॥ अन्नपूर्णा शाकंभरी: सृष्टीचा हिरवा आधार ॥🙌 🍎 🚩 🕉️🗓️ 🙇‍♂️ 💎 🌈

[Atul Kaviraje]

शाकंभरी नवरात्र: पौष महिन्यात शाकंभरी देवीचे नवरात्र सुरू असते. महाराष्ट्रातील अनेक देवी मंदिरांमध्ये (उदा. बानशंकरी, कोल्हापूरची अंबाबाई) या काळात विशेष धार्मिक विधी आणि उत्सव पार पडतात.
शाकंभरी नवरात्र उत्सव: पौष शुद्ध अष्टमीला (२८ डिसेंबर) सुरू झालेला शाकंभरी देवीचा नवरात्र उत्सव या दिवशी सुरूच असेल.
शाकंभरी नवरात्र: महाराष्ट्रातील कोल्हापूर (अंबाबाई मंदिर) आणि अन्य देवी मंदिरांमध्ये शाकंभरी उत्सवानिमित्त देवीला विविध भाज्यांचा नैवेद्य (शाकंभरी नैवेद्य) दाखवला जातो.

येथे ३१ डिसेंबर २०२५ रोजी सुरू असलेल्या 'शाकंभरी नवरात्र' उत्सवानिमित्त, आदिशक्ती शाकंभरी देवीच्या चरणी अर्पण केलेली एक रसपूर्ण आणि मधुर कविता सादर आहे.

॥ अन्नपूर्णा शाकंभरी: सृष्टीचा हिरवा आधार ॥

१. पौष मास हा आला घेऊन
निसर्ग मातेचा सोहळा।
शाकंभरीच्या या उत्सवाने, भक्तांचा जमला मेळा।
अष्टमीला जे सुरू जाहले, चैतन्य आजही तेच ओसंडे।
देवीच्या या कृपेने पहा, मातीतून धान्य हे कोंडे।
🌱 🕉� 🔱 🌿

२. बनशंकरी अन अंबाबाई
मंदिरे सजली ही आज।
विविध भाज्या अन् फळांचा, देवीला चढवला ताज।
शाकंभरी ही माता माझी, जिने भागविली भूक जगाची।
कणाकणात ती वसली आहे, आधार तीच या देहाची।
🍎 🥬 🏛� ✨

३. भयंकर त्या दुष्काळाला
देवीने स्वबळावर जिंकले।
आपल्या देहीच्या अन्नाने, सकळ विश्वाला रक्षिले।
हजार नेत्रांनी पाहिले तिने, भक्तांच्या त्या दुःखाला।
म्हणूनच 'शताक्षी' म्हणती, या ममतेच्या पाझराला।
👁� 🛡� 🌾 🙏

४. अनेक शाक (भाज्या) अर्पण होती
नैवेद्य तिचा हा न्यारा।
हिरव्या शालूत नटली माता, जणू सृष्टीचा हा थारा।
कोल्हापुरच्या गाभाऱ्यात, अंबाबाईचे रूप हे साजिरे।
भक्तीच्या या सुगंधाने, मन हे माझे झाले बाजिरे।
🚩 🥗 👵 👑

५. शाकंभरीच्या या नवरात्रीत
निसर्गाचे करूया पूजन।
वृक्ष-वल्ली अन औषधींचे, मनी धरुया आपण चिंतन।
तिच्या रूपाने धरती माता, हिरवा आशीर्वाद देते।
संसाराच्या कष्टावर मग, मायेची फुंकर मारते।
🌳 🧘�♀️ 🎋 💖

६. वर्षाचा हा शेवटचा दिन
देवीच्या चरणी नतमस्तक।
तिच्याच प्रेमाने उजळले, आयुष्याचे हे प्रत्येक पुस्तक।
पुढल्या वर्षाच्या शेतातही, पीक सुखाचे हे डोलू दे।
शाकंभरीच्या आशीर्वादाने, घर समृद्धीने हे फुलू दे।
🗓� 🙇�♂️ 💎 🌈

७. जय जय दुर्गे शाकंभरी
अखिल विश्वाची तू जननी।
तुझ्याच नामाचा घोष निरंतर, राहो या भक्ताच्या वदनी।
नैवेद्य तुझा हा आरोग्यदायी, मन-शुद्धीचा देई मंत्र।
तुझ्या चरणी अर्पण असो, हे माझे जीवन-यंत्र।
🙌 🍎 🚩 🕉�

कवितेचा संक्षिप्त अर्थ (Short Meaning)
ही कविता शाकंभरी देवीच्या नवरात्रोत्सवाचे वर्णन करते. पौष महिन्यात जेव्हा सृष्टीवर संकट आले होते, तेव्हा देवीने आपल्या शरीरातून विविध वनस्पती आणि भाज्या उत्पन्न करून जगाला वाचवले, म्हणून तिला 'शाकंभरी' म्हणतात. कोल्हापूरची अंबाबाई आणि बनशंकरी देवीला या काळात भाज्यांचा नैवेद्य दाखवला जातो. ही कविता निसर्ग आणि भक्ती यांच्यातील सुंदर संबंध दर्शवते.

ईमोजी सारांश (Emoji Summary)
🌱 (अंकुर/निसर्ग) • 🕉� (आदिशक्ती) • 🔱 (त्रिशूळ) • 🌿 (वनस्पती) • 🍎 (फळे) • 🥬 (भाज्या/शाक) • 🏛� (मंदिर) • 🌾 (धान्य) • 👁� (शताक्षी देवी) • 🚩 (भक्ती पताका) • 🥗 (नैवेद्य) • 🗓� (३१ डिसेंबर) • 🙌 (कृतज्ञता)

--अतुल परब
--दिनांक-31.12.2025-बुधवार.
===========================================