गोवा मुक्ती दिन: 'ऑपरेशन विजय'ची यशोगाथा (१९ डिसेंबर १९६१) 🇮🇳🏖️✨-2-🇮🇳 🏝️

[Atul Kaviraje]

1961-भारत ने पुर्तगाली शासन से गोवा, दमन और दीव को मुक्त कराने के लिए 'ऑपरेशन विजय' पूरा किया,
जिसके कारण गोवा मुक्ति दिवस (Goa Liberation Day) मनाया जाता है।

India completed 'Operation Vijay' to liberate Goa, Daman, and Diu from Portuguese rule,
celebrated as Goa Liberation Day.

१०.
कारवाईची सुरुवात (The Start): १८ डिसेंबर १९६१ रोजी भारतीय सैन्याने चहूबाजूंनी गोव्यात प्रवेश केला.
हवाई दलाने दाभोळ विमानतळावर बॉम्बवर्षाव करून मोहिमेची सुरुवात केली.
महत्त्वाची लक्ष्ये: नौदलाने बंदरांची नाकेबंदी केली, तर पायदळ ब्रिगेडने पणजीकडे आगेकूच केले
आणि पोर्तुगीजांचा प्रतिकार मोडून काढला.

११.
विजयाची निर्णायक घडी (१९ डिसेंबर १९६१) 🥳
पोर्तुगीजांची शरणागती (Portuguese Surrender): केवळ ३६ तासांच्या वेगवान आणि निर्णायक कारवाईनंतर,
भारतीय लष्कराच्या सामर्थ्यापुढे पोर्तुगीज सैन्याने शरणागती पत्करली.
१९ डिसेंबर १९६१ च्या रात्री ८ वाजता पोर्तुगीज गव्हर्नर जनरल वासाल द सिल्वा यांनी शरणागती पत्रावर (Instrument of Surrender) स्वाक्षरी केली.

१२.
विमुक्ती (Liberation): गोवा, दमण आणि दीव हे प्रदेश पोर्तुगीज राजवटीपासून पूर्णपणे मुक्त झाले
आणि भारतीय संघराज्यात सामील झाले.
'ऑपरेशन विजय'चे महत्त्वाचे परिणाम 🇮🇳✨
४५१ वर्षांच्या सत्तेचा अंत: भारतातील पोर्तुगीजांच्या सुमारे साडेचारशे वर्षांच्या जुलमी राजवटीचा कायमचा अंत झाला.

१३.
शूर सैनिकांचे बलिदान: या युद्धात २२ भारतीय सैनिक शहीद झाले, तर ३० पोर्तुगीज सैनिक मारले गेले.
या वीरांचे बलिदान देश कायम स्मरणात ठेवतो.
गोवा, दमण, दीव यांचे भारतात विलीनीकरण: हे प्रदेश भारताचे केंद्रशासित प्रदेश बनले.
पुढे १९८७ मध्ये गोव्याला पूर्ण राज्याचा दर्जा मिळाला.

१४.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रभाव: भारताच्या या लष्करी कारवाईने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर
वसाहतवादविरोधी (Anti-Colonial) भूमिकेला बळ दिले.
मुक्ती दिनाचे स्मरण आणि उत्सव 🎉
उत्सव: दरवर्षी १९ डिसेंबर रोजी गोवा मुक्ती दिन (Goa Liberation Day) मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो.

१५.
विशेष कार्यक्रम: पणजी येथील परेड आणि इतर सांस्कृतिक कार्यक्रमांतून
स्वातंत्र्यसैनिकांचे स्मरण केले जाते आणि भारतीय सशस्त्र दलांच्या शौर्याला मानवंदना दिली जाते.
निष्कर्ष आणि समारोप 🌟
ऐतिहासिक महत्त्व: 'गोवा मुक्ती दिन' हा भारताच्या अखंडतेचा आणि सार्वभौमत्वाचा विजय आहे.

१६.
हे केवळ एका प्रदेशाचे स्वातंत्र्य नसून, वसाहतवादाविरुद्धच्या जागतिक लढ्यात
भारताच्या निर्धाराचे प्रतीक आहे.
प्रेरणा: 'ऑपरेशन विजय'ने सिद्ध केले की, राष्ट्रहित आणि जनतेचे स्वातंत्र्य सुनिश्चित करण्यासाठी
भारत आवश्यक असल्यास कठोर पाऊल उचलण्यास मागेपुढे पाहत नाही.

१७.
गोवा मुक्ती संग्रामातील स्वातंत्र्यसैनिकांचे बलिदान आणि भारतीय सैनिकांचे शौर्य
हे भावी पिढ्यांसाठी कायम प्रेरणादायी राहील.
उदाहरण: "आझाद गोमंतक दलाच्या सशस्त्र संघर्षाने आणि भारतीय सैन्याच्या 'ऑपरेशन विजय'ने
गोव्याला साडेचारशे वर्षांच्या पारतंत्र्याच्या जोखडातून मुक्त केले, ज्यामुळे खऱ्या अर्थाने भारताच्या स्वातंत्र्याची गाथा पूर्ण झाली."

१८.
📝 मुख्य मुद्दे आणि विश्लेषण
मुख्य मुद्दा (Main Point)
विश्लेषण (Analysis)

स्वातंत्र्याचा अपूर्ण टप्पा
१५ ऑगस्ट १९४७ नंतरही गोवा, दमण, दीव पोर्तुगीजांच्या ताब्यात होते, हे भारताच्या अखंडतेसाठी एक आव्हान होते.

पोर्तुगीजांचा विरोध
पोर्तुगीज शासनाने 'गोवा हा आमच्या मुख्य राज्याचा भाग' असा हेका धरून राजनैतिक प्रयत्नांना पूर्णपणे दुर्लक्षित केले.

सशस्त्र मुक्ती चळवळ
'आझाद गोमंतक दला'सारख्या संघटनांनी अंतर्गत संघर्ष तीव्र ठेवून भारतीय लष्करी कारवाईची पार्श्वभूमी तयार केली.

'ऑपरेशन विजय'ची अंमलबजावणी
भारतीय लष्कराची ३६ तासांची जलद आणि निर्णायक कारवाई हे नेतृत्व, नियोजन आणि तिन्ही दलांमधील उत्कृष्ट समन्वयाचे प्रतीक आहे.

विजय आणि विलीनीकरण
१९ डिसेंबर १९६१ रोजी मिळालेला विजय हा केवळ पोर्तुगीज सत्तेचा अंत नसून, भारताचे सार्वभौमत्व प्रस्थापित करणारा अंतिम टप्पा होता.

EMOJI सारांश: 🇮🇳 🏝� 🕊� ⚔️ ☀️ ⚓ 🤝 🎉 🙏

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-19.12.2025-शुक्रवार.
===========================================