डॉ. राजेंद्र प्रसाद: संविधान सभेचे अध्यक्ष -1-➡️ 📜 ➡️ 👨‍⚖️ ➡️ ✨ ➡️ 🤝 ➡️ 🇮🇳

[Atul Kaviraje]

1946-Dr. Rajendra Prasad was elected as the President of the Constituent Assembly of India.

डॉ. राजेंद्र प्रसाद को भारत की संविधान सभा के अध्यक्ष के रूप में निर्वाचित किया गया।

डॉ. राजेंद्र प्रसाद: संविधान सभेचे अध्यक्ष - एका ऐतिहासिक निर्णयाचे महत्त्व

(१४ डिसेंबर १९४६ च्या संदर्भात)

१. परिचय: स्वातंत्र्याच्या दिशेने पहिले पाऊल (Introduction)

भारतीय संविधान सभा (Constituent Assembly of India) हे स्वतंत्र भारताच्या निर्मितीचे आणि लोकशाही मूल्यांचे प्रतीक आहे. ९ डिसेंबर १९४६ रोजी या सभेचे पहिले ऐतिहासिक अधिवेशन दिल्ली येथे सुरू झाले. या सभेला एक औपचारिक आणि कायमस्वरूपी नेतृत्व देण्याची गरज होती. याच संदर्भात, ११ डिसेंबर १९४६ रोजी महान स्वातंत्र्यसेनानी आणि साधेपणात महानता असलेले व्यक्तिमत्त्व डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची सभेचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली. १४ डिसेंबर १९४६ पर्यंत, त्यांच्या नेतृत्वाखाली संविधान सभेने आपले महत्त्वपूर्ण कार्य अधिकृतपणे सुरू केले. ही निवड केवळ एका व्यक्तीची नव्हती, तर राष्ट्राच्या घटनात्मक भविष्याच्या दिशेने उचललेले एक मोठे आणि निर्णायक पाऊल होते.

२. डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांचे नेतृत्व आणि पार्श्वभूमी (Dr. Rajendra Prasad's Leadership and Background)

डॉ. राजेंद्र प्रसाद (१८८४–१९६३) हे एक निष्ठावान गांधीवादी, कायदेतज्ज्ञ आणि भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील एक आधारस्तंभ होते.

उदाहरणे आणि संदर्भ: त्यांनी चंपारण सत्याग्रहात (Champaran Satyagraha) महात्मा गांधींना भक्कम साथ दिली होती. साधे जीवन आणि उच्च विचारसरणीमुळे त्यांना 'देशरत्न' (राष्ट्रभूषण) म्हणून ओळखले जात होते.

विश्लेषण: त्यांचे व्यक्तिमत्त्व शांत, समजूतदार आणि सर्वसमावेशक असल्याने, ते संविधान सभेसारख्या विविध विचारांच्या व्यासपीठाचे नेतृत्व करण्यासाठी सर्वात योग्य होते.

३. संविधान सभेची निर्मिती आणि उद्दिष्टे (Formation and Objectives of the Constituent Assembly)

संविधान सभेची स्थापना १९४६ च्या कॅबिनेट मिशन योजनेनुसार (Cabinet Mission Plan) करण्यात आली होती.

मुख्य उद्देश: भारतासाठी एक नवीन, स्वतंत्र आणि सार्वभौम संविधान तयार करणे.

रचना: या सभेमध्ये विविध राजकीय पक्ष, प्रांत आणि संस्थानांचे प्रतिनिधी होते. मात्र, मुस्लिम लीगने (Muslim League) सहभाग घेतला नाही.

४. हंगामी अध्यक्ष आणि नेतृत्वाचा तात्काळ प्रश्न (Temporary President and the Immediate Leadership Issue)

सभेत त्वरित औपचारिक नेतृत्व स्थापित करणे आवश्यक होते.

घटना: फ्रेंच प्रथेनुसार, ९ डिसेंबर १९४६ रोजी सभेतील सर्वात ज्येष्ठ सदस्य डॉ. सच्चिदानंद सिन्हा (Dr. Sachchidananda Sinha) यांची हंगामी अध्यक्ष म्हणून निवड करण्यात आली.

महत्त्व: ही निवड लोकशाही परंपरेचे आणि संस्थात्मक मूल्यांचे प्रतीक होती.

५. कायमस्वरूपी अध्यक्षपदाची निवड (Election of the Permanent President)

११ डिसेंबर १९४६ रोजी संविधान सभेने अध्यक्षपदासाठी कायमस्वरूपी नेतृत्वाची निवड केली.

ऐतिहासिक क्षण: डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची एकमताने (Unanimously) सभेचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाली.

संदर्भ: पंडित जवाहरलाल नेहरू आणि सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्यासह काँग्रेसच्या सर्व प्रमुख नेत्यांनी त्यांच्या नावाचे समर्थन केले. या निवडीमुळे, संविधान सभेच्या कार्यात स्थिरता आणि विश्वासार्हता आली. 🎯

➡️ 📜 ➡️ 👨�⚖️ ➡️ ✨ ➡️ 🤝 ➡️ 🇮🇳

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-14.12.2025-रविवार.
===========================================