📅 १४ डिसेंबर १९३९: सोव्हिएत युनियनचे राष्ट्रसंघातून निष्कासन-1-🚩 ➡️ 💣 ➡️ 📜 ➡

[Atul Kaviraje]

1939-The Soviet Union was expelled from the League of Nations for its invasion of Finland.

फ़िनलैंड पर आक्रमण के कारण सोवियत संघ को राष्ट्र संघ (League of Nations) से निष्कासित कर दिया गया।

📅 १४ डिसेंबर १९३९: सोव्हिएत युनियनचे राष्ट्रसंघातून निष्कासन

फिनलंडवरील आक्रमणाचे जागतिक परिणाम

१. परिचय आणि ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (Introduction and Historical Context) 📜

परिचय: १४ डिसेंबर १९३९ हा जागतिक इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण दिवस आहे. याच दिवशी, सोव्हिएत युनियनला (USSR) फिनलंडवर केलेल्या अकारण आक्रमणामुळे (ज्याला 'हिवाळी युद्ध' म्हणतात) आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सामूहिक सुरक्षेची सर्वोच्च संस्था असलेल्या 'राष्ट्रसंघातून' (League of Nations) निष्कासित करण्यात आले.

राष्ट्रसंघाची भूमिका: पहिले महायुद्ध (WW1) संपल्यानंतर भविष्यात युद्धे टाळण्यासाठी आणि सदस्य राष्ट्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्यासाठी या संस्थेची स्थापना करण्यात आली होती. निष्कासनाची ही घटना राष्ट्रसंघाच्या अपयशाचे एक प्रमुख लक्षण बनली.

पार्श्वभूमी: १९३९ मध्ये युरोपमध्ये दुसरे महायुद्ध सुरू झाले होते. या तणावपूर्ण वातावरणात सोव्हिएत युनियनने बाल्टिक राज्यांवर आणि फिनलंडवर दबाव वाढवला.

२. आक्रमणाचे कारण: 'हिवाळी युद्ध' (The Cause of Invasion: 'Winter War') ❄️

सोव्हिएतच्या मागण्या: सप्टेंबर १९३९ मध्ये, सोव्हिएत युनियनने आपल्या दुसऱ्या सर्वात मोठ्या शहराच्या, लेनिनग्राडच्या (Leningrad) सुरक्षेसाठी फिनलंडकडे काही महत्त्वपूर्ण सीमा क्षेत्रे (विशेषतः करेलियन इस्थमस) आणि फिनलंडच्या उपसागरातील काही बेटे भाडेतत्त्वावर (lease) देण्याची मागणी केली.

फिनलंडचा नकार: फिनलंडने आपल्या सार्वभौमत्वाचे कारण देत, ही मागणी सपशेल फेटाळली. फिनलंडने आपल्या सीमेचे रक्षण करण्यास प्राधान्य दिले.

युद्धाची सुरुवात: सोव्हिएत युनियनने ३० नोव्हेंबर १९३९ रोजी फिनलंडवर थेट आक्रमण केले, ज्याला 'तालोयसोडा' (Talvisota) किंवा 'हिवाळी युद्ध' असे म्हणतात.

३. सोव्हिएत युनियनची कृती आणि आंतरराष्ट्रीय निंदा (Soviet Action and Global Condemnation) 💣

आक्रमणाचे स्वरूप: सोव्हिएत रेड आर्मी (Red Army) संख्येने, शस्त्रास्त्रांमध्ये आणि हवाई दलात फिनलंडपेक्षा कितीतरी पटीने मोठी होती. सोव्हिएतने फिनलंडच्या भूभागावर मोठ्या प्रमाणावर बॉम्बहल्ला आणि लष्करी कारवाई सुरू केली.

फिनलंडचा प्रतिकार: फिनलंडने जनरल कार्ल गुस्ताव एमिल मॅनरहाइम यांच्या नेतृत्वाखाली अत्यंत शौर्याने आणि कुशलतेने सोव्हिएत सैन्याचा कडवा प्रतिकार केला. फिनिश सैनिकांनी गोठलेल्या, बर्फाळ प्रदेशाचा (स्कीइंग तंत्राचा वापर करून) आणि 'मोलotov कॉकटेल' (Molotov Cocktail) नावाच्या हँडग्रेनेडचा प्रभावीपणे वापर केला.

जागतिक निंदा: सोव्हिएत युनियनच्या या कृत्यामुळे जागतिक स्तरावर तीव्र निषेध व्यक्त करण्यात आला. या कृतीला एका मोठ्या राष्ट्राने लहान आणि तटस्थ राष्ट्रावर केलेला क्रूर हल्ला मानले गेले.

४. राष्ट्रसंघातील प्रक्रिया आणि फिनलंडचे अपील (Process in the League of Nations and Finland's Appeal) 📢

फिनलंडची याचिका: सोव्हिएत आक्रमण सुरू होताच, फिनलंडने त्वरित राष्ट्रसंघाकडे धाव घेतली आणि आपल्याविरुद्ध सुरू असलेल्या आक्रमणाची तक्रार दाखल केली. फिनलंडने आंतरराष्ट्रीय समुदायाकडून मदतीची मागणी केली.

परिषदेची बैठक: राष्ट्रसंघाच्या परिषदेने (Council) आणि सभेने (Assembly) सोव्हिएत युनियनच्या कारवाईवर चर्चा करण्यासाठी त्वरीत बैठक आयोजित केली. या बैठकीत सोव्हिएत युनियनच्या कारवाईला शांतता भंग करणारी कृती घोषित करण्यात आले.

सोव्हिएतचा पवित्रा: सोव्हिएत युनियनने दावा केला की त्यांनी फिनलंडवर नव्हे, तर 'फिनिश डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक' नावाच्या एका तथाकथित 'प्रोग्रेसिव्ह' सरकारला मदत करण्यासाठी हस्तक्षेप केला आहे आणि त्यामुळे राष्ट्रसंघाने यात हस्तक्षेप करू नये.

५. राष्ट्रसंघाचा ऐतिहासिक निर्णय (The League of Nations' Historic Decision) ⚖️

ठराव: १४ डिसेंबर १९३९ रोजी, राष्ट्रसंघाच्या परिषदेने सोव्हिएत युनियनला राष्ट्रसंघाच्या कराराचे (Covenant) स्पष्ट उल्लंघन केल्याबद्दल दोषी ठरवले.

निष्कासन: परिषदेने सोव्हिएत युनियनला तत्काळ राष्ट्रसंघातून निष्कासित (Expel) करण्याचा निर्णय घेतला. सोव्हिएत युनियन हे राष्ट्रसंघातून निष्कासित झालेले पहिले आणि एकमेव सदस्य राष्ट्र ठरले.

मताधिकार: निष्कासनाचा निर्णय घेण्यासाठी, परिषदेने फक्त गैर-विवादास्पद सदस्यांचे मत ग्राह्य धरले. हा निर्णय जागतिक नैतिकतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा होता.

🚩 ➡️ 💣 ➡️ 📜 ➡️ ⚖️ ➡️ 💥 ➡️ ⭐ ➡️ ✅

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-14.12.2025-रविवार.
===========================================