"मोहनिद्रेतून जागृती: श्रीकृष्णाचा अंतिम उपदेश"- 📜🕉️💖🏆✅🚶‍♂️🌌✨⚔️🛡️🚩😥💪🧘

[Atul Kaviraje]

॥ ज्ञानेश्वरी भावार्थदीपिका ॥
॥ अथ प्रथमोऽध्यायः – अध्याय पहिला ॥

॥ अर्जुनविषादयोगः ॥

म्हणौनि अझुनी अर्जुना । झणें चित्त देसी या हीना ।वेगीं धीर करूनियां मना । सावधु होई ॥ १७ ॥
म्हणून अर्जुना अजून तरी या अनुचित गोष्टीकडे तू लक्ष देऊ नकोस. तू लवकर आपल्या मनाला खंबीर करून सावध हो. ॥२-१७॥

🎨 शीर्षक: "मोहनिद्रेतून जागृती: श्रीकृष्णाचा अंतिम उपदेश"

कडवे १
अध्याय दुसरा हा, सांख्ययोग जाणावा,
मोहनिद्रेतून अर्जुना, तुला आता उठावा;
परी अझुनी तू न जागे, ऐकूनि ज्ञान सारे,
म्हणौनि कृष्णाचा उपदेश, अंतरी स्थिर करे.

अर्थ (Meaning):
हा दुसरा अध्याय सांख्ययोग (आत्मज्ञान) आहे. अर्जुना, या मोहाच्या झोपेतून तू आता जागे व्हायला हवे.
पण सर्व ज्ञान ऐकूनही तू जागा होत नाहीस,
म्हणून श्रीकृष्णाचा उपदेश तू मनामध्ये स्थिर कर.

Emojis: 📚🙏💡😔

कडवे २
"म्हणौनि अझुनी अर्जुना", काळ हा मोलवान असे,
मोहात बुडणे हे वेडेपण, ज्ञान तुजला कसे न दिसे;
क्षणाक्षणाचा तू विचार कर, कर्तव्य आहे सामोरी,
उगीच विलंब करुनी, नको येऊ तू विचारी.

अर्थ (Meaning):
"म्हणून अजूनही अर्जुना," हा काळ मौल्यवान आहे.
मोहात बुडून जाणे हे मूर्खपणाचे आहे, तुला आत्मज्ञान कसे दिसत नाही?
तू क्षणाक्षणाचा विचार कर, कारण कर्तव्य तुझ्यासमोर उभे आहे.
उगाच विलंब करून विचार करण्यात वेळ घालवू नकोस.

Emojis: ⏱️🧠⚔️🚫

कडवे ३
"झणें चित्त देसी या हीना", हीना मोहाची गोडी,
देहाच्या नात्यांवरची, ही तर अज्ञानाची जोडी;
आत्म्याला सोडून देहावर, आसक्ती ठेवतोस, तू,
सोन्याला सोडूनी माती, तुच्छ विचार करतोस तू.

अर्थ (Meaning):
"तू या हीन (तुच्छ) गोष्टीकडे मन देऊ नकोस."
मोहाची ही गोडी अज्ञानाची जोड आहे.
तू आत्म्याला सोडून देहाच्या नात्यांवर आसक्ती ठेवतोस.
सोन्याला सोडून मातीची निवड करण्यासारखे तू तुच्छ विचार करत आहेस.

Emojis: 💔🔗✨👑

कडवे ४
"वेगीं धीर करूनियां मना", सत्याचे बळ घेई,
डळमळले मन तुझे, तयाला खंबीर करी आई;
मोहाच्या वादळातून, बुद्धीचा दिवा लावा,
विवेक आणि धैर्याचा, पाया मजबूत राखावा.

अर्थ (Meaning):
"तू लवकर मनाला खंबीर करून."
तू सत्याचे बळ घे. तुझे मन डळमळीत झाले आहे, त्याला खंबीर कर.
मोहाच्या वादळातून बाहेर येण्यासाठी बुद्धीचा दिवा लाव.
विवेक आणि धैर्याचा पाया मजबूत ठेव.

Emojis: 💪🧘�♂️💡🧭

कडवे ५
क्षत्रियाचा धर्म हा, असा शोकात बुडणे नाही,
धैर्याने उठुनी उभा राहणे, यातच तुझा न्याय पाही;
सत्य आणि धर्मासाठी, युद्धाला होई तयार,
धीर सोडूनि शोकाचे, न करी तू मन बेजार.

अर्थ (Meaning):
क्षत्रियाचा धर्म शोकात बुडून राहणे नाही.
धैर्याने उभे राहणे यातच तुझा न्याय आहे.
सत्य आणि धर्मासाठी तू युद्धाला तयार हो.
शोक सोडून देऊन मनाला दुःखी करू नकोस.

Emojis: ⚔️🛡�🚩😥

कडवे ६
"सावधु होई", जागृत हो तू, जाण कर्तव्याची दिशा,
देहबुद्धीच्या झोपेतून, घाल आत्मज्ञानाची आशा;
ज्ञान घेऊनि कधीही, निष्क्रिय बसू नकोस,
तू, कर्मयोगे करूनियां, संसारातून मुक्त हो तू.

अर्थ (Meaning):
"सावध हो!" तू जागृत हो आणि तुझ्या कर्तव्याची दिशा जाण.
देहबुद्धीच्या झोपेतून बाहेर येण्यासाठी आत्मज्ञानाची आशा ठेव.
ज्ञान घेऊन कधीही निष्क्रिय बसू नकोस.
कर्मयोगाने कार्य करून या संसारातून मुक्त हो.

Emojis: ✅🚶�♂️🌌✨

कडवे ७
म्हणौनि ज्ञानेश्वरी सांगे, हा उपदेश अमोल,
मोह सोडूनि कर्म करा, हेच जीवनाचे मोल;
श्रीकृष्ण आणि माऊली, तुझे आहे परम कल्याण,
धीर धरुनी होई सावध, करी जीवनाचे संधान.

अर्थ (Meaning):
म्हणून ज्ञानेश्वरी सांगते, हा उपदेश अमूल्य आहे.
मोह सोडून कर्म करा, हेच जीवनाचे खरे मूल्य आहे.
श्रीकृष्ण आणि संत ज्ञानेश्वरांची कृपा तुमचे परम कल्याण करेल.
धीर धरून सावध व्हा आणि जीवनाचा खरा उद्देश साधा.

Emojis: 📜🕉�💖🏆

✨ संपूर्ण लेखाचा आणि कवितेचा सारांश (Emoji Summary) ✨
📜 – ज्ञानेश्वरी
🏹 – अर्जुन
👑 – श्रीकृष्ण
💡 – आत्मज्ञान
🚫 – मोहत्याग
💪 – धीर
🧠 – विवेक
⚔️ – कर्तव्य
✅ – सावधता
💖 – अमोल उपदेश = कर्मयोग

--अतुल परब
--दिनांक-12.12.2025-शुक्रवार.
===========================================