'काकोरी कट' (Kakori Conspiracy) खटल्यात फाशी-1-🇮🇳 ⚔️ 🩸 😭 ⛓️ 🤝 🕊️ 🚩 🙏

[Atul Kaviraje]

1927-भारत के स्वतंत्रता संग्राम के क्रांतिकारी अशफाक उल्ला खान, राम प्रसाद बिस्मिल और रोशन सिंह को ब्रिटिश सरकार द्वारा फांसी दी गई।

Revolutionaries of India's freedom struggle, Ashfaqulla Khan, Ram Prasad Bismil, and Roshan Singh, were hanged by the British government.

१९ डिसेंबर १९२७ या भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एका अत्यंत दुःखद आणि प्रेरणादायक दिवसाच्या घटनेवर, म्हणजे अशफाक उल्ला खान, राम प्रसाद बिस्मिल आणि रोशन सिंह यांच्या हौतात्म्यावर आधारित, एक विस्तृत व विश्लेषणात्मक लेख

१.
🇮🇳 परिचय: क्रांतीची ज्वाला आणि हुतात्म्यांची गाथा
ऐतिहासिक घटना: १९ डिसेंबर १९२७
घटनेचे स्वरूप: भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामातील थोर क्रांतिकारक राम प्रसाद 'बिस्मिल', अशफाक उल्ला खान आणि ठाकूर रोशन सिंह यांना ब्रिटिश सरकारने 'काकोरी कट' (Kakori Conspiracy) खटल्यात फाशी दिली.
महत्त्व: हा दिवस भारतीय इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण व दुःखद अध्याय आहे, जो हिंदू-मुस्लिम ऐक्य, शौर्य आणि मातृभूमीसाठी सर्वस्व अर्पण करण्याच्या भावनेचे प्रतीक आहे.

क्रांतिकारी संघटन: हे तिन्ही वीर हिंदुस्थान रिपब्लिकन असोसिएशन (HRA) या गुप्त संघटनेचे सक्रिय सदस्य होते,
ज्याचा उद्देश सशस्त्र क्रांतीद्वारे भारताला स्वातंत्र्य मिळवून देणे हा होता.

२.
💥 काकोरी कट (१९२५): घटनेची पार्श्वभूमी
तारीख: ९ ऑगस्ट १९२५
स्थळ: उत्तर प्रदेशातील लखनऊजवळ असलेले काकोरी रेल्वे स्टेशन.
संघटनेचा उद्देश: HRA ला आपल्या क्रांतिकारी कारवायांसाठी आणि शस्त्रे खरेदी करण्यासाठी पैशाची नितांत गरज होती.

त्यांनी ठरवले की ब्रिटिश सरकारचा पैसा लुटणे हा सर्वात योग्य मार्ग आहे.
घटना: राम प्रसाद 'बिस्मिल' यांच्या नेतृत्वाखाली, अशफाक उल्ला खान, चंद्रशेखर आझाद, राजेंद्र लाहिरी आणि रोशन सिंह यांच्यासह १० क्रांतिकारकांनी 'नंबर ८ डाऊन' सहारनपूर-लखनऊ पॅसेंजर ट्रेन थांबवली.
त्यांनी रेल्वेच्या गार्डच्या डब्यात असलेला सरकारी तिजोरीचा खजिना लुटला. अंदाजे ८,००० रुपये लुटण्यात आले.

या गडबडीत झालेल्या गोळीबारात एका प्रवाशाचा चुकून मृत्यू झाला, ज्यामुळे या दरोड्याचे स्वरूप 'खून' (Murder) आणि 'दरोडा' (Dacoity) अशा गंभीर गुन्ह्यांमध्ये बदलले.

३.
📝 हिंदुस्थान रिपब्लिकन असोसिएशन (HRA)
स्थापना: १९२४ मध्ये सचिंद्रनाथ सन्याल यांनी राम प्रसाद बिस्मिल, जोगेश चंद्र चटर्जी आणि इतरांच्या मदतीने केली.
विचारधारा: सशस्त्र क्रांतीवर आधारित, अहिंसक मार्गांपेक्षा वेगळा, ब्रिटिश सत्तेला थेट आव्हान देणारा मार्ग स्वीकारणे.
ध्येय: 'संयुक्त राज्य भारत' (United States of India) स्थापन करणे.

कार्ये: 'काकोरी कट' हे HRA ने केलेले सर्वात मोठे आणि धाडसी कृत्य होते, ज्याने ब्रिटिश सरकारला हादरवून सोडले.

४.
⚖️ काकोरी खटला आणि पकडसत्र
सरकारी कारवाई: या घटनेनंतर ब्रिटिश सरकारने क्रांतिकारकांचा शोध घेण्यासाठी प्रचंड मोठे अभियान सुरू केले.
चुनौती: लुटमारीच्या वेळी एका क्रांतिकारकाची चादर (शाल) घटनास्थळी सापडली, जी बनारसीलाल नावाच्या सदस्याची होती.
या एका पुराव्याच्या आधारावर पोलिसांनी अनेक क्रांतिकारकांना पकडले.

खटला: सुमारे ४० जणांना अटक करण्यात आली. राम प्रसाद बिस्मिल आणि अशफाक उल्ला खान हे काही काळ भूमिगत राहिले, पण नंतर पकडले गेले.
न्यायदान: या खटल्याचा निकाल एप्रिल १९२७ मध्ये लागला. राम प्रसाद बिस्मिल, अशफाक उल्ला खान, ठाकूर रोशन सिंह आणि राजेंद्र लाहिरी यांना फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली.
चंद्रशेखर आझाद मात्र शेवटपर्यंत पोलिसांच्या हाती लागले नाहीत.

५.
⭐ राम प्रसाद 'बिस्मिल'
जन्म: ११ जून १८९७, शाहजहांपूर.
योगदान: HRA चे प्रमुख नेते, धोरणकर्ते आणि 'काकोरी कट'चे मुख्य योजनाकार.
ते केवळ क्रांतिकारक नव्हते, तर 'बिस्मिल' या टोपणनावाने कविता आणि शायरी करणारे एक उत्तम कवी होते.

साहित्यिक वारसा: 🎶 "सरफ़रोशी की तमन्ना अब हमारे दिल में है, देखना है ज़ोर कितना बाज़ू-ए-कातिल में है।"
ही अमर कविता बिस्मिल यांनी लोकप्रिय केली, जी आजही क्रांतीचे प्रतीक मानली जाते.
हुतात्म्य: त्यांना गोरखपूर जेलमध्ये १९ डिसेंबर १९२७ रोजी फाशी देण्यात आली.

EMOJI सारांश: 🇮🇳 ⚔️ 🩸 😭 ⛓️ 🤝 🕊� 🚩 🙏

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-19.12.2025-शुक्रवार.
===========================================