ओडिशावरील ब्रिटिश ताबा (१७ डिसेंबर १८०३)-3-👑 ⚔️ 🗺️ 🚀 ✍️ ✅ 💰 🛑

[Atul Kaviraje]

1803-ईस्ट इंडिया कंपनी ने ओडिशा (Orissa/Odisha) पर कब्जा कर लिया।

The East India Company captured Orissa (now Odisha).

ओडिशावरील ब्रिटिश ताबा (१७ डिसेंबर १८०३): एक ऐतिहासिक विश्लेषण

ओडिशावरील ब्रिटिश ताबा (१७ डिसेंबर १८०३) - मनचित्र (Mind Map)

मुख्य केंद्र (Central Topic):

ईस्ट इंडिया कंपनीकडून ओडिशाचा ताबा - १७ डिसेंबर १८०३

शाखा १: ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (Historical Background) 👑

उपकेंद्र १.१: मराठा नियंत्रण: १७५१ पासून नागपूरच्या भोसले राजवटीची सत्ता.

उपकेंद्र १.२: प्रादेशिक असंतोष: प्रशासकीय दुर्लक्षामुळे स्थानिक जमीनदार (पाइक) असंतुष्ट.

उपकेंद्र १.३: पूर्वेकडील दुवा: बंगाल आणि मद्रास प्रांतांना जोडणारा महत्त्वाचा भूप्रदेश.

शाखा २: युद्धाचा संदर्भ आणि सामरिक महत्त्व (War Context & Strategic Importance) ⚔️🗺�

उपकेंद्र २.१: दुसरे इंग्रज-मराठा युद्ध: १८०३ मध्ये सुरू झालेला निर्णायक संघर्ष.

उपकेंद्र २.२: ब्रिटिश ध्येय: मराठा शक्तीचा नाश आणि पूर्वेकडील किनाऱ्यावर संपूर्ण नियंत्रण.

उपकेंद्र २.३: भौगोलिक फायदे: सुरक्षित वाहतूक आणि नौदल नियंत्रण.

शाखा ३: ताबा प्रक्रिया आणि निर्णायक घटना (Acquisition Process & Key Events) 🚀✍️

उपकेंद्र ३.१: कर्नल हारकोर्टचे आक्रमण: मद्रास बाजूकडून वेगाने हालचाल.

उपकेंद्र ३.२: पुरीची शरणागती: धार्मिक कारणामुळे शांततामय ताबा.

उपकेंद्र ३.३: कटकचा विजय: मराठा प्रशासकीय केंद्रावर निर्णायक नियंत्रण.

उपकेंद्र ३.४: देवगावचा तह: १७ डिसेंबर १८०३ रोजी ओडिशाचे औपचारिक हस्तांतरण.

शाखा ४: परिणाम आणि महत्त्व (Consequences and Significance) ✅💰🦁

उपकेंद्र ४.१: ब्रिटिश साम्राज्याचे स्थिरीकरण: पूर्व आणि दक्षिण भारतातील सत्ता बळकट.

उपकेंद्र ४.२: प्रशासकीय बदल: नवीन महसूल आणि जमीनदारी प्रणालीची अंमलबजावणी.

उपकेंद्र ४.३: मराठा सत्तेची क्षीणता: भारताच्या राजकीय पटलावरून मराठ्यांचे वर्चस्व कमी होण्यास सुरुवात.

उपकेंद्र ४.४: भविष्यातील प्रतिकार: १८१७ च्या पाइक बंडाची बीजं याच प्रशासकीय बदलांमध्ये रुजली गेली.

इथे खालील इमोजी क्षितिज समांतर (Horizontally Arranged Emojis) ठेवलेले आहेत:

👑 ⚔️ 🗺� 🚀 ✍️ ✅ 💰 🛑

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-17.12.2025-बुधवार.
===========================================