१२ डिसेंबर १९०१: गूग्लिएल्मो मार्कोनीने पहिला ट्रान्सअटलांटिक वायरलेस सिग्नल-2-

[Atul Kaviraje]

1901: Guglielmo Marconi received the first transatlantic wireless signal

On December 12, 1901, Guglielmo Marconi received the first transatlantic wireless communication, proving the possibility of wireless long-distance transmission.

Marathi Translation: १२ डिसेंबर १९०१: गूग्लिएल्मो मार्कोनीने पहिला ट्रान्सअटलांटिक वायरलेस सिग्नल प्राप्त केला १२ डिसेंबर १९०१ रोजी, गूग्लिएल्मो मार्कोनी यांनी पहिला ट्रान्सअटलांटिक वायरलेस संवाद प्राप्त केला, ज्यामुळे वायरलेस दीर्घदूरी संवादाची शक्यता सिद्ध झाली.

१२ डिसेंबर १९०१: गूग्लिएल्मो मार्कोनीने पहिला ट्रान्सअटलांटिक वायरलेस सिग्नल प्राप्त केला 📡

६. १२ डिसेंबर १९०१: ऐतिहासिक क्षण (The Historic Moment) ✨

१२ डिसेंबर १९०१ रोजी, मार्कोनी आणि त्यांचे सहायक जॉर्ज केम्प (George Kemp) सिग्नल हिलवरील एका तात्पुरत्या खोलीत बसले होते.

६.१. संदेश: इंग्लंडच्या पोल्धूमधून मॉर्स कोडमधील (Morse Code) 'S' हा अक्षर ('पिप-पिप-पिप' किंवा • • •) वारंवार पाठवला जात होता. 'S' निवडण्याचे कारण म्हणजे तो केवळ तीन बिंदू (Dots) असलेला सर्वात सोपा सिग्नल होता.

६.२. यशस्वी श्रवण: दुपारी १२:३० वाजता, मार्कोनी यांनी हेडफोनवर अत्यंत क्षीण आणि अस्पष्ट, पण निश्चितपणे 'पिप-पिप-पिप' असा आवाज ऐकला. त्यांनी लगेच केम्प यांच्याकडे हेडफोन दिला, आणि केम्प यांनीही 'S' अक्षर ऐकल्याची पुष्टी केली.

६.३. मिळालेला आनंद (उदाहरण): मार्कोनींनी नंतर लिहिले, "हा केवळ एका प्रयोगाचा यशस्वी अनुभव नव्हता, तर इतिहासातील एक युग होते. मला खात्री वाटली की लवकरच मानव केवळ अटलांटिकपारच नाही, तर पृथ्वीच्या दूरदूरच्या टोकांपर्यंत तारविरहित संदेश पाठवू शकेल." (

७. वापरलेले तंत्रज्ञान: 'कोहेरर' आणि 'पतंग' (Technology Used: Coherer and Kite) 🪁

या यशामागे साध्या आणि प्रभावी उपकरणांचा वापर होता.

७. वापरलेले तंत्रज्ञान: 'कोहेरर' आणि 'पतंग' (Technology Used: Coherer and Kite) 🪁

या यशामागे साध्या आणि प्रभावी उपकरणांचा वापर होता.

७.१. कोहेरर (Coherer): रेडिओ लहरी ओळखण्यासाठी वापरले जाणारे हे एक अत्यंत संवेदनशील उपकरण होते. यात धातूचे बारीक कण असलेल्या काचेच्या नळीचा वापर केला जात असे, जे सिग्नल मिळाल्यावर एकमेकांना जोडले (cohere) जात होते.

७.२. ॲंटेना (Antenna): प्रेषण आणि प्राप्त करण्यासाठी मोठ्या ॲंटेनाची गरज होती. सिग्नल हिलवर, खराब हवामानामुळे टॉवरऐवजी, ५०० फूट लांब तार एका मोठ्या पतंगाला बांधून ती आकाशात उंच नेण्यात आली, जेणेकरून पृथ्वीच्या वक्रतेमुळे येणारे अडथळे टाळता येतील.

८. घटनेचे तत्त्वज्ञान आणि महत्त्व (Philosophical Principle and Significance) 🌐

या प्रयोगाने संपर्क क्रांतीचा पाया घातला. याचे महत्त्व केवळ तांत्रिक नव्हते, तर जागतिक आणि सामाजिक होते.

८.१. दूरचे जवळ आणले: या क्षणापासून, भौगोलिक अडथळे संवादात बाधा आणू शकले नाहीत. महासागर आता 'दोन' खंडांमधील विभाजक न राहता 'जोडणारा' दुवा बनला.

८.२. माहितीची गती: संदेश आता प्रकाशाच्या गतीनुसार (Speed of Light) प्रवास करू शकणार होते, ज्यामुळे माहितीच्या देवाणघेवाणीचा वेग अमर्याद वाढला.

८.३. विश्वासार्हता: या यशस्वी प्रयोगानंतर, अनेक देशांनी आणि कंपन्यांनी वायरलेस तंत्रज्ञानात गुंतवणूक करण्यास सुरुवात केली.

९. दूरगामी परिणाम आणि वारसा (Long-term Impact and Legacy) 🚢🏆

मार्कोनींच्या या यशाचे दीर्घकालीन परिणाम जगाने अनुभवले.

९.१. समुद्री सुरक्षा (उदाहरण): १९१२ मध्ये टायटॅनिक (RMS Titanic) जहाज बुडत असताना, मार्कोनींच्या वायरलेस तंत्रज्ञानामुळेच SOS संदेश वेळेवर पाठवला गेला आणि जवळच्या कारपेथिया (Carpathia) जहाजाला शेकडो लोकांचे प्राण वाचवणे शक्य झाले.

९.२. नोबेल पारितोषिक: मार्कोनींना १९०९ मध्ये भौतिकशास्त्राचे (Physics) नोबेल पारितोषिक (Nobel Prize) फर्डीनँड ब्राउन (Ferdinand Braun) यांच्यासोबत संयुक्तपणे प्रदान करण्यात आले.

९.३. आधुनिक संप्रेषण: त्यांचे कार्य पुढे रेडिओ ब्रॉडकास्टिंग, मायक्रोवेव्ह, आणि आजच्या वायरलेस इंटरनेट (Wi-Fi), ब्लूटूथ (Bluetooth) आणि जीपीएस (GPS) प्रणालींचा आधारस्तंभ ठरले.

१०. निष्कर्ष आणि समारोप (Conclusion and Summary) ✅

मार्कोनींचा १२ डिसेंबर १९०१ चा प्रयोग हा केवळ एक वैज्ञानिक प्रयोग नव्हता, तर मानवी इतिहासातील 'अशक्य' वाटणाऱ्या गोष्टी शक्य करून दाखवण्याचा दृढनिश्चय होता. एका साध्या 'S' अक्षराने अटलांटिक महासागरावर विजय मिळवला, ज्याने जगाला एका अदृश्य संदेश जाळ्यात बांधले.

१०.१. वायरलेस क्रांती: आजच्या मोबाईल फोन, उपग्रह संपर्क आणि त्वरित जागतिक कनेक्टिव्हिटीचे मूळ मार्कोनींच्या या ऐतिहासिक 'पिप-पिप-पिप' मध्ये दडलेले आहे.

१०.२. मार्कोनींचे योगदान: त्यांनी रेडिओ लहरींना प्रयोगशाळेतून काढून सामान्य माणसाच्या उपयोगी आणले आणि पृथ्वीला खऱ्या अर्थाने एक 'जागतिक गाव' (Global Village) बनवण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली.

लेखाजोख्याचा सारांश (Emoji Summary)

🇮🇹 🧠 📡 🌊 🇬🇧 🇨🇦 ✨ 💡 🚢 🏆 🌍 📶

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-12.12.2025-शुक्रवार.
===========================================