विश्वभारती विद्यापीठाचे उद्घाटन: रवींद्रनाथ टागोर यांची वैश्विक दृष्टी-2-🇧🇩🗓️

[Atul Kaviraje]

1921-
विश्वभारती विश्वविद्यालय का उद्घाटन
रवीन्द्रनाथ टैगोर द्वारा
पश्चिम बंगाल के शांतिनिकेतन में किया गया।

Visva-Bharati University was inaugurated by Rabindranath Tagore in Santiniketan, West Bengal.

४.० उद्घाटनाचे स्वरूप आणि सोहळा

२३ डिसेंबर १९२१ चा उद्घाटनाचा सोहळा भव्यतेपेक्षा अर्थपूर्णतेसाठी अधिक ओळखला जातो.

४.१ साधे आणि अर्थपूर्ण सोहळा

हा सोहळा कोणत्याही मोठ्या राजकीय किंवा सरकारी संरक्षणाखाली नव्हता. तो पूर्णपणे भारतीय परंपरेनुसार, निसर्गाच्या सान्निध्यात आयोजित केला गेला होता, जो टागोर यांच्या जीवनशैलीचे आणि विचारांचे प्रतिबिंब होते.

४.२ टॅगोर यांचे हृदयस्पर्शी भाषण

उद्घाटनाच्या वेळी टागोर यांनी दिलेले भाषण अत्यंत महत्त्वाचे होते. त्यांनी विश्वभारतीची संकल्पना, तिचे उद्देश आणि भावी पिढीसाठी असलेले तिचे महत्त्व स्पष्ट केले. त्यांनी या संस्थेसाठी लोकांकडून सहकार्याची आणि प्रेमाची अपेक्षा व्यक्त केली.

४.३ उपस्थित मान्यवर आणि विद्यार्थी

या सोहळ्याला अनेक शिक्षणतज्ज्ञ, कलाप्रेमी आणि टॅगोर यांचे अनुयायी उपस्थित होते. याशिवाय, जगाच्या विविध भागांतून आलेले विद्यार्थी आणि शिक्षक या क्षणाचे साक्षीदार झाले, ज्यामुळे संस्थेच्या वैश्विक स्वरूपाला लगेच मान्यता मिळाली.

५.० शैक्षणिक तत्त्वज्ञान: आनंदमय शिक्षण

विश्वभारतीच्या शैक्षणिक तत्त्वज्ञानात विद्यार्थ्याच्या सर्वांगीण विकासाला केंद्रस्थानी ठेवले गेले.

५.१ कला, संगीत आणि हस्तकलांचे महत्त्व

चित्रकला (कला भवन) आणि संगीत (संगीत भवन) हे केवळ 'अतिरिक्त' विषय नव्हते, तर ते आत्मिक विकासाचे आणि अभिव्यक्तीचे मूलभूत माध्यम मानले गेले. (उदाहरणे: नंदलाल बोस यांच्यासारखे महान कलाकार येथे अध्यापन करत होते.) 🖼�

५.२ 'आनंदमय शिक्षण' (Joyful Learning)

शिक्षणाने मुलांवर ओझे न टाकता, ते आनंदाने स्वीकारले जावे, असा टागोर यांचा आग्रह होता. खेळ, नाटके आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम हे शिकण्याचा भाग होते. मुलांना 'करून शिकणे' (Learning by Doing) यावर भर दिला जाई.

५.३ स्वदेशी आणि आत्मनिर्भरता

विश्वभारतीमध्ये हस्तकला, विणकाम आणि शेती यांसारख्या कौशल्यांचे शिक्षण दिले जाई, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ ज्ञानच नाही, तर उपजीविकेचे साधनही मिळेल आणि ते आत्मनिर्भर बनतील. 🧶

🇧🇩🗓�🏫🕊� 🎖�🧠🌏📖 🌳📖🧘 🎨🎶👐🌱 🕊�🏠🤝 🇮🇳🖼�🎼💡 🌟🌱🔭💖

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-23.12.2025-मंगळवार.
===========================================