विश्वभारती विद्यापीठाचे उद्घाटन: रवींद्रनाथ टागोर यांची वैश्विक दृष्टी-3-🇧🇩🗓️

[Atul Kaviraje]

1921-
विश्वभारती विश्वविद्यालय का उद्घाटन
रवीन्द्रनाथ टैगोर द्वारा
पश्चिम बंगाल के शांतिनिकेतन में किया गया।

Visva-Bharati University was inaugurated by Rabindranath Tagore in Santiniketan, West Bengal.

विश्वभारती विद्यापीठाचे उद्घाटन: रवींद्रनाथ टागोर यांची वैश्विक दृष्टी

६.० कला भवन आणि संगीत भवन: सृजनशीलतेचा संगम

विश्वभारतीचे शैक्षणिक वैशिष्ट्य हे तिच्या विविध भवनांमध्ये (विभागांमध्ये) दडलेले आहे. कला आणि संगीत याला विशेष स्थान होते.

६.१ रचनात्मक कलांचे केंद्र: कला भवन 🎨

कला भवन (School of Arts) हे भारतीय कला आणि आधुनिकतेचा मिलाफ साधणारे केंद्र बनले. येथे पाश्चात्य कला शैलींचा अभ्यास करतानाच भारतीय कला परंपरा, जसे की भित्तीचित्रे आणि लघुचित्रकला, यांचे पुनरुज्जीवन केले गेले.

६.२ भारतीय शास्त्रीय संगीत आणि नृत्याचे जतन 🎶

संगीत भवन (School of Music) हे रवींद्र संगीत (टागोर यांची गाणी), भारतीय शास्त्रीय संगीत आणि पारंपरिक नृत्य शैली यांचे प्रमुख केंद्र बनले. या कलेच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांनी भावनिक आणि आध्यात्मिक विकास साधला.

६.३ लोककलांचे पुनरुज्जीवन

विद्यापीठाने केवळ उच्चभ्रू कलाच नव्हे, तर बंगालच्या ग्रामीण भागातील लोककला, लोकसंगीत आणि नृत्याचे जतन आणि प्रोत्साहन दिले. यामुळे ग्रामीण संस्कृतीला राष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळाली.

७.० श्री निकेतनचा विस्तार: ग्रामीण पुनर्रचना

टागोर यांना केवळ शहरी विद्यार्थ्यांसाठी नव्हे, तर ग्रामीण भारताच्या उत्थानासाठी शिक्षण हवे होते. यासाठी त्यांनी विश्वभारतीच्या जवळ 'श्री निकेतन'ची स्थापना केली.

७.१ ग्रामीण पुनर्रचना आणि कृषी शिक्षण 🌾 (Sandarbha: Practical Application)

१९२२ मध्ये स्थापन झालेले श्री निकेतन (Institute of Rural Reconstruction) हे ग्रामीण विकासाचे प्रायोगिक केंद्र होते. येथे शेतीत सुधारणा, आरोग्य सेवा आणि पशुपालन यावर काम केले गेले.

७.२ ग्राम विकास कार्यक्रम

श्री निकेतनच्या माध्यमातून टागोर यांनी आरोग्य, स्वच्छता आणि सामाजिक-आर्थिक सुधारणांसाठी अनेक ग्राम विकास कार्यक्रम सुरू केले. हा विश्वभारतीचा 'कृती-आधारित शिक्षण' (Action-Oriented Learning) विभाग होता.

७.३ समाजसेवा आणि कृती-आधारित शिक्षण

विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता, त्यांनी प्रत्यक्ष ग्रामीण जीवनात सहभागी होऊन समाजाच्या समस्या सोडवण्यास मदत करावी, या तत्त्वावर येथे काम केले जात होते.

🇧🇩🗓�🏫🕊� 🎖�🧠🌏📖 🌳📖🧘 🎨🎶👐🌱 🕊�🏠🤝 🇮🇳🖼�🎼💡 🌟🌱🔭💖

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-23.12.2025-मंगळवार.
===========================================