📅 २१ डिसेंबर १९१३: आधुनिक शब्दकोड्याचा (Crossword Puzzle) जन्म! 🧠🖋️-3-📅🧠🖋️

[Atul Kaviraje]

1913-

अमेरिकी पत्रकार आर्थर विन का बनाया गया पहला आधुनिक क्रॉस-वर्ड पहेली न्यूयॉर्क वर्ल्ड अखबार में प्रकाशित हुआ।

The first modern crossword puzzle, created by American journalist Arthur Wynne, was published in the New York World newspaper.

📅 २१ डिसेंबर १९१३: आधुनिक शब्दकोड्याचा (Crossword Puzzle) जन्म! 🧠🖋�

💡 शब्दकोड्याचा आरंभ: २१ डिसेंबर १९१३ 📰

येथे २१ डिसेंबर १९१३ रोजी झालेल्या 'क्रॉस-वर्ड' (शब्दकोडे) शोधाचा सविस्तर क्षैतिज (Horizontal) माइंड मॅप आहे:

🧩 आधुनिक शब्दकोड्याचा इतिहास (२१ डिसेंबर १९१३)

१. मुख्य प्रवर्तक (Originator)

नाव: आर्थर विन (Arthur Wynne)

ओळख: ब्रिटिश वंशाचे अमेरिकन पत्रकार.

वर्तमानपत्र: 'न्यूयॉर्क वर्ल्ड' (New York World).

प्रेरणा: प्राचीन काळातील 'मॅजिक स्क्वेअर' (Magic Squares) खेळावरून प्रेरणा.

२. पहिले शब्दकोडे: वैशिष्ट्ये (The First Puzzle)

मूळ नाव: याला सुरुवातीला "FUN'S Word-Cross" असे म्हटले गेले.

आकार: हिऱ्याच्या आकाराचे (Diamond-shaped) होते.

स्वरूप: आजच्या कोड्यांप्रमाणे यात 'काळे चौकोन' (Black squares) नव्हते.

मध्यवर्ती शब्द: कोड्याच्या मध्यभागी 'FUN' हा शब्द आधीच छापलेला होता.

३. क्रांती आणि प्रसार (Evolution & Spread)

नाव बदल: एका टायपिंग चुकीमुळे 'Word-Cross' चे 'Cross-word' झाले आणि तेच नाव पुढे रूढ झाले.

१९२० चे दशक: हे दशक शब्दकोड्यांचे 'सुवर्णयुग' मानले जाते; प्रचंड वेड निर्माण झाले.

पहिले पुस्तक: १९२४ मध्ये 'सायमन अँड शुस्टर' (Simon & Schuster) यांनी पहिले शब्दकोड्याचे पुस्तक प्रकाशित केले.

जागतिक व्याप्ती: लवकरच हे कोडे लंडनच्या 'द संडे टाइम्स' आणि इतर जागतिक वृत्तपत्रांत पोहोचले.

४. महत्त्वाचे टप्पे (Key Milestones)

१९४२: 'न्यू यॉर्क टाइम्स' ने अधिकृतपणे शब्दकोडे छापण्यास सुरुवात केली (जे आजही जगातील सर्वात प्रतिष्ठित मानले जाते).

प्रकार: क्रिप्टिक (Cryptic), थिमॅटिक (Thematic) आणि क्विक (Quick) अशा विविध प्रकारांत रूपांतर.

फायदे: शब्दसंग्रह वाढवणे, स्मरणशक्ती सुधारणे आणि मानसिक आरोग्यासाठी उपयुक्त.

५. आजचे स्वरूप (Modern Era)

डिजिटल माध्यम: आता मोबाईल ॲप्स आणि ऑनलाईन वेबसाईट्सवर उपलब्ध.

सांस्कृतिक वारसा: दरवर्षी २१ डिसेंबर हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय शब्दकोडे दिन' (National Crossword Puzzle Day) म्हणून साजरा केला जातो.

विशेष टीप: आर्थर विन यांनी तयार केलेले ते पहिले कोडे वाचकांसाठी 'मेंटल एक्सरसाइज' (मानसिक व्यायाम) म्हणून डिझाइन केले होते, जे आजही कोट्यवधी लोकांच्या सकाळच्या चहाचा अविभाज्य भाग आहे.

📅🧠🖋�📰💎🔄📚🧑�🤝�🧑🌟🎉

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-21.12.2025-रविवार.
===========================================