्क मिळवून देण्यावर आधारित आहे.

अ) बालकांचे आरोग्य (Health) 💊: लसीकरण, HIV/AIDS प्रतिबंध आणि माता-आरोग्य सुधारणे.

विश्लेषण: जगातील सर्वात मोठ्या लसीकरण कार्यक्रमांपैकी एक युनिसेफमार्फत राबवला जातो, ज्यामुळे लाखो बालकांचे प्राण वाचतात.

ब) पोषण (Nutrition) 🍎: स्तनपानाचे समर्थन, जीवनसत्त्वे पुरवणे आणि तीव्र कुपोषणावर उपचार करणे.

विश्लेषण: विशेषतः दुष्काळग्रस्त किंवा संघर्षग्रस्त भागांमध्ये, युनिसेफ 'Ready-to-Use Therapeutic Food' (RUTF) सारख्या उपायांनी त्वरित मदत पुरवते.

✨ 🤝 👶 🌍 💊 📚 🛡� 🏆 🌱 🌟
(स्थापना, सहयोग, बाळ, जग, आरोग्य, शिक्षण, संरक्षण, पुरस्कार, विकास, आशा)

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-11.12.2025-गुरुवार.
===========================================