धीर आणि कर्तव्यनिष्ठा 🧘 📜🙏🧠💡😔🚫💖✨💪🛡️💯🏆❌😥🧘‍♂️🌌👑👨‍👩‍👧‍👦⚔️📖🤝🌟

[Atul Kaviraje]

॥ ज्ञानेश्वरी भावार्थदीपिका ॥
॥ अथ प्रथमोऽध्यायः – अध्याय पहिला ॥

॥ अर्जुनविषादयोगः ॥

म्हणौनि शोकु न करी । तूं पुरता धीरु धरीं ।हें शोच्यता अव्हेरीं । पंडुकुमरा ॥ २१ ॥
म्हणून तू शोक करू नकोस. पुरता धीर धर. अर्जुना हा खेद टाकून दे. ॥२-२१॥

📜 दीर्घ मराठी कविता

॥ ज्ञानेश्वरी भावार्थदीपिका – अर्जुनविषादयोगः (ओवी क्र. २१) ॥

शीर्षक: धीर आणि कर्तव्यनिष्ठा 🧘

१. मागील वचनांचे कारण

पुर्वीच्या वचनांचे, केले विस्तृत कारण,
सांगितले शोकामुळे, होईल दोन्ही हनन.
म्हणूनी जगन्निवास वदे, तू भ्रम हा सारा सोड,
धीरगंभीर होई, कर्तव्याची मनी ओढ! 🙏🧠📜💡

(अर्थ: मागील वचनांमध्ये कारण स्पष्ट केले. शोकामुळे इहलोक आणि परलोक दोन्ही नष्ट होतील. म्हणून जगन्निवासी श्रीकृष्ण म्हणाले, "तू हा भ्रम सोडून दे. धीरगंभीर हो आणि कर्तव्याची आवड मनात निर्माण कर.")

२. शोकाचे पाप

म्हणौनि शोकु न करी, हेच वचन तू मनी धर,
मन हे चंचल सोडून, तू स्थिरतेचे तेज भर.
शोक करणे हेचि पाप, ज्ञानमार्गाला विसरणे,
हा मोह क्षुल्लक सारा, तू तेजाने त्याला झुगारणे! 😔🚫💖✨

(अर्थ: "म्हणून तू शोक करू नकोस", हे वचन मनात पक्के कर. चंचल मन सोडून स्थिरतेचा प्रकाश भरून घे. शोक करणे हे अज्ञानाचे पाप आहे. हा क्षणिक मोह तू तुझ्या आत्मिक तेजाने दूर कर.)

३. धैर्य हे शस्त्र

तूं पुरता धीरु धरीं, नको अर्धवट उपाय,
आत्मिक बळ घे पूर्ण, भीतीला कर तू क्षय.
धीर हेच शस्त्र मोठे, रणभूमीचे खरे सूत्र,
धीर धरल्याविण नाही, यशस्वी जीवनाचे चित्र! 💪🛡�💯🏆

(अर्थ: "तू पुरता धीर धर", कोणताही अर्धवट उपाय नको. आत्मिक बळ पूर्णपणे गोळा कर आणि भीतीचा नाश कर. धीर हेच सर्वात मोठे शस्त्र आहे. धीर धरल्याशिवाय जीवनात यश प्राप्त होऊ शकत नाही.)

४. शोक आणि अविनाशी आत्मा

हें शोच्यता अव्हेरीं, नको विलाप आता करू,
ज्यांचा शोक तू मांडला, ते अविनाशी आहेत गुरु.
देहाचा नाश जरी झाला, तरी आत्म्याला नाही मरण,
अज्ञानाच्या मोहाचे, तू नकोस करू अनुसरण! ❌😥🧘�♂️🌌

(अर्थ: "हा खेद (शोक) टाकून दे", आता विलाप करू नकोस. तू ज्याचा शोक करत आहेस, तो आत्मा अविनाशी आहे. देहाचा नाश जरी झाला तरी आत्म्याला मरण नाही. त्यामुळे अज्ञानाच्या मोहाला तू थारा देऊ नकोस.)

५. पंडुकुमारा आणि धर्म

पंडुकुमरा हे श्रेष्ठ, तुझ्या कुळाचा मान मोठा,
तुझ्या कर्तव्याची निष्ठा, नाही मोहाची गाठ!
वडील आणि बंधू जरी, उभे असले प्रतिपक्षी,
धर्माचे रक्षण करणे, हेच कर्म तुझा साक्षी! 👑👨�👩�👧�👦⚔️📜

(अर्थ: "हे पंडू राजाचे श्रेष्ठ पुत्र", तुझ्या कुळाचा मान खूप मोठा आहे. तुझ्या कर्तव्याची निष्ठा ही मोहापेक्षा मोठी आहे. वडील आणि बंधू जरी समोर उभे असले, तरी धर्माचे रक्षण करणे, हेच तुझे खरे कर्म आणि साक्षीदार आहे.)

६. ज्ञानेश्वरीचा उपदेश

ज्ञानेश्वर माऊलींचा, हा उपदेश अमोल झाला,
स्थिर बुद्धीच्या मार्गाचा, बोध आम्हासी मिळाला.
जीवन हे रणभूमी, धैर्य तिथे मुख्य आहे,
मनोबल न सोडणे, हीच परमेशाची चाह आहे! 📖💖🧠✨

(अर्थ: संत ज्ञानेश्वरांचा हा उपदेश खूप अमूल्य आहे. स्थिर बुद्धीने जगण्याचा मार्ग आम्हाला मिळाला. जीवन हीच एक रणभूमी आहे, जिथे धैर्य सर्वात महत्त्वाचे आहे. आपले मनोबल न सोडणे, हीच परमेश्वराची इच्छा आहे.)

७. शोकावर विजय

चला, आज संकल्प करूया, शोकास अव्हेरून टाकू;
धीराचे बळ घेऊन, कर्तव्यावर सदा बाकू.
हाच आदर्श राखावा, हीच ज्ञानेश्वरांची शिकवण,
शांत मनाने कर्म करणे, हेच सुखी जीवनाचे लक्षण! 🌟💡🤝🚢

(अर्थ: आज आपण शोकाला बाजूला सारण्याचा संकल्प करूया. धैर्य आणि बळ घेऊन कर्तव्यावर ठाम राहूया. शांत मनाने कर्म करणे, हीच सुखी जीवनाची खरी निशाणी आहे.)

🎉 इमोजी सारांश (Emoji Summary)
🙏🧠📜💡😔🚫💖✨💪🛡�💯🏆❌😥🧘�♂️🌌👑👨�👩�👧�👦⚔️📜📖💖🧠✨🌟💡🤝🚢

📜🙏🧠💡😔🚫💖✨💪🛡�💯🏆❌😥🧘�♂️🌌👑👨�👩�👧�👦⚔️📖🤝🌟🚢

--अतुल परब
--दिनांक-16.12.2025-मंगळवार.
===========================================