अपोलो १७: मानवयुक्त चंद्र मोहिमेचा अंतिम टप्पा (१९ डिसेंबर १९७२) 🚀🌕-1-🚀 🌕 🛰

[Atul Kaviraje]

1972-अपोलो 17 अंतरिक्ष यात्रियों को लेकर पृथ्वी पर लौटा, जो चंद्रमा पर जाने वाला अंतिम मानवयुक्त मिशन था।

Apollo 17 returned to Earth with its astronauts, concluding the final crewed mission to the Moon.

अपोलो १७: मानवयुक्त चंद्र मोहिमेचा अंतिम टप्पा (१९ डिसेंबर १९७२) 🚀🌕

१. परिचय: एका युगाचा समारोप

अपोलो १७ मोहीम ही अमेरिकेच्या 'अपोलो कार्यक्रमा'अंतर्गत चंद्रावर पाठवलेली अकरावी आणि चंद्रावर यशस्वीरित्या उतरलेली अंतिम मानवयुक्त मोहीम होती. ७ डिसेंबर १९७२ रोजी या मोहिमेचे प्रक्षेपण झाले आणि ११ डिसेंबरला अंतराळवीरांनी चंद्रावर पाऊल ठेवले. १९ डिसेंबर १९७२ रोजी अपोलो १७ चे कॅप्सूल (कमांड मॉड्युल) पॅसिफिक महासागरात यशस्वीरित्या उतरले. ही घटना मानवाने चंद्राकडे केलेल्या धाडसी प्रवासाच्या पहिल्या युगाचा समारोप करणारी ठरली.

२. अपोलो मोहिमेची पार्श्वभूमी आणि उद्दिष्ट्ये 🛰�

शीतयुद्धाचा वारसा (Cold War Context): सोव्हिएत युनियन आणि अमेरिका यांच्यातील 'अंतराळ शर्यत' (Space Race) हे अपोलो कार्यक्रमाचे मुख्य कारण होते. अमेरिकेचे उद्दिष्ट चंद्रावर मानव उतरवणारे पहिले राष्ट्र बनणे होते.

ध्येयपूर्ती (Goal Achievement): अपोलो ११ (१९६९) द्वारे नील आर्मस्ट्राँग यांनी चंद्रावर पहिले पाऊल ठेवून हे उद्दिष्ट पूर्ण केले.

अपोलो १७ चे विशेष उद्दिष्ट: ही मोहीम अपोलो कार्यक्रमातील 'जे-मोहीम' (J-Mission) वर्गातील होती, म्हणजे ही मोहीम प्रामुख्याने विस्तृत वैज्ञानिक संशोधन आणि चंद्रावर जास्त वेळ थांबण्यासाठी आखली गेली होती.

३. अपोलो १७ चे ऐतिहासिक महत्त्व 🔬

चंद्रावरील शेवटचा माणूस (The Last Man on Moon): या मोहिमेतील कमांडर युजीन सेरनान हे चंद्रावर पाऊल ठेवणारे शेवटचे मानव ठरले.

भूगर्भशास्त्रज्ञ अंतराळवीर (Geologist Astronaut): मोहिमेत प्रथमच वैज्ञानिक संशोधक अंतराळवीर, हॅरिसन "जॅक" श्मिट, यांचा समावेश होता. ते भूगर्भशास्त्रज्ञ (Geologist) असल्याने चंद्रावरील खडकांचे आणि मातीचे विश्लेषण अधिक अचूक झाले.

सर्वाधिक वैज्ञानिक नमुने: या मोहिमेने अपोलो मोहिमांमध्ये सर्वाधिक - १११ किलो वजनाचे - खडक आणि मातीचे नमुने पृथ्वीवर आणले.

४. वीर अंतराळवीर आणि त्यांची भूमिका 🧑�🚀

अपोलो १७ च्या चमूत तीन प्रमुख अंतराळवीर होते:

अंतराळवीर

भूमिका

विशेष माहिती

युजीन सेरनान (Eugene Cernan)

कमांडर

चंद्रावर पाऊल ठेवणारे शेवटचे व्यक्ती.

हॅरिसन श्मिट (Harrison Schmitt)

लूनार मॉड्युल पायलट

चंद्रावर उतरणारे पहिले आणि एकमेव वैज्ञानिक.

रोनाल्ड एव्हान्स (Ronald Evans)

कमांड मॉड्युल पायलट

चंद्राच्या कक्षेत राहून वैज्ञानिक उपकरणे चालवली.

५. मोहिम प्रक्षेपण आणि चंद्रावर आगमन 🛰�

प्रक्षेपण (Launch): ७ डिसेंबर १९७२ रोजी, रात्री १२:३३ वाजता, फ्लोरिडा येथील केनेडी स्पेस सेंटरमधून 'सॅटर्न व्ही' (Saturn V) रॉकेटद्वारे ही मोहीम प्रक्षेपित झाली.

लँडिंग स्थळ (Landing Site): अंतराळवीरांनी चंद्राच्या टॉरस-लित्रो व्हॅली (Taurus-Littrow Valley) येथे ११ डिसेंबर १९७२ रोजी यशस्वीरित्या लँडिंग केले. हे ठिकाण भूगर्भशास्त्रीय दृष्ट्या अतिशय महत्त्वपूर्ण होते.

: 🚀 🌕 🛰� 🧑�🚀 🔬 🌎 📊

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-19.12.2025-शुक्रवार.
===========================================