🚩 गावची जत्रा: शनिवारचा उत्साह अन् भक्तीचा मेळा 🚩🚩 ❄️ 🏠 🙏 🥁 🎊 🔴 ✨ 🎡 🍭

[Atul Kaviraje]

स्थानिक जत्रा: ग्रामीण महाराष्ट्रात पौष महिन्यात अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा (Ursh/Jatra) असतात, ज्या शनिवार-रविवारच्या सुट्टीत मोठ्या प्रमाणात साजऱ्या होतात.
स्थानिक जत्रा-ग्रामीण भागात पौष महिन्यात अनेक ठिकाणी ग्रामदैवतांच्या जत्रांना सुरुवात झालेली असते.

येथे महाराष्ट्राच्या मातीतील अस्सल संस्कृती आणि शनिवार-रविवारच्या सुट्टीत रंगणाऱ्या ग्रामीण जत्रांचे वर्णन करणारी एक भक्तीपूर्ण आणि रसाळ दीर्घ मराठी कविता सादर आहे.

🚩 गावची जत्रा: शनिवारचा उत्साह अन् भक्तीचा मेळा 🚩

विशेष: १० जानेवारी २०२६, शनिवार - पौष महिन्यातील ग्रामीण यात्रोत्सवाचा बहर!

प्रस्तावना:
पौष महिना आणि शनिवार-रविवारची जोडून आलेली सुट्टी यामुळे महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात ग्रामदैवतांच्या जत्रांना उधाण आले आहे. ढोल-ताशांचा गजर, गुलालाची उधळण आणि गावकऱ्यांचा एकोपा यामुळे गावच्या सीमा भक्तीने दुमदुमून गेल्या आहेत.

दीर्घ मराठी कविता

१.
शनिवारची ही सुट्टी आली, गावची जत्रा भरली,
ग्रामदेवतेच्या दर्शनाला, भक्तगणांची रांग ही लागली.
पौष महिन्याचा गारवा अन्, भक्तीचा हा ओलावा,
प्रत्येक गावकऱ्याच्या मनी, आनंदाचा हा सोहळा हवा.

अर्थ:
शनिवारची सुट्टी असल्याने गावच्या जत्रेला मोठी गर्दी झाली आहे. थंडीच्या दिवसात ग्रामदैवताचे दर्शन घेण्यासाठी सर्वजण उत्साहात एकत्र आले आहेत. 🚩 ❄️ 🏠 🙏

२.
पालखी निघाली सजून-धजून, गुलाल उडाला नभी,
नगारा अन् सनईच्या सुरांनी, प्रसन्न झाली ही सुभी.
काठ्या अन् निशाणांची पहा, कशी ही रंगात आली,
भक्तांच्या या जयघोषाने, दुःख सर्व हे पळाली.

अर्थ:
वाद्यांच्या गजरात आणि गुलालाच्या उधळणीत देवाची पालखी निघाली आहे. भक्तांच्या जयजयकाराने वातावरणातील मरगळ दूर झाली आहे. 🥁 🎊 🔴 ✨

३.
जत्रेचा हा बाजार सजे, खेळणी अन् मिठाईने,
बाळगोपाळ दंग झाले, पाळण्याच्या या घाईने.
पेढ्यांचा तो गोडवा अन्, जिलेबीची ही चव न्यारी,
जत्रेच्या या आनंदाने, न्हाली आहे ही सृष्टी सारी.

अर्थ:
जत्रेत खेळणी आणि मिठाईची दुकाने थाटली आहेत. मुले पाळण्यात बसण्यासाठी गर्दी करत असून सगळीकडे आनंदी आनंद पसरला आहे. 🎡 🍭 🧸 🛍�

४.
कुस्त्यांचा हा आखाडा रंगे, शड्डूचा हा घुमतो नाद,
पैलवानांच्या या जोरावर, मिळतो मोठा प्रतिसाद.
रांगड्या या मातीमध्ये, कष्टाचा हा सत्कार होई,
विजेत्याला या जत्रेत, मानाची ही गदा पाही.

अर्थ:
जत्रेतील खास आकर्षण म्हणजे कुस्त्यांचे फड. पैलवान आपल्या ताकदीचे प्रदर्शन करतात आणि विजेत्याला मानाची गदा देऊन गौरविले जाते. 💪 🤼�♂️ 🏆 🥇

५.
तमाशा अन् लावणीचे, रंगतात हे रात्री फड,
लोककलेच्या या छंदाने, विसरतो आपण सगळी नड.
गोंधळी अन् वाघ्या-मुरळी, देवाची ही गाणी गाती,
परंपरेच्या या प्रकाशाने, उजळून निघते ही माती.

अर्थ:
रात्रीच्या वेळी तमाशा आणि लावणीसारखे लोककलेचे कार्यक्रम रंगतात. गोंधळी आणि इतर लोककलावंत देवाची भक्तीपर गाणी सादर करतात. 🎶 💃 🕯� 🎭

६.
चाकरमानीही गावी येती, सुट्टीचा हा साधून योग,
कुटुंबाच्या या भेटीने, विसरती सारे व्याधी-रोग.
हुरडा अन् पुरणपोळीचा, आस्वाद घेती गोडीनं,
गावपण हे जपले जाते, भक्तीच्या या ओढीनं.

अर्थ:
शनिवार-रविवारची सुट्टी असल्याने शहरात राहणारे लोक गावी आले आहेत. नातेवाईकांसोबत जेवणाचा आस्वाद घेत गावच्या परंपरा जपल्या जात आहेत. 🚆 🍲 😊 ❤️

७.
१० जानेवारीचा शनिवार, जत्रेचा हा मंगल क्षण,
पुढच्या वर्षी पुन्हा येऊ, घेऊन हाच ध्यास-पण.
ग्रामदेवतेचा आशीर्वाद, सदैव राहू दे आमच्यावरी,
शांती अन् समृद्धी नांदो, आमच्या या साध्या घरी.

अर्थ:
आजचा दिवस जत्रेच्या आनंदाने भरलेला आहे. देवाने सर्वांना सुख-शांती द्यावी, अशी प्रार्थना करून भाविक पुढच्या वर्षीची वाट पाहतात. 🙏 🔱 🌍 🎂

इमोजी सारांश (Emoji Summary)

केवळ चिन्हे (Only Symbols):

🚩 ❄️ 🏠 🙏 🥁 🎊 🔴 ✨ 🎡 🍭 🧸 🛍� 💪 🤼�♂️ 🏆 🥇 🎶 💃 🕯� 🎭 🚆 🍲 😊 ❤️ 🙏 🔱 🌍 🎂

केवळ शब्द (Only Words): शनिवार, जत्रा, पौष, ग्रामदैवत, पालखी, गुलाल, पाळणे, मिठाई, कुस्ती, आखाडा, लोककला, चाकरमानी, परंपरा, आशीर्वाद, समृद्धी.

गावजत्रा: सुट्टीचा आनंद (Mind Map) 🗺�📊

                                [ गावची जत्रा व उत्सव ]
                                            |
          __________________________________|__________________________________
         |                 |                |                |                 |
    [धार्मिक विधी]       [मनोरंजन]        [लोकसंस्कृती]       [अर्थव्यवस्था]     [सामाजिक महत्त्व]
         |                 |                |                |                 |
    - पालखी मिरवणूक    - पाळणे व सर्कस   - कुस्त्यांचे फड     - मिठाईची दुकाने   - चाकरमानी भेट
    - अभिषेक व पूजा    - तमाशा/लावणी    - गोंधळ व जागर     - खेळणी बाजार     - गावची एकजूट
    - महाप्रसाद       - जादूचे प्रयोग     - भारूड व भजन     - पाळणे व्यवसाय   - परंपरांचे जतन

तुमच्या गावच्या ग्रामदेवतेची जत्रा अशीच आनंदाने साजरी होवो!

--अतुल परब
--दिनांक-10.01.2026-शनिवार.
===========================================