सेंद्रिय शेतीचा यशस्वी प्रयोग-"विषमुक्त" (The Pure Harvest)-

[Atul Kaviraje]

सेंद्रिय शेतीचा यशस्वी प्रयोग-

चित्रपटाचे शीर्षक: "विषमुक्त" (The Pure Harvest)-

कथेचा विषय:
आजच्या रासायनिक युगात कॅन्सरसारखे आजार घराघरात
पोहोचत असताना, एक तरुण आपल्या गावाला
रासायनिक खतांच्या विळख्यातून बाहेर काढून
'सेंद्रिय ग्राम' कसे बनवतो, याचा हा संघर्षमयी प्रवास आहे.

प्रमुख पात्रे:
अर्जुन: कृषी पदवीधर, जो शहरात मोठ्या पगाराची
नोकरी सोडून गावी येतो.
दाजीबा: अर्जुनचे काका, जे जुन्या विचारांचे
आणि रासायनिक खतांचे कट्टर पुरस्कर्ते आहेत.

डॉ. अनिता: गावातील तरुण डॉक्टर,
जी वाढत्या आजारांबद्दल चिंता व्यक्त करते.
बन्सीलाल: खत आणि कीटकनाशकांचा दुकानदार,
जो गावाला उधारीच्या जाळ्यात ओढतो.

कथाविस्तार:
१. प्रस्तावना: आजारांचे मूळ
चित्रपटाची सुरुवात एका छोट्या गावातील
चिंतेच्या वातावरणाने होते.
गावात अचानक कर्करोग (कॅन्सर) आणि पोटाच्या विकारांचे प्रमाण वाढते.

डॉक्टर अनिता यामागचे मुख्य कारण
अन्नातील रासायनिक विष असल्याचे सांगते.
त्याच वेळी अर्जुन पुण्यातून
आपले कृषी शिक्षण पूर्ण करून गावी येतो.

त्याला जाणवते की, एकेकाळी
सुजलाम-सुफलाम असलेली गावची जमीन
आता कडक आणि
नापीक होऊ लागली आहे.

२. संघर्षाची ठिणगी
अर्जुन आपल्या घरच्या शेतात
सेंद्रिय शेतीचा प्रयोग करायचे ठरवतो.
पण त्याचे काका, दाजीबा याला विरोध करतात.

"खत टाकल्याशिवाय पीक येत नाही,"
हा त्यांचा ठाम समज असतो.
अर्जुन त्यांना ३० दिवसांचा
अवधी मागतो.

तो शेताचा एक छोटा तुकडा घेतो
आणि तिथे 'सेंद्रिय मॉडेल'
तयार करायला
सुरुवात करतो.

३. सेंद्रिय प्रयोग आणि 'पंचगव्य'
अर्जुन आधुनिक सेंद्रिय तंत्रांचा
वापर सुरू करतो.
तो खालील गोष्टींवर
भर देतो:

जीवामृत: देशी गायीचे शेण,
गोमूत्र, गूळ आणि बेसन
यांच्या मिश्रणातून तयार केलेले
नैसर्गिक खत.

दशपर्णी अर्क: कडुनिंब आणि
इतर वनस्पतींपासून बनवलेले
नैसर्गिक
कीटकनाशक.

मल्चिंग: जमिनीतील ओलावा
टिकवण्यासाठी पालापाचोळ्याचा
वापर.
सुरुवातीला गावकरी त्याची थट्टा करतात.

बन्सीलाल दुकानदार अर्जुनच्या
विरोधात मोहीम उघडतो,
कारण सेंद्रिय शेती यशस्वी झाली
तर त्याचे दुकान बंद होणार असते.

४. निसर्गाची परीक्षा
हंगामाच्या मध्यभागी जोराचा
पाऊस पडतो.
रासायनिक शेती करणाऱ्यांची
पिके आडवी होतात.

कारण त्यांची मुळे कमकुवत
असतात.
मात्र, अर्जुनच्या सेंद्रिय शेतीतील
पिके तग धरतात.

कारण जमिनीचा पोत
सुधारलेला असतो.
हे पाहून दाजीबांच्या
डोळ्यांत चमक येते.

पण खरा प्रश्न असतो
तो म्हणजे बाजारपेठेचा.
सेंद्रिय मालाला सुरुवातीला
कोणी ग्राहक मिळत नाही.

५. ब्रँडिंग आणि यशाची गुढी
अर्जुन खचून जात नाही.
तो 'विषमुक्त गाव' नावाने
एक व्हॉट्सॲप ग्रुप
आणि फेसबुक पेज तयार करतो.

तो शहरातील लोकांशी
थेट संपर्क साधतो.
तो लोकांना शेतावर बोलावतो,
त्यांना मातीची शुद्धता दाखवतो.

हळूहळू शहरातील आरोग्यप्रेमी लोक
थेट शेतात येऊन
माल खरेदी करू लागतात.
दलाल आणि मध्यस्थांची साखळी तुटते.

६. शेवट: सेंद्रिय क्रांती
अर्जुनचे यश पाहून
गावातील तरुण त्याला
येऊन मिळतात.
संपूर्ण गाव आता रासायनिक खते सोडून सेंद्रिय शेतीकडे वळते.

चित्रपट एका भव्य दृश्याने
संपतो, जिथे गावचा
'सेंद्रिय महोत्सव' भरला आहे
आणि परदेशातूनही लोक गावचे मॉडेल पाहायला येत आहेत.

दाजीबा अभिमानाने
अर्जुनच्या पाठीवर
थाप मारतात.

चित्रपटाचे मुख्य पैलू:
विभागतपशील
मुख्य संघर्ष
निसर्ग विरुद्ध रसायने;
पारंपारिक विरुद्ध आधुनिक सेंद्रिय पद्धत.

महत्त्वाचा संदेश
"आपण जे पेरतो, तेच खातो.
आरोग्यदायी आयुष्यासाठी
माती शुद्ध हवी."

तांत्रिक हायलाईट्स
गांडूळ खत प्रकल्प,
ठिबक सिंचन
आणि देशी बियाणांचे बँक (Seed Bank).

चित्रपटासाठी काही महत्त्वाचे संवाद:
अर्जुन:
"काका, आपण जमिनीला खत नाही,
तर विष पाजत आहोत.
ही जमीन आपली आई आहे,
तिला मारू नका!"

डॉ. अनिता:
"औषधं खाऊन जगण्यापेक्षा,
चांगलं अन्न खाऊन
निरोगी राहणं
कधीही चांगलं."

दाजीबा:
"माझं चुकलं रे पोरा,
विज्ञानाच्या नावाखाली
आम्ही निसर्गाचा
गळा घोटला."

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-26.12.2025-शुक्रवार.
===========================================