🌿 माता शाकंभरी: निसर्गाची जननी आणि सृष्टीची रक्षक 🌿🌿 🌽 🏵️ 🙏 🥦 🍆 🎨 ✨ 👁️

[Atul Kaviraje]

शाकंभरी नवरात्र (दुसरा दिवस): पौष शुक्ल प्रतिपदेपासून सुरू झालेले शाकंभरी नवरात्र सुरू आहे. आज देवीच्या उपासनेचा विशेष दिवस आहे.
शाकंभरी उत्सव: कोल्हापूरच्या अंबाबाई मंदिरात आणि तुळजापूर येथे शाकंभरी नवरात्रानिमित्त देवीची विशेष अलंकार पूजा केली जाते.
शाकंभरी नवरात्र समाप्तीकडे: पौष शुक्ल पक्षात सुरू झालेला शाकंभरी देवीचा उत्सव आता उत्तरार्धात आहे.

येथे शाकंभरी नवरात्र आणि निसर्गदत्त भाज्यांनी मढलेल्या देवीच्या रूपावर आधारित, भक्तीपूर्ण आणि रसाळ दीर्घ मराठी कविता सादर आहे.

🌿 माता शाकंभरी: निसर्गाची जननी आणि सृष्टीची रक्षक 🌿

विशेष: ९ जानेवारी २०२६, शुक्रवार - शाकंभरी नवरात्र (दुसरा दिवस)

प्रस्तावना:
शाकंभरी नवरात्र हे पौष महिन्यात साजरे केले जाते. जेव्हा पृथ्वीवर मोठा दुष्काळ पडला होता, तेव्हा देवीने आपल्या शरीरातून विविध प्रकारच्या भाज्या (शाक) आणि फळे निर्माण करून सृष्टीला अन्नाची समृद्धी दिली, म्हणून तिला 'शाकंभरी' म्हणतात. कोल्हापूर आणि तुळजापूर येथे या काळात देवीला विविध भाज्यांनी सजवले जाते.

दीर्घ मराठी कविता

१.
पौष महिन्याच्या शुद्ध पक्षात, नवरात्र हे आले,
शाकंभरीच्या आगमनाने, नभ हे आनंदाने न्हाले.
निसर्गदत्त रूपाने सजली, माझी ही जगदंबा,
भक्तीच्या या सोहळ्यात, दरवळतो हा गाभारा.

अर्थ:
पौष शुक्ल प्रतिपदेपासून सुरू झालेल्या या शाकंभरी उत्सवात देवीचे निसर्गरम्य रूप पाहून भक्तांचे मन प्रसन्न झाले आहे. 🌿 🌽 🏵� 🙏

२.
हिरव्यागार भाज्यांनी मढले, मातेचे हे पावन अंग,
सृष्टीच्या या रंगात मिसळला, भक्तीचा हा नवा रंग.
अन्नपूर्णा तूच आहेस, जगाची तूच पालनकर्ती,
तुझ्याच कृपेने मिळते आई, या वसुंधरेला नवी स्फूर्ती.

अर्थ:
देवीने विविध भाज्यांचे अलंकार परिधान केले आहेत. तीच या जगाची अन्नपूर्णा असून संपूर्ण सृष्टीचे पालनपोषण करते. 🥦 🍆 🎨 ✨

३.
दुष्काळाच्या त्या काळी आई, तूच दिलेस अन्नाचे दान,
शंभर नेत्रांनी पाहिलेस जगाला, तूच वाढवलास आमचा मान.
शताक्षी आणि शाकंभरी, नावे तुझी ही आहेत थोर,
तुझ्या चरणी झुकला आहे, आज हा भक्तगणांचा थोर.

अर्थ:
पौराणिक कथेनुसार, देवीने आपल्या शंभर डोळ्यांनी (शताक्षी) जगाचे दुःख पाहिले आणि शाकंभरी बनून सर्वांची भूक भागवली. 👁� 🍎 🥗 🚩

४.
कोल्हापूरच्या अंबाबाईला, भाज्यांचा हा विशेष शृंगार,
तुळजापूरच्या भवानीचा, विजय असो हा वारंवार.
अलंकार पूजेचे हे वैभव, डोळे भरून आम्ही पाहतो,
शाकंभरीच्या या उत्सवात, आनंदाचा हा सागर वाहतो.

अर्थ:
महाराष्ट्रातील प्रमुख शक्तिपीठांवर या काळात देवीला फळभाज्यांनी सजवले जाते, जे दृश्य अत्यंत नयनरम्य असते. 🏰 👑 🍅 🎊

५.
कंदमुळे आणि फळांच्या राशी, मातेच्या चरणी मांडल्या,
भक्तीच्या या सुगंधाने, दिशा सर्व उजळल्या.
शाकंभरीच्या या प्रसादाने, तृप्त होते ही काया,
अखंड लाभो आम्हावर, तुझी ही शीतल छाया.

अर्थ:
देवीच्या दरबारात विविध कंदमुळे आणि फळांचा डोंगर रचला जातो, ज्याचा प्रसाद घेतल्याने मनाला आणि देहाला तृप्ती मिळते. 🥔 🍇 🕯� ❤️

६.
उत्तरार्धात आला आता, हा भक्तीचा पावन सोहळा,
निसर्गाच्या रक्षणाचा, प्रत्येकाने जपावा आता लळा.
झाडे लावा, झाडे जगवा, हाच तुझा खरा संदेश,
तुझ्या आशीर्वादाने सुजलाम, सुफलाम होवो हा देश.

अर्थ:
उत्सव आता समाप्तीकडे जात असताना, आपण निसर्गाचे रक्षण करण्याचा संकल्प केला पाहिजे, हीच देवीची खरी सेवा आहे. 🌳 🌱 🌍 🛡�

७.
शाकंभरी माते तुझा, जयजयकार आम्ही करतो,
समृद्धीचा हा कलश तुझ्या, चरणापाशी धरतो.
दुःख आणि दारिद्र्याचा, माते तूच कर आता नाश,
आयुष्यात आमच्या पसरू दे, तुझ्या कृपेचा प्रकाश.

अर्थ:
आम्ही देवीचा जयजयकार करत असून तिने आमच्या जीवनातील सर्व दुःखे दूर करून सुखाचा प्रकाश पसरावा हीच प्रार्थना. 🙏 🔱 🏺 🎂

इमोजी सारांश (Emoji Summary)

केवळ चिन्हे (Only Symbols):

🌿 🌽 🏵� 🙏 🥦 🍆 🎨 ✨ 👁� 🍎 🥗 🚩 🏰 👑 🍅 🎊 🥔 🍇 🕯� ❤️ 🌳 🌱 🌍 🛡� 🙏 🔱 🏺 🎂

केवळ शब्द (Only Words): शाकंभरी, नवरात्र, निसर्ग, अन्नपूर्णा, शताक्षी, कोल्हापूर, तुळजापूर, भाज्या, शृंगार, समृद्धी, पौष महिना, भक्ती, प्रसाद, रक्षण, चैतन्य.

माइंड मॅप: शाकंभरी नवरात्र आणि महत्त्व 🗺�📊

                                [ माता शाकंभरी नवरात्र ]
                                            |
          __________________________________|__________________________________
         |                 |                |                |                 |
    [पौराणिक मूळ]      [विशेष शृंगार]      [प्रमुख स्थळे]      [मानवी संदेश]     [आध्यात्मिक फळ]
         |                 |                |                |                 |
    - शताक्षी रूप      - विविध हिरव्या भाज्या - कोल्हापूर        - निसर्ग संवर्धन   - अन्नाची समृद्धी
    - दुष्काळ निवारण   - फळे व कंदमुळे     - तुळजापूर        - वृक्षारोपण संदेश - शांती व समाधान
    - अन्नदात्री स्वरूप - वनौषधी सजावट    - बादामी (कर्नाटक) - कृतज्ञता भाव    - दारिद्र्य मुक्ती

शाकंभरी मातेच्या आशीर्वादाने तुमच्या घरात नेहमी अन्नाची आणि सुखाची समृद्धी नांदो!

--अतुल परब
--दिनांक-09.01.2026-शुक्रवार.
===========================================