अपोलो १७: मानवयुक्त चंद्र मोहिमेचा अंतिम टप्पा (१९ डिसेंबर १९७२) 🚀🌕-2-🚀 🌕 🛰

[Atul Kaviraje]

1972-अपोलो 17 अंतरिक्ष यात्रियों को लेकर पृथ्वी पर लौटा, जो चंद्रमा पर जाने वाला अंतिम मानवयुक्त मिशन था।

Apollo 17 returned to Earth with its astronauts, concluding the final crewed mission to the Moon.

अपोलो १७: मानवयुक्त चंद्र मोहिमेचा अंतिम टप्पा (१९ डिसेंबर १९७२) 🚀🌕

६. चंद्रावरील वैज्ञानिक संशोधन आणि शोध 🔭

एक्सप्लोरेशन: सेरनान आणि श्मिट यांनी चंद्रावर सुमारे २२ तास घालवले आणि चंद्रयान (Lunar Rover) वापरून जवळपास ३५ किलोमीटरचा प्रवास केला.

'ऑरेंज सॉइल'चा शोध (Discovery of 'Orange Soil'): श्मिट यांना नारंगी रंगाची माती सापडली, ज्यामुळे चंद्राच्या भूगर्भशास्त्राबद्दल महत्त्वपूर्ण माहिती मिळाली. हा एक ज्वालामुखीजन्य (Volcanic) पदार्थ असल्याचे नंतर सिद्ध झाले.

मानवी चिन्हे: चंद्रावर 'अपोलो ग्लोरी' नावाचा मोठा अमेरिकेचा ध्वज फडकवण्यात आला. (हा फोटो अतिशय प्रसिद्ध आहे)

७. 'होमकमिंग' - १९ डिसेंबर १९७२ (पृथ्वीवर पुनरागमन) 🌎

पृथ्वीवरील परतण्याची प्रक्रिया: चंद्रावरून उड्डाण केल्यानंतर, कमांड मॉड्युल 'चॅलेंजर' पृथ्वीच्या दिशेने निघाले. मोहिमेचा सर्वात शेवटचा आणि निर्णायक टप्पा म्हणजे पृथ्वीच्या वातावरणात पुन्हा प्रवेश करणे (Re-entry).

ऐतिहासिक क्षण: १९ डिसेंबर १९७२ रोजी, अपोलो १७ चे 'कमांड मॉड्युल' (नाव: अमेरिका) हे सुरक्षितपणे पॅसिफिक महासागरात उतरले.

जहाज आणि ठिकाण: या कॅप्सूलला यूएसएस टायकोंडेरोगा (USS Ticonderoga) या युद्धनौकेने अमेरिकन समोआ (American Samoa) जवळील पॅसिफिक महासागरातून बाहेर काढले.

८. मोहिमेचे यश आणि वैज्ञानिक निष्कर्ष 📊

मोहिमेची फलश्रुती: अपोलो १७ ही अत्यंत यशस्वी मोहीम मानली जाते. गोळा केलेले १११ किलो नमुने आणि भूगर्भीय नोंदी आजही वैज्ञानिक अभ्यासासाठी अमूल्य आहेत.

चंद्राच्या निर्मितीचा अभ्यास: या नमुन्यांमुळे शास्त्रज्ञांना चंद्राच्या उत्पत्ती, रचना आणि उत्क्रांतीबद्दल (Evolution) अधिक सखोल माहिती मिळाली.

चंद्रावर मानवी उपस्थितीचा अंतिम पुरावा: युजीन सेरनान यांनी चंद्रावर सोडलेला लूनार रोव्हर आणि त्यांनी ठेवलेले पाऊल हे मानवी महत्त्वाकांक्षेचे प्रतीक बनले.

९. चंद्र मोहिमांचा अचानक विराम ⏸️

राजकीय आणि आर्थिक कारणे: अपोलो कार्यक्रमासाठी प्रचंड खर्च येत होता (१९६० च्या दशकात सुमारे २४ अब्ज डॉलर्स). व्हिएतनाम युद्ध आणि अमेरिकेतील वाढत्या सामाजिक समस्यांमुळे सार्वजनिक आणि राजकीय स्तरावर अंतराळ संशोधनापेक्षा इतर समस्यांना प्राधान्य देण्याची मागणी वाढली.

उद्देशपूर्ती: चंद्रावर उतरण्याचे मुख्य उद्दिष्ट पूर्ण झाल्यामुळे, पुढील मोहिमा (अपोलो १८, १९, २०) रद्द करण्यात आल्या.

चंद्रावरील मानवी युगाचा शेवट: १९ डिसेंबर १९७२ नंतर चंद्रावर पुन्हा मानव पाठवण्यास ५० वर्षांपेक्षा जास्त कालावधीचा विराम लागला.

१०. उपसंहार आणि भविष्यवेध: आर्टेमिस युगाची सुरुवात ⏳

ऐतिहासिक वारसा: अपोलो १७ चा शेवटचा टप्पा हा केवळ समारोप नव्हता, तर वैज्ञानिक आणि अभियांत्रिकी पराक्रमाचा कळस होता.

पुनरुज्जीवन (Revival): ५० वर्षांनंतर, अमेरिका आता 'आर्टेमिस कार्यक्रम' (Artemis Program) सुरू करत आहे, ज्याचे उद्दिष्ट चंद्रावर दीर्घकाळ मानवी वस्ती (Sustainable Presence) निर्माण करणे आहे.

निष्कर्ष: अपोलो १७ चे पुनरागमन हे इतिहासातील 'दोन चंद्रयुगां'च्या मधला शांतता काळ ठरले. १९ डिसेंबर १९७२ हा दिवस मानवाच्या चंद्र प्रवासाची अविस्मरणीय गाथा सांगणारा आणि पुढील पिढ्यांना प्रेरणा देणारा दिवस आहे.

📝 मुख्य मुद्दे आणि विश्लेषण

मुख्य मुद्दा (Main Point)

उदाहरण / संदर्भ (Example / Reference)

विश्लेषण (Analysis)

अंतिम मानवयुक्त मोहीम

युजीन सेरनान यांनी चंद्रावर सोडलेले शेवटचे पाऊल.

यानंतर ५० वर्षांहून अधिक काळ चंद्रावर मानवी उपस्थिती नव्हती, ज्यामुळे हा दिवस महत्त्वाचा ठरतो.

वैज्ञानिक मोहीम (J-Mission)

१११ किलो वजनाचे नमुने गोळा केले; 'ऑरेंज सॉइल'चा शोध.

केवळ ध्वज फडकवणे नव्हे, तर चंद्राच्या भूगर्भाचा सखोल अभ्यास करण्याचे उद्दिष्ट यशस्वी झाले.

वैज्ञानिक चमू

भूगर्भशास्त्रज्ञ हॅरिसन श्मिट यांचा समावेश.

प्रथमच एका शास्त्रज्ञाला चंद्रावर पाठवून मोहिमेच्या वैज्ञानिकतेला महत्त्व दिले गेले.

वित्तीय कारणे आणि विराम

अपोलो कार्यक्रमाचा प्रचंड खर्च (सुमारे २४ अब्ज डॉलर्स).

राजकीय प्राधान्यक्रम बदलल्यामुळे या यशस्वी कार्यक्रमाला अकाली विराम द्यावा लागला.

: 🚀 🌕 🛰� 🧑�🚀 🔬 🌎 📊

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-19.12.2025-शुक्रवार.
===========================================