☀️ धनुर्मास उत्तरार्ध: पहाटेची भक्ती अन् काकड आरतीचा गजर ☀️❄️ ☀️ 🧘‍♂️ 🙏 🪔 🎶

[Atul Kaviraje]

धनुर्मास समाप्ती जवळ   धनुर्मासाचा काळ शेवटच्या टप्प्यात असल्याने अनेक मंदिरांमध्ये पहाटेची 'काकड आरती' आणि नैवेद्याचे विशेष कार्यक्रम असतात.

येथे १० जानेवारी २०२६, शनिवार रोजी धनुर्मासाचा शेवटचा टप्पा आणि पहाटेच्या भक्तीमय वातावरणावर आधारित एक रसाळ दीर्घ मराठी कविता सादर आहे.

☀️ धनुर्मास उत्तरार्ध: पहाटेची भक्ती अन् काकड आरतीचा गजर ☀️

विशेष: धनुर्मास आता शेवटच्या टप्प्यात असून, सूर्य मकर राशीत प्रवेश करण्यापूर्वीचे हे शेवटचे काही दिवस आध्यात्मिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे मानले जातात.

दीर्घ मराठी कविता

१.
थंडीचा हा गारवा अन, पहाटेची ही वेळ,
धनुर्मासाच्या भक्तीचा, रंगला हा खेळ.
उत्तरार्धात आला आता, हा पावन असा काळ,
स्मरणे विष्णू-सूर्याला, तुटते संकटाचे जाळ.

अर्थ:
कडाक्याच्या थंडीत धनुर्मास आता समाप्तीकडे झुकत आहे. या काळात भगवान विष्णू आणि सूर्याची आराधना केल्याने सर्व संकटे दूर होतात. ❄️ ☀️ 🧘�♂️ 🙏

२.
मंदिराच्या गाभाऱ्यात, काकड आरतीचा सूर,
टाळ-मृदंगाच्या तालाने, दुःखे पळती दूर.
अंधार हा विरून जाई, दीपांच्या या तेजात,
भक्तीचा हा गजर घुमे, साऱ्या या जगात.

अर्थ:
पहाटेच्या काकड आरतीमुळे आणि वाद्यांच्या गजरामुळे मनातील नकारात्मकता दूर होऊन भक्तीचा प्रकाश सर्वत्र पसरतो. 🪔 🎶 🔔 ✨

३.
गरम गरम खिचडीचा, देवा पावे नैवेद्य,
धनुर्मासाच्या या ऋतूत, हाच खरा वैद्य.
तुळशीच्या या माळेने, सजले देवाचे हे रूप,
गाभाऱ्यात दरवळतोय, अगरबत्ती अन् धूप.

अर्थ:
थंडीच्या दिवसात देवाला गरम खिचडीचा नैवेद्य अर्पण करण्याची परंपरा आहे. तुळशीच्या माळा आणि धूपाच्या सुगंधाने वातावरण पवित्र झाले आहे. 🍲 📿 🕯� 🌸

४.
शनिवारची ही सुट्टी आली, भक्तांची ही गर्दी,
हरिनामाच्या घोषाने मग, पळते मनाची सर्दी.
नदीकाठी स्नानाला, मिळतो हा शुद्ध भाव,
धनुर्मासाच्या या पुण्यत, वसतो देवाचा ठाव.

अर्थ:
आज शनिवार असल्याने भाविक मोठ्या संख्येने मंदिरात येत आहेत. नामस्मरणाने आणि पहाटेच्या स्नानाने चित्त शुद्ध होऊन ईश्वरी सान्निध्य मिळते. 🚿 🚶�♂️ 🏛� 🚩

५.
उत्तरायणाची ही ओढ, सूर्य आता वळतो,
धनु राशीचा हा प्रवास, हळूहळू मग विरतो.
चार दिवसात येईल पाहा, संक्रांतीचा हा सण,
त्याच्याच या स्वागताला, सज्ज झाले हे मन.

अर्थ:
आता अवघ्या काही दिवसांतच सूर्य मकर राशीत प्रवेश करेल (संक्रांत). धनुर्मासाचा काळ संपून सूर्याचा उत्तरेकडील प्रवास सुरू होईल. 🏹 🧭 🌞 📈

६.
शिस्त आणि संयमाचा, धनुर्मास देतो धडा,
पहाटेच्या या साधनेने, फिटतो कर्माचा वेढा.
अन्नदान अन् सेवा हीच, देवाची ही खरी भक्ती,
मिळो आम्हा सर्वांना, सकारात्मक ही शक्ती.

अर्थ:
धनुर्मास आपल्याला पहाटे उठण्याची शिस्त आणि संयम शिकवतो. इतरांची सेवा करणे हीच खरी ईश्वरभक्ती आहे. 🐢 🧘�♀️ 🍲 🔋

७.
१० जानेवारीचा शनिवार, समाप्तीचा हा जवळ काळ,
सूर्याचे हे तेज लाभो, उजळो नशिबाचे भाळ.
नमन तुम्हा देवा आता, अखंड राहो आशीर्वाद,
धनुर्मासाच्या या धुंदीत, राहो भक्तीचा हा नाद.

अर्थ:
आजच्या दिवशी आपण सूर्यदेवाला नमन करूया. धनुर्मासातील ही भक्ती आपल्या आयुष्यात सदैव कायम राहो, हीच प्रार्थना. 🙏 🔱 🌍 🎂

इमोजी सारांश (Emoji Summary)

केवळ चिन्हे (Only Symbols):

❄️ ☀️ 🧘�♂️ 🙏 🪔 🎶 🔔 ✨ 🍲 📿 🕯� 🌸 🚿 🚶�♂️ 🏛� 🚩 🏹 🧭 🌞 📈 🐢 🧘�♀️ 🍲 🔋 🙏 🔱 🌍 🎂

केवळ शब्द (Only Words): धनुर्मास, काकड आरती, थंडी, खिचडी, नैवेद्य, शनिवार, सूर्य, उत्तरायण, विष्णू, भक्ती, साधना, मंदिर, गजर, आशीर्वाद, समाप्ती.

धनुर्मास समाप्ती: विशेष उपक्रम (Mind Map) 🗺�📊

                                [ धनुर्मास: शेवटचा टप्पा ]
                                             |
          ___________________________________|___________________________________
         |                 |                 |                 |                 |
    [धार्मिक विधी]       [खानपान]          [नैसर्गिक बदल]      [आगामी सण]       [आध्यात्मिक लाभ]
         |                 |                 |                 |                 |
    - काकड आरती       - गरम मुगाची खिचडी - उत्तरायण प्रारंभ   - मकर संक्रांत     - मनःशांती
    - विष्णू सहस्रनाम   - साजूक तूप नैवेद्य  - दिवस मोठे होणे  - भोगी व संक्रांत  - शिस्तबद्ध जीवन
    - सूर्य अर्घ्यदान   - उष्ण पदार्थ सेवन  - थंडीचा ओहोटी     - तिळगुळ लगबग    - सकारात्मक ऊर्जा

धनुर्मासातील ही मंगलमय साधना तुमच्या आयुष्यात नवीन चैतन्य आणि आरोग्य घेऊन येवो!

--अतुल परब
--दिनांक-10.01.2026-शनिवार.
===========================================