🚩 गावची जत्रा अन् खंडोबाचा जागर: भक्तीचा महासोहळा 🚩☀️ 🚩 🔴 🙏 ✨ 🟡 ⚔️ 🐎 🥁

[Atul Kaviraje]

स्थानिक जत्रा: महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात पौष महिन्यात अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा (Uruli, Yatra) भरतात. विशेषतः खंडोबाची भक्ती असणाऱ्या ठिकाणी 'पौष पौर्णिमे'च्या तयारीची लगबग आजपासून दिसून येते.
स्थानिक जत्रा: महाराष्ट्रातील अनेक गावांत यादरम्यान ग्रामदैवतांच्या जत्रांना सुरुवात झालेली असते.

येथे ११ जानेवारी २०२६, रविवार रोजी महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात सुरू असलेल्या ग्रामदैवत जत्रा आणि जेजुरीच्या खंडोबाच्या आगामी पौष पौर्णिमेच्या तयारीवर आधारित एक भक्तीपूर्ण दीर्घ मराठी कविता सादर आहे.

🚩 गावची जत्रा अन् खंडोबाचा जागर: भक्तीचा महासोहळा 🚩

विशेष: पौष महिन्यात महाराष्ट्रातील कानाकोपऱ्यात ग्रामदैवतांच्या जत्रांना उधाण आले आहे. आज रविवार असल्याने खंडोबाच्या भक्तांची जेजुरीसह अनेक ठिकाणी गर्दी असून, आगामी पौष पौर्णिमेच्या 'छबिना' आणि 'पालखी' सोहळ्याची तयारी सुरू झाली आहे.

दीर्घ मराठी कविता

१.
रविवारची ही सकाळ आली, जत्रेचा हा मांडला थाट,
ग्रामदेवतेच्या दर्शनाला, पाहा रंगली भक्तीची वाट.
पौष महिन्याचा हा गारवा, अन गुलालाची ही उधळण,
गावागावातून ऐकू येते, देवाच्या भक्तीचे हे गाण.

अर्थ:
रविवारच्या सुट्टीमुळे गावच्या जत्रेला ऊत आला आहे. थंडीच्या दिवसात गुलालाच्या उधळणीत ग्रामदैवताची पूजा अत्यंत उत्साहात सुरू आहे. ☀️ 🚩 🔴 🙏

२.
'येळकोट येळकोट जय मल्हार', घुमतो आहे हा जयघोष,
खंडोबाच्या या चरणी पाहा, मावळतो हा सारा रोष.
भंडारा उधळून नभी आज, पिवळी झाली ही जेजुरी,
पौष पौर्णिमेच्या ओढीने, भक्ती दाटली घरोघरी.

अर्थ:
जेजुरी आणि खंडोबाच्या गडावर 'जय मल्हार'चा जयघोष होत आहे. पिवळ्या भंडाराच्या उधळणीने वातावरण भक्तिमय झाले असून येणाऱ्या पौर्णिमेची सर्वजण वाट पाहत आहेत. ✨ 🟡 ⚔️ 🐎

३.
नगारा अन् सनईचा सूर, वाजे जत्रेच्या या दरबारी,
पालखी निघाली देवांची, ही शोभा वाटे लय भारी.
स्थानिक जत्रेचा हा सोहळा, जोडतो ही तुटलेली नाती,
परंपरेच्या या प्रकाशाने, उजळून निघते आमची माती.

अर्थ:
वाद्यांच्या गजरात देवांची पालखी निघते. या जत्रा केवळ धार्मिक उत्सव नसून गावकऱ्यांमधील प्रेम आणि नातेसंबंध घट्ट करण्याचे माध्यम आहेत. 🥁 🎊 🏘� 🤝

४.
खेळणी, मिठाई अन् बांगड्या, सजली आहेत ही दुकाने,
मुले-बाळे ही दंग झाली, पाळण्याच्या या सुखद सुखाने.
जत्रेचा हा बाजार मोठा, आनंदाचा हा अथांग झरा,
ग्रामदैवताच्या आशीर्वादाने, उजळतो हा महाराष्ट्र खरा.

अर्थ:
जत्रेत मिठाई आणि खेळण्यांच्या दुकानांनी गर्दी केली आहे. पाळण्यातील आनंदाने मुलांचे चेहरे फुलले असून महाराष्ट्राची ही संस्कृती मनाला सुख देते. 🎡 🍭 🧸 🛍�

५.
कुस्त्यांचा तो आखाडा रंगे, पैलवानांची ही जिद्द पाहा,
शड्डूच्या त्या आवाजाने, रोमांच उभे राहती अहा.
रांगड्या या खेळाची माया, जत्रेमध्ये ही वाढते फार,
विजेत्याला या मातीमध्ये, मिळतो सन्मानाचा हा हार.

अर्थ:
जत्रेतील कुस्त्यांचा आखाडा हा महाराष्ट्राच्या मर्दानी खेळाचा वारसा आहे. पैलवानांच्या ताकदीचे प्रदर्शन पाहून सर्वजण थक्क होतात. 🤼�♂️ 💪 🏆 🥇

६.
पौष पौर्णिमेची ही तयारी, लगबग सुरू झाली घराघरात,
तळी भरण्याचे हे सोहळे, रंगती भक्तांच्या या दारात.
रविवारचा हा शुभ योग, खंडोबाच्या या भक्तीचा,
साधूया आपण हाच मार्ग, संकटांवरील शक्तीचा.

अर्थ:
पौष पौर्णिमा जवळ असल्याने खंडोबाच्या 'तळी भरणे' या विधीची तयारी सुरू आहे. रविवार आणि जत्रेचा योग भक्तांना संकटांशी लढण्याची शक्ती देतो. 🥣 🕯� 🚩 🛡�

७.
११ जानेवारीचा हा रविवार, जत्रेच्या या आठवणी साठवू,
ग्रामदैवतेच्या या चरणी, आमचे हे मस्तक आपण टेकवू.
सुख-समृद्धी अन् शांती लाभो, हीच प्रार्थना ईश्वराला,
भक्तीच्या या अमृतात, न्हाऊ घालूया या विश्वाला.

अर्थ:
आजच्या या मंगल दिनी ग्रामदेवतेला वंदन करून आपण सर्वांच्या कल्याणाची आणि शांतीची प्रार्थना करूया. 🙏 🔱 🌍 🎂

इमोजी सारांश (Emoji Summary)

केवळ चिन्हे (Only Symbols):

☀️ 🚩 🔴 🙏 ✨ 🟡 ⚔️ 🐎 🥁 🎊 🏘� 🤝 🎡 🍭 🧸 🛍� 🤼�♂️ 💪 🏆 🥇 🥣 🕯� 🚩 🛡� 🙏 🔱 🌍 🎂

केवळ शब्द (Only Words): रविवार, जत्रा, खंडोबा, जेजुरी, जय मल्हार, भंडारा, पालखी, गुलाल, मिठाई, पाळणे, कुस्ती, पैलवान, पौष पौर्णिमा, भक्ती, परंपरा, समृद्धी.

महाराष्ट्र जत्रा: सांस्कृतिक दर्शन (Mind Map) 🗺�📊

                                [ ग्रामीण जत्रा व उत्सव ]
                                             |
          ___________________________________|___________________________________
         |                 |                 |                 |                 |
    [धार्मिक विधी]       [मनोरंजन]        [खाद्यसंस्कृती]      [खेळ व कुस्ती]     [सामाजिक महत्त्व]
         |                 |                 |                 |                 |
    - पालखी सोहळा      - तमाशा/लावणी     - जिलेबी, रेवडी     - कुस्त्यांचे फड     - चाकरमानी भेट
    - भंडारा उधळण     - आकाश पाळणे      - पुरणपोळी नैवेद्य  - लेझीम व दांडपट्टा - गावचा एकोपा
    - खंडोबा तळी भरणे  - सर्कस व जादू      - कडकनाथ/मटण बेत - गदा व मानचिन्ह    - परंपरांचे जतन

येळकोट येळकोट जय मल्हार!

--अतुल परब
--दिनांक-11.01.2026-रविवार.
===========================================