महान क्रांतिकारक राजेंद्रनाथ लाहिड़ी यांचे बलिदान: गोंडा जेल, १७ डिसेंबर १९२७-2-

[Atul Kaviraje]

1927-महान क्रांतिकारी राजेन्द्रनाथ लाहिड़ी को ब्रिटिश सरकार द्वारा निर्धारित तिथि से दो दिन पहले गोंडा जेल (Gonda jail) में फांसी दे दी गई।

Great revolutionary Rajendra Lahiri was hanged by the British government in Gonda jail, two days before the scheduled date.

महान क्रांतिकारक राजेंद्रनाथ लाहिड़ी यांचे बलिदान: गोंडा जेल, १७ डिसेंबर १९२७

६. निर्धारित तारखेपूर्वी फाशीची अंमलबजावणी 🗓�

लाहिड़ी यांना फाशी देण्याची नियोजित तारीख १९ डिसेंबर १९२७ होती. मात्र, सरकारने गोंडा जिल्ह्यामध्ये १९ डिसेंबरला होणारे मोठे आंदोलन आणि राजकीय असंतोष टाळण्यासाठी एक अत्यंत क्रूर निर्णय घेतला.

अ) तारीख बदल: फाशीची तारीख १९ डिसेंबरवरून दोन दिवस आधी, १७ डिसेंबर १९२७ करण्यात आली.

ब) ठिकाण: राजेंद्रनाथ लाहिड़ी यांना गोंडा जेलमध्ये फाशी देण्यात आली, तर त्यांच्या सहकाऱ्यांना फैजाबाद आणि गोरखपूर येथे फाशी देण्यात आली.

७. गोंडा जेलमधील अखेरचे क्षण (१७ डिसेंबर १९२७) 🙏

फाशीच्या आदल्या रात्री राजेंद्रनाथ लाहिड़ी यांच्यात अलौकिक धैर्य आणि शांतता होती. त्यांनी कोणतीही भीती दाखवली नाही, उलट आपल्या कार्याबद्दल त्यांना अभिमान होता.

अ) व्यायामाची इच्छा: फाशीच्या काही तास आधी, त्यांनी जेल प्रशासनाकडे दूध आणि व्यायामाची परवानगी मागितली. त्यांनी फाशीपूर्वी शेवटचा व्यायाम केला आणि घोषणा दिली: "मी मरत नाहीये, तर पुनर्जन्म घेत आहे!"

ब) गीतेचे पठण: फाशीच्या वेळी ते भगवत गीतेचे पठण करत होते, त्यांच्या चेहऱ्यावर कोणतीही भीती नव्हती, केवळ देशासाठी बलिदान देण्याचा आनंद होता.

८. बलिदानाचे महत्त्व आणि राष्ट्रीय परिणाम 💔

राजेंद्रनाथ लाहिड़ी यांचे अकाली बलिदान भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामातील एक महत्त्वपूर्ण टर्निंग पॉइंट ठरले.

अ) व्यापक प्रेरणा: या फाशीने भगतसिंग, सुखदेव आणि राजगुरु यांच्यासारख्या तरुणांना अत्यंत तीव्र स्वरूपात प्रेरित केले आणि त्यांनी 'हिंदुस्तान सोशालिस्ट रिपब्लिकन असोसिएशन' (HSRA) ची स्थापना केली.

ब) जनआंदोलन: देशातील जनतेच्या मनात ब्रिटीश राजवटीबद्दलचा तिरस्कार अधिक वाढला, ज्यामुळे स्वातंत्र्य चळवळ अधिक तीव्र झाली.

९. मुख्य मुद्द्यांवर विश्लेषण आणि संदर्भ 🌟

काकोरी कट आणि लाहिड़ी यांचे बलिदान अनेक स्तरांवर महत्त्वाचे आहे:

अ) प्रतीकात्मक आव्हान: हा केवळ एक 'गुन्हेगारी' कट नव्हता, तर ब्रिटीश सत्तेला 'भारतीय' आव्हान होते. क्रांतिकारकांनी जाहीर केले की 'भारतीयांचा खजिना भारतीय नागरिकांचा आहे'.

ब) उदाहरणात्मक संदर्भ: लाहिड़ी यांनी फाशीपूर्वी 'पुनर्जन्म' घेण्याची केलेली घोषणा, हे त्यांचे अध्यात्मिक आणि वैचारिक सामर्थ्य दर्शवते. त्यांनी मृत्यूला एक 'हार' नव्हे, तर 'वस्त्र बदलणे' मानले.

क) वेळेपूर्वी फाशी: ही घटना ब्रिटिशांच्या भीतीचे उत्तम उदाहरण आहे. जर क्रांतिकारक एका दिवसाच्या आंदोलनाला इतके घाबरले, तर त्यांच्या क्रूर सत्तेचा पाया किती कमजोर आहे हे सिद्ध झाले.

१०. निष्कर्ष आणि समारोप (Nishkarsh and Samaropa) 🇮🇳

राजेंद्रनाथ लाहिड़ी यांचे १७ डिसेंबर १९२७ रोजी गोंडा जेलमध्ये दिलेले बलिदान, भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामातील एक धगधगणारी ज्योत आहे. त्यांनी आपल्या छोट्याशा आयुष्यात देशासाठी केलेले कार्य खूप मोठे आहे. ते आजही देशभक्ती, निर्भयता आणि त्याग या मूल्यांसाठी प्रेरणास्रोत आहेत. त्यांच्या बलिदानाने अनेक तरुणांना देशकार्यासाठी उभे राहण्याची प्रेरणा दिली.

समापन: "फाशीचा दोर हा माझ्यासाठी स्वातंत्र्याचा हार आहे." राजेंद्रनाथ लाहिड़ी यांचा हा संदेश आजही प्रत्येक भारतीयाच्या मनात तेवत राहील.

लेखातील सर्व इमोजी (Emojis in Lekh) (Horizontal)

📜 🇮🇳 🔥 🎯 ⛓️ ⚖️ 🗓� 🙏 🌟 💔

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-17.12.2025-बुधवार.
===========================================