॥ ग्रामदैवताची जत्रा: भक्तीचा लोकोत्सव ॥🌃 🚩 ✨ 🕉️🗓️ 🌾 🙌 🔱

[Atul Kaviraje]

स्थानिक जत्रा: महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात पौष महिन्यात अनेक स्थानिक देवतांच्या जत्रा आणि पालखी सोहळे असतात.

येथे ३१ डिसेंबर २०२५ रोजी महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात भरणारी 'स्थानिक जत्रा' आणि 'पालखी सोहळा' यावर आधारित एक उत्सवी आणि भक्तिपूर्ण कविता सादर आहे.

॥ ग्रामदैवताची जत्रा: भक्तीचा लोकोत्सव ॥

१. पौष मास हा आला घेऊन
गाव-गावातली ही जत्रा।
ग्रामदैवताच्या दर्शनाला, जमला असे हा जन-वेढा।
वर्षाचा हा शेवटचा दिन, आनंदाचा हा सोहळा।
भक्तीचा आणि श्रद्धेचा हा, पावन सुंदर अन् मेळा।
🚩 🏘� 🥁 🙏

२. सजली पाहा ही पालखी
फुला-पानांच्या तोरणांनी।
खांद्यावरूनी देवाचा रथ, निघाला भक्तीच्या स्वरांनी।
गुलाल-खोबऱ्याची उधळण, नभी रंग हा लाल सुटे।
देवाच्या या जयघोषाने, दुःखाचे हे जाळे तुटे।
🚶�♂️ 🏮 🌸 🎆

३. हलगी आणि संबळाचा
नाद घुमतो शिवारात।
लेझीम खेळती तरुण मुले, भक्ती भरली उरात।
मान-पान अन् परंपरेचा, गाव राखतो हा वारसा।
जत्रेत पाहावा माणुसकीचा, नितळ निर्मळ आरसा।
🥁 🕺 ✨ 🤝

४. पाळणे आणि खेळणी भारी
मुलांचा हा गिल्ला मोठा।
मिठाई आणि पेढ्यांचा तो, दुकानांतून थाट मोठा।
आबालवृद्ध ही नटून थटून, दर्शनाला ही धावती।
ग्रामदैवताच्या आशीर्वादे, संकट सारे पळती।
🎡 🍭 🍬 🏛�

५. बैलगाड्यांची शर्यत अन्
कुस्तीचा तो रंगतो आखाडा।
शौर्य आणि ताकदीचा, उभा राहतो पहा पहाडा।
पायरीवरती माथा टेकूनी, मागणे एकच मागती।
सुख-समृद्धीने गाव उजळो, हीच देवा विनंती।
🐂 🤼�♂️ 💪 🌈

६. वर्षाचा हा अंतिम दिवस
जत्रेने हा साजरा व्हावा।
पुढल्या सुगीच्या हंगामाला, देवाचा हा आशीर्वाद मिळावा।
स्थानिक देव हा रक्षणकर्ता, कणाकणात तो वसलेला।
श्रद्धेच्या या धाग्याने तो, मनामनात हा गुंफलेला।
🗓� 🌾 🙌 🔱

७. जत्रा संपून रात झाली
तरी मनी तो उत्साह उरे।
पालखीचे ते दिव्य रूप, डोळ्यासमोरून न सरू दे।
समतोल राखूनी जीवनाचा, पुढल्या वर्षाला सामोरे जाऊ।
आपल्या या ग्रामदैवाचे, गोडवे अहोरात्र गाऊ।
🌃 🚩 ✨ 🕉�

कवितेचा संक्षिप्त अर्थ (Short Meaning)
ही कविता महाराष्ट्रातील ग्रामीण संस्कृतीचा अविभाज्य भाग असलेल्या 'स्थानिक जत्रेचे' वर्णन करते. पौष महिन्यात अनेक गावांत ग्रामदैवताची जत्रा भरते. पालखी सोहळा, गुलाल, हलगीचा नाद, कुस्तीचा आखाडा आणि पाळणे यामुळे गावात उत्साहाचे वातावरण असते. वर्षाच्या शेवटच्या दिवशी आपल्या कुलदैवताला किंवा ग्रामदैवताला शरण जाऊन नवीन वर्षाची सुरुवात करण्याची ही एक सुंदर लोकपरंपरा आहे.

ईमोजी सारांश (Emoji Summary)
🚩 (भगवा ध्वज) • 🏘� (गाव/वस्ती) • 🥁 (ढोल/हलगी) • 🙏 (भक्ती) • 🚶�♂️ (पालखी सोहळा) • 🎆 (उधळण) • 🕺 (नृत्य/लेझीम) • 🎡 (पाळणा) • 🍭 (मिठाई) • 🐂 (बैलगाडा) • 🤼�♂️ (कुस्ती) • 🌾 (शेतकरी संस्कृती) • 🗓� (३१ डिसेंबर)

--अतुल परब
--दिनांक-31.12.2025-बुधवार.
===========================================