📜 वर्दनचे युद्ध: १८ डिसेंबर १९१६ - एका रक्तरंजित संघर्षाचा समारोप 📜-1-💣 ✅ ⏳

[Atul Kaviraje]

1916-प्रथम विश्व युद्ध की सबसे लंबी और खूनी लड़ाइयों में से एक, वर्दन का युद्ध (Battle of Verdun), समाप्त हुआ।

The Battle of Verdun, one of the longest and bloodiest battles of World War I, officially ended.

📜 वर्दनचे युद्ध: १८ डिसेंबर १९१६ - एका रक्तरंजित संघर्षाचा समारोप 📜

वर्दनचे युद्ध (The Battle of Verdun) हे पहिल्या महायुद्धाच्या इतिहासातील सर्वात लांब आणि भयानक लढायांपैकी एक आहे. हे युद्ध २१ फेब्रुवारी १९१६ रोजी सुरू झाले आणि १८ डिसेंबर १९१६ रोजी अधिकृतपणे समाप्त झाले. फ्रान्स आणि जर्मनी या दोन प्रतिस्पर्ध्यांमधील हा संघर्ष केवळ जमिनीसाठी नव्हता, तर राष्ट्रीय प्रतिष्ठेची लढाई बनला होता.

१. परिचय (Parichay) 🇫🇷🇩🇪

वर्दनची लढाई ही केवळ एक लष्करी घटना नव्हती; ती राष्ट्राच्या आत्म्याचा कस पाहणारी परीक्षा होती.

घटनेची तारीख: १८ डिसेंबर १९१६ (युद्धाचा समारोप).

अवधी: २१ फेब्रुवारी १९१६ ते १८ डिसेंबर १९१६ (एकूण २९८ दिवस).

उद्देश: जर्मन लष्कराचा (General Erich von Falkenhayn) मुख्य उद्देश वर्दनजवळील फ्रान्सच्या महत्त्वाच्या किल्ल्यांवर हल्ला करून, फ्रान्सला "रक्तस्त्राव करून संपवणे" (Bleeding France White) हा होता. फ्रान्सला आपल्या संरक्षणासाठी शक्य तितके सैनिक पाठवण्यास भाग पाडणे, हा मूळ डाव होता.

परिणाम: फ्रान्सने आपली जागा टिकवून ठेवली, परंतु दोन्ही बाजूंनी ७ लाखांहून अधिक सैनिक मारले गेले किंवा जखमी झाले.

२. युद्धाची पार्श्वभूमी आणि महत्त्व (Yuddhachi Parshwabhoomi) 🌍

पहिले महायुद्ध १९१४ पासून सुरू झाले होते आणि १९१६ पर्यंत ते 'खंदक युद्ध' (Trench Warfare) बनले होते, जिथे कोणत्याही बाजूला फारशी प्रगती होत नव्हती.

खंदक युद्धातील निराशा: खंदक युद्धाने दोन्ही सैनिकांना एकाच जागी थांबवले होते, ज्यामुळे एक निर्णायक विजय मिळणे अशक्य झाले होते.

जर्मन रणनीती: जर्मन चीफ ऑफ स्टाफ, फॉल्केनहायन, यांना वाटले की वर्दन हे फ्रान्ससाठी इतके भावनिकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहे की ते आपल्या शेवटच्या सैनिकापर्यंत त्याचे रक्षण करतील.

स्थानिक महत्त्व: वर्दन हा फ्रेंच सीमा संरक्षणाचा एक महत्त्वाचा किल्ला आणि प्रवेशद्वार होता.

३. 'ऑपरेशन जर्निच्ट' - जर्मन योजना (Operation Gericht - German Plan) 💣

'ऑपरेशन जर्निच्ट' (Operation Judgment) हे जर्मनांचे सांकेतिक नाव होते.

लक्ष्य: सुरुवातीला, जर्मनांनी वर्दनच्या पूर्वेकडील आणि उत्तरेकडील महत्त्वाचे किल्ले (Forts) ताब्यात घेण्याचे लक्ष्य ठेवले.

तोफखाना वापर: जर्मनांनी 'बिग बर्था' (Big Bertha) सह मोठ्या तोफांचा प्रचंड मारा केला, जो युद्धाच्या इतिहासातील सर्वात घनघोर तोफखाना हल्ल्यांपैकी एक होता.

वायुसेनेचा सहभाग: हवाई वर्चस्व मिळवण्यासाठी 'फोकर एइंडेकर्स' (Fokker Eindeckers) या विमानांचा वापर करण्यात आला.

४. मुख्य घटना आणि टप्पे (Mukhya Ghatana Ani Tappe) ⚔️

टप्पा १: सुरुवातीचा जर्मन हल्ला (फेब्रुवारी - जून)

२५ फेब्रुवारी: फ्रान्सचे महत्त्वाचे मानले जाणारे फोर्ट दुआउमोंट (Fort Douaumont) जर्मनांनी आश्चर्याने ताब्यात घेतले. या घटनेने फ्रेंच लोकांचे मनोधैर्य खचले.

नेतृत्व बदल: फ्रेंच सैन्याचे नेतृत्व जनरल फिलिप पेटेन (Philippe Pétain) यांच्याकडे आले, ज्यांनी 'ते येथून पुढे जाणार नाहीत' (Ils ne passeront pas - They shall not pass) या घोषणेने सैन्यात उत्साह भरला.

टप्पा २: निर्णायक संघर्ष (जून - सप्टेंबर)

जुनचा संघर्ष: जर्मनांनी फोर्ट वॉक्स (Fort Vaux) ताब्यात घेतले, पण त्यांचे आक्रमण हळूहळू थांबले. फ्रेंच सैन्याने 'पवित्र मार्ग' (Voie Sacrée) नावाच्या एकमेव रस्त्यावरून अविरतपणे रसद आणि सैनिक पुरवले.

टप्पा ३: फ्रेंच प्रतिहल्ला आणि पुनर्प्राप्ती (ऑक्टोबर - डिसेंबर)

जनरल निव्हेल यांचा प्रतिहल्ला: जनरल रॉबर्ट निव्हेल (Robert Nivelle) यांच्या नेतृत्वाखाली फ्रेंच सैन्याने मोठ्या तोफखान्याच्या आधारावर यशस्वी प्रतिहल्ला केला.

डिसेंबरमध्ये अंतिम विजय: फ्रेंच सैन्याने फोर्ट दुआउमोंट आणि फोर्ट वॉक्स पुन्हा ताब्यात घेतले आणि जर्मनांना त्यांच्या मूळ स्थानांवर परतण्यास भाग पाडले.

५. लष्करी रणनीतीचे विश्लेषण (Lashkari Ranniti Analysis) 🧠

या लढाईने आधुनिक युद्धनीतीत मोठे बदल आणले.

जर्मन चूक: केवळ मनुष्यबळाचा ऱ्हास करण्याच्या उद्देशाने केलेली योजना निर्णायक विजय मिळवू शकली नाही. यामुळे जर्मन सैन्याचाही मोठा ऱ्हास झाला.

फ्रेंच यश: 'रोटेशन' (Rotation) रणनीती - पेटेन यांनी सैनिकांना फ्रंटलाइनवर खूप कमी वेळ ठेवले, ज्यामुळे थकवा कमी झाला आणि मनोधैर्य टिकून राहिले.

'पवित्र मार्ग' (Voie Sacrée) चे योगदान: हा एक महत्त्वाचा रसद पुरवठा मार्ग होता, ज्यामुळे फ्रान्स सतत सैनिकांना आणि दारूगोळ्याचा पुरवठा करू शकला. हे लॉजिस्टिक्सचे मोठे यश होते.

💣 ✅ ⏳ 🩸 🇩🇪 🏰 🇫🇷 🛑 🥖 💔 💥 💀 🥇 📉 🤝 ✨

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-18.12.2025-गुरुवार.
===========================================