११ डिसेंबर १९७२: अपोलो १७ मोहीम - मानवाचा चंद्रावरील अंतिम टप्पा-1-🚀🌕🧑‍🚀🔬🧡

[Atul Kaviraje]

1972: The Apollo 17 mission launched
On December 11, 1972, NASA launched Apollo 17, the final mission of the Apollo program, which successfully landed astronauts on the moon.

Marathi Translation: ११ डिसेंबर १९७२: अपोलो १७ मोहिमेची लाँचिंग ११ डिसेंबर १९७२ रोजी, नासा ने अपोलो १७ मिशन लाँच केली, जी अपोलो प्रोग्रामची अंतिम मोहिम होती आणि यशस्वीपणे अंतराळवीरांना चंद्रावर उतरण्यात मदत केली.

११ डिसेंबर १९७२: अपोलो १७ मोहीम - मानवाचा चंद्रावरील अंतिम टप्पा

१. परिचय आणि ऐतिहासिक संदर्भ (Parichay Ani Aitihasik Sandarbha)

१.१ ११ डिसेंबर १९७२ चे महत्त्व: हा दिवस अमेरिकेच्या 'नॅशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस ॲडमिनिस्ट्रेशन' (NASA) च्या इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला. या दिवशी 'अपोलो १७' (Apollo 17) हे यान यशस्वीरित्या चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरले.
१.२ अपोलो कार्यक्रमाचा उद्देश: 'अपोलो' कार्यक्रम हा सोव्हिएत युनियनसोबतच्या 'शीतयुद्धा'च्या (Cold War) काळात अवकाश संशोधनात अमेरिकेचे वर्चस्व सिद्ध करण्यासाठी आणि चंद्रावर मानव उतरवण्यासाठी सुरू करण्यात आला होता.
१.३ अपोलो १७ ची भूमिका: ही अपोलो कार्यक्रमातील 'अंतिम' मानवी मोहीम होती, ज्याद्वारे पृथ्वीवरील मानवाने चंद्रावर शेवटचे पाऊल ठेवले. या मोहिमेने अपोलो पर्वाची सांगता केली.

२. अपोलो १७ मोहिमेची मुख्य माहिती (Key Information of Apollo 17 Mission)

२.१ मिशनचे नाव आणि चिन्ह: अपोलो १७ या मोहिमेचे चिन्ह 'एपॉक्सी' (Epoxy) होते, जे ग्रीक देव अपोलो, चंद्रावरची पृथ्वी आणि अमेरिकेचा ध्वज दर्शवते.
२.२ प्रक्षेपणाची तारीख: ६ डिसेंबर १९७२, रात्री १२:३३ वाजता (ईस्टर्न स्टँडर्ड टाईम). रात्रीचे प्रक्षेपण असणारे हे पहिले आणि एकमेव अपोलो मिशन होते.
२.३ चंद्रावर लँडिंगची तारीख: ११ डिसेंबर १९७२ (भारतीय वेळेनुसार १२ डिसेंबर १९७२) रोजी लँडिंग झाले.
२.४ लँडिंगची जागा: चंद्रावरील 'टॉरस-लिट्रो व्हॅली' (Taurus-Littrow Valley). ही जागा चंद्राच्या वेगवेगळ्या भूगर्भशास्त्रीय नमुन्यांचा अभ्यास करण्यासाठी निवडली होती.

३. अंतराळवीरांची टीम (The Astronaut Team)

या मोहिमेतील टीम सर्वात अनुभवी आणि वैज्ञानिकदृष्ट्या महत्त्वाची होती:
३.१ युजीन सेरनान (Eugene Cernan): मिशन कमांडर. चंद्रावर पाऊल ठेवणारे शेवटचे व्यक्ती ठरले.
३.२ हॅरिसन "जॅक" श्मिट (Harrison "Jack" Schmitt): लूनार मॉड्युल पायलट. ते नासाने चंद्रावर पाठवलेले एकमेव 'भूगर्भशास्त्रज्ञ' (Geologist) होते. यामुळे मोहिमेच्या वैज्ञानिक अभ्यासाला नवी दिशा मिळाली.
३.३ रोनाल्ड इव्हान्स (Ronald Evans): कमांड मॉड्युल पायलट. ते चंद्राच्या कक्षेत राहिले आणि त्यांनी पृथ्वी आणि चंद्राचे फोटो घेतले.

४. मोहिमेची उद्दिष्ट्ये आणि वैशिष्ट्ये (Mission Objectives and Features)

४.१ मुख्य वैज्ञानिक उद्दिष्ट्य: चंद्राच्या भूभागाची उत्पत्ती (Origin) आणि इतिहास (History) याबद्दल माहिती मिळवणे. यासाठी 'टॉरस-लिट्रो व्हॅली' हा डोंगराळ आणि खोल खड्ड्यांनी (Craters) भरलेला प्रदेश निवडला गेला.
४.२ नमुन्यांचा संग्रह: अंतराळवीरांनी ३ 'एक्स्ट्राव्हेईक्युलर ॲक्टिव्हिटीज' (EVAs) द्वारे चंद्रावर सर्वाधिक '१११ किलो' खडक आणि मातीचे नमुने गोळा केले.
४.३ लूनार रोव्हरचा वापर: अंतराळवीरांनी चंद्रावर चालवलेल्या 'लूनार रोव्हर व्हेईकल (LRV)' चा सर्वाधिक वापर याच मोहिमेत केला गेला, ज्यामुळे त्यांनी एकूण ३५ किलोमीटरचा प्रवास केला.

५. प्रक्षेपण आणि प्रवासाचे विश्लेषण (Launch and Travel Analysis) 🚀

५.१ सॅटर्न V रॉकेटची शक्ती: अपोलो १७ च्या प्रक्षेपणासाठी 'सॅटर्न V' (Saturn V) या महाकाय रॉकेटचा वापर करण्यात आला. या रॉकेटने मोहिमेला पृथ्वीच्या कक्षेतून चंद्राच्या कक्षेत नेले.
५.२ रात्रीच्या प्रक्षेपणाची (Night Launch) दृश्यात्मकता: हे रात्री झालेले एकमेव प्रक्षेपण असल्याने, रॉकेटच्या इंजिनमधून निघणाऱ्या ज्वाळा (Flames) आणि धुराचे दृश्य अत्यंत भव्य आणि अविस्मरणीय होते, ज्यामुळे लाखो लोकांनी हे प्रक्षेपण पाहिले.
५.३ प्रवासातील आव्हाने: पृथ्वीच्या कक्षेतून चंद्राकडे जाताना काही किरकोळ तांत्रिक अडचणी आल्या, परंतु त्या यशस्वीपणे सोडवण्यात आल्या आणि यान योग्य मार्गावर आले.

🚀🌕🧑�🚀🔬🧡🔭🗺�⭐😭🇮🇳

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-11.12.2025-गुरुवार.
===========================================