कीर्ती आणि कर्तव्य 🛡️🙏🏹😔💡🛡️🔥📉💔🌌🚪🚫⚖️👑🌍🧠📢❌⚔️📜🙏📖💖🧘‍♂️🏆🌟💡🤝

[Atul Kaviraje]

॥ ज्ञानेश्वरी भावार्थदीपिका ॥
॥ अथ प्रथमोऽध्यायः – अध्याय पहिला ॥

॥ अर्जुनविषादयोगः ॥

हे असतीये कीर्तीसी नाशु । आणि पारत्रिकासी अपभ्रंशु ।म्हणे जगन्निवासु । अर्जुनातें ॥ २० ॥
श्रीकृष्ण (पुढे अर्जुनाला म्हणाला, यावेळी तुझी दया ही तुझ्या असलेल्या कीर्तीचा नाश करणारी व परलोकाला मुकवणारी आहे. ॥२-२०॥

📜 दीर्घ मराठी कविता

॥ ज्ञानेश्वरी भावार्थदीपिका – अर्जुनविषादयोगः (ओवी क्र. २०) ॥

शीर्षक: कीर्ती आणि कर्तव्य 🛡�

१. अर्जुनाची मोहमाया

रणांगणी उभा अर्जुन, मनी दाटे केवळ मोह,
बंधुजनांच्या प्रेमाचा, वाढू लागला हा स्नेह.
श्रीकृष्ण वदले गंभीर, ऐक अर्जुना हे वचन,
तुझी ही दया विकल, कीर्तीचा करील पतन! 🙏🏹😔💡

(अर्थ: युद्धभूमीवर अर्जुन उभा असताना, त्याच्या मनात बांधवांप्रती मोह आणि स्नेह वाढत गेला. तेव्हा श्रीकृष्ण गंभीरपणे म्हणाले, "हे अर्जुना! तू हे वचन ऐक. तुझी ही कमकुवत दया तुझ्या कीर्तीचा नाश करेल.")

२. कीर्ती नाश होण्याची धमकी

हे असतीये कीर्तीसी नाशु, तुझे गौरव जाईल संपून,
धर्मयुद्धात पळणारा, जगात होईल अपमान.
ज्या शौर्याने मिळविले तू, यश आणि मान थोर,
कर्तव्याला सोडता, ती कीर्ती होईल क्षीण थोर! 🛡�🔥📉💔

(अर्थ: 'तुझी ही कृती (पळणे) तुझ्या कीर्तीचा नाश करणारी आहे.' तू धर्मयुद्धाच्या वेळी पळून गेलास, तर जगात तुझा अपमान होईल. तू ज्या शौर्याने मोठे यश आणि सन्मान मिळवले आहेत, ते कर्तव्य सोडल्यामुळे नष्ट होऊन जातील.)

३. स्वधर्माचे पालन

आणि पारत्रिकासी अपभ्रंशु, स्वर्गाचे दार होईल बंद,
स्वधर्माचे कर्म सोडता, कसे मिळेल मग आनंद?
क्षत्रियाचा धर्म आहे, अन्यायाशी लढणे सत्य,
मोह सोड, धर्म पाळ, तेच परलोकाचे दिव्य कृत्य! 🌌🚪🚫⚖️

(अर्थ: 'आणि परलोकास मुकवणारी आहे.' स्वधर्माचे कर्म सोडल्यास तुला सद्गती मिळणार नाही आणि स्वर्गाचे दार बंद होईल. क्षत्रियाचा धर्म अन्यायाविरुद्ध लढणे आहे. मोह सोडून धर्माचे पालन करणे, हेच परलोकात सुख देणारे कार्य आहे.)

४. मोहाची खरी ओळख

म्हणे जगन्निवासु तो, साक्षात परमेश्वर बोले,
अर्जुनाच्या मोहाला, कठोर शब्दांनी तोले.
ही दया नव्हे मोह आहे, हे सत्य जाण तू मनी,
इहलोक आणि परलोक, दोन्ही जातील गमावून! 👑🌍🧠📢

(अर्थ: साक्षात परमेश्वर (जगन्निवासी श्रीकृष्ण) अर्जुनाला म्हणाले. त्यांनी अर्जुनाच्या मोहाला कठोर शब्दांनी दूर करण्याचा प्रयत्न केला. ही दया नसून मोह आहे, हे सत्य तू लक्षात घे. या मोहापायी तुझे इहलोक (कीर्ती) आणि परलोक (सद्गती) दोन्ही नष्ट होतील.)

५. अकर्म आणि पाप

अकर्म असता त्या क्षणी, क्षत्रियाचे ते पाप मोठे,
सत्य आणि धर्म सोडता, मग कसे लागेल ओठे?
भीष्म-द्रोण गुरु असले, तरी धर्माचे रक्षण मुख्य,
कर्तव्य हे शिरोधार्य, बाकी सारे दुःख! ❌⚔️📜🙏

(अर्थ: युद्धात कर्म न करणे (अकर्म) हे क्षत्रियासाठी मोठे पाप आहे. सत्य आणि धर्म सोडल्यास, त्याला यश मिळू शकत नाही. भीष्म-द्रोण गुरु असले तरी धर्माचे रक्षण करणे हे महत्त्वाचे आहे. आपले कर्तव्य हे सर्वोच्च मानावे, बाकी सर्व गोष्टी दुःख देणाऱ्या आहेत.)

६. ज्ञानेश्वरीची शिकवण

ज्ञानेश्वर माऊलींनी, भाष्य केले अमूल्य हे,
जीवनातील प्रत्येक लढाई, कर्तव्यमार्गे जिंकावे!
फळाची नको आसक्ती, कर्म असावे शुद्ध फार,
तोच योगी तोच भक्त, त्याचाच होईल जयजयकार! 📖💖🧘�♂️🏆

(अर्थ: संत ज्ञानेश्वरांनी या ओवीवर अमूल्य भाष्य केले आहे. जीवनातील प्रत्येक संघर्ष कर्तव्यमार्गावर चालून जिंकला पाहिजे. फळाची आसक्ती न ठेवता, कर्म शुद्ध असावे. जो कर्तव्यपरायण असतो, तोच खरा योगी आणि भक्त असतो, त्याचाच विजय होतो.)

७. मोहावर विजय

चला, आज बोध घेऊया, मोहावर ठेवू विजय!
कीर्ती आणि सद्गती, हेच जीवनाचे आहे तेज.
वचन पाळू श्रीकृष्णाचे, धर्म अंगी रुजवूया,
ज्ञानेश्वरीची शिकवण, संसारास तारूया! 🌟💡🤝🚢

(अर्थ: आपण आज मोहावर विजय मिळवण्याचा संकल्प करूया. चांगली कीर्ती आणि सद्गती हेच जीवनातील तेज आहे. श्रीकृष्णाचे वचन पाळून धर्माचे आचरण करूया आणि ज्ञानेश्वरीच्या या शिकवणीने आपला संसार (जीवन) यशस्वी करूया.)

🎉 इमोजी सारांश (Emoji Summary)
🙏🏹😔💡🛡�🔥📉💔🌌🚪🚫⚖️👑🌍🧠📢❌⚔️📜🙏📖💖🧘�♂️🏆🌟💡🤝🚢

📜🙏🏹💡🛡�🔥📉💔🌌🚪🚫⚖️👑🌍🧠📢❌⚔️📜📖💖🧘�♂️🏆🌟🤝🚢

--अतुल परब
--दिनांक-15.12.2025-सोमवार.
===========================================