🛡️ ऑलिव्हर क्रॉमवेल: लॉर्ड प्रोटेक्टर (१६ डिसेंबर १६५३) 🛡️-2-🛡️ 📜 👑 ⚔️ 🇬🇧

[Atul Kaviraje]

1653-Oliver Cromwell became Lord Protector of the Commonwealth of England, Scotland, and Ireland, marking the start of his rule.

ओलिवर क्रॉमवेल इंग्लैंड, स्कॉटलैंड और आयरलैंड के लॉर्ड प्रोटेक्टर बने, जिससे उनके शासन की शुरुआत हुई।

🛡� ऑलिव्हर क्रॉमवेल: लॉर्ड प्रोटेक्टर (१६ डिसेंबर १६५३) 🛡�

६. ⛪ धार्मिक सहिष्णुता आणि कठोर नीती (Religious Tolerance and Strict Morality)

क्रॉमवेल स्वतः एक कट्टर प्युरिटन (Puritan) होते, तरीही त्यांनी काही प्रमाणात धार्मिक सहिष्णुता दाखवली, जी त्या काळात दुर्मिळ होती. मात्र, त्यांची नैतिक नीती अत्यंत कठोर होती.

सहिष्णुता: त्यांनी कॅथोलिक वगळता इतर प्रोटेस्टंट पंथांना (Protestant Dissenters) उपासना करण्याचे स्वातंत्र्य दिले. तसेच, सुमारे ४०० वर्षांनंतर त्यांनी ज्यू लोकांना (Jews) इंग्लंडमध्ये स्थायिक होण्याची परवानगी दिली.

प्युरिटन नियम: त्यांनी नाटक, जुगार आणि नाताळ (Christmas) यांसारख्या अनेक सार्वजनिक मनोरंजनांवर बंदी घातली, ज्यामुळे त्यांच्या राजवटीला काही लोक 'लष्करी हुकूमशाही' (Military Dictatorship) मानतात.

७. 💰 आर्थिक आणि परराष्ट्र धोरण (Economic and Foreign Policy)

लॉर्ड प्रोटेक्टर म्हणून क्रॉमवेल यांनी इंग्लंडला युरोपातील एक मोठी सत्ता म्हणून पुन्हा स्थापित करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले.

उदाहरण: त्यांनी पहिला अँग्लो-डच युद्ध (First Anglo-Dutch War) संपवले आणि १६५७ मध्ये स्पेनविरुद्ध फ्रान्ससोबत करार केला.

नोकरशाही सुधारणा: त्यांनी नौदल (Navy) सुधारले आणि 'नेव्हिगेशन ॲक्ट' (Navigation Act) लागू केला, ज्यामुळे इंग्रजी जहाजांना आंतरराष्ट्रीय व्यापारात अधिक फायदा झाला.

८. ⚖️ पार्लमेंट आणि क्रॉमवेलचे संबंध (Relationship with Parliament)

लॉर्ड प्रोटेक्टर म्हणून काम करत असतानाही, क्रॉमवेल यांना पार्लमेंटसोबत अनेकदा संघर्ष करावा लागला. त्यांना त्यांच्या कारकिर्दीत दोनदा पार्लमेंट बरखास्त करावी लागली.

पहिली बरखास्ती: सप्टेंबर १६५४ मध्ये बोलावलेले पहिले पार्लमेंट, 'इन्स्ट्रुमेंट ऑफ गव्हर्नमेंट'मध्ये बदल करण्याचा प्रयत्न करू लागल्याने, क्रॉमवेल यांनी ते ५ महिन्यांनंतर बरखास्त केले (जानेवारी १६५५).

राजेशाहीचा प्रस्ताव: दुसऱ्या पार्लमेंटने त्यांना राजा (King) बनवण्याचा प्रस्ताव ठेवला ('हम्बल पिटीशन अँड ॲडव्हाइस'), परंतु त्यांनी तो नाकारला.

९. ⌛ क्रॉमवेलचे निधन आणि प्रोटेक्टरॅटचा अंत (Death of Cromwell and End of the Protectorate)

क्रॉमवेल यांचे ३ सप्टेंबर १६५८ रोजी निधन झाले. लॉर्ड प्रोटेक्टरच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या मुलाला, रिचर्ड क्रॉमवेल (Richard Cromwell) यांना वारसदार म्हणून नियुक्त करण्यात आले.

दुर्बळ उत्तराधिकारी: रिचर्ड क्रॉमवेल हे वडिलांसारखे प्रभावी नव्हते आणि त्यांना सैन्याचा तसेच पार्लमेंटचा पाठिंबा मिळाला नाही.

राजेशाहीची पुनर्संस्थापना (Restoration): रिचर्डच्या कमकुवत नेतृत्वामुळे १६६० मध्ये राजेशाही पुन्हा स्थापित झाली आणि चार्ल्स दुसरा (Charles II) राजा बनला. यानंतर क्रॉमवेल यांच्या मृतदेहाला थडग्यातून बाहेर काढून प्रतीकात्मक फाशी (Posthumous Execution) देण्यात आली, जे त्यांच्या वादग्रस्त वारशाचे प्रतीक आहे.

🛡� 📜 👑 ⚔️ 🇬🇧 ⛪ ⚖️ ⚰️ 🔄 💡

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-16.12.2025-मंगळवार.
===========================================