🎨 स्केचनोटचा जादूई खेळ: शब्द आणि चित्रांचा सुरेख मेळ 🎨✍️ 📄 🎨 💡 🏹 ⭕ ⏹️ 🧠

[Atul Kaviraje]

World Sketchnote Day-Special Interest-Educational, Fun, Technology-

जागतिक स्केचनोट दिन - विशेष आवड - शैक्षणिक, मनोरंजक, तंत्रज्ञान -

येथे ११ जानेवारी २०२६, रविवार रोजी साजरा केल्या जाणाऱ्या 'जागतिक स्केचनोट दिन' (World Sketchnote Day) निमित्त, शब्द आणि चित्रांच्या सुंदर मिलापावर आधारित एक रसाळ दीर्घ मराठी कविता सादर आहे.

🎨 स्केचनोटचा जादूई खेळ: शब्द आणि चित्रांचा सुरेख मेळ 🎨

विशेष: ११ जानेवारी हा दिवस 'स्केचनोटिंग' कलेसाठी समर्पित आहे. केवळ बोरिंग नोट्स न काढता त्यात चित्रे, बाण आणि रंगांचा वापर करून माहिती अधिक रंजक आणि लक्षात राहण्याजोगी बनवणे, हीच ही कला आहे.

दीर्घ मराठी कविता

१.
रविवारची ही सुट्टी आली, हातात घेऊया पेन,
नुसते शब्द नकोत आता, चित्रात मांडूया ज्ञान.
स्केचनोटचा हा दिवस आहे, कल्पनेला देऊया धार,
कोऱ्या कागदावर उमटू दे, विचारांचा हा सुंदर आकार.

अर्थ:
रविवारच्या निवांत वेळी पेन घेऊन फक्त शब्द न लिहिता चित्रांच्या माध्यमातून ज्ञान मांडूया. आजचा दिवस आपल्या कल्पनाशक्तीला वाव देण्याचा आहे. ✍️ 📄 🎨 💡

२.
बाण, गोल अन् चौकोनांनी, माहिती ही सजते पाहा,
स्मरणशक्ती वाढवण्याला, स्केचनोटचा हा मार्ग अहा.
बोरिंग अशा या नोट्स आता, होतील रंजक अन् भारी,
शिक्षणाच्य या विश्वामध्ये, येईल नवी एक उभारी.

अर्थ:
विविध आकार आणि चिन्हांचा वापर केल्यामुळे माहिती लक्षात ठेवणे सोपे जाते. यामुळे कंटाळवाणी अभ्यासाची पद्धत अधिक रंजक होते. 🏹 ⭕ ⏹️ 🧠

३.
तंत्रज्ञानाच्या या युगात, डिजिटल लेखणी हाती येते,
रंग अन् चित्रांच्या मेळाव्याने, माहिती ही जिवंत होते.
वेबिनार असो वा मिटिंग, झटपट रेखाटू ही नोट,
बुद्धीच्या या सागरामध्ये, स्केचनोटची ही छोटी बोट.

अर्थ:
आजच्या डिजिटल युगातही स्केचनोटिंग अत्यंत प्रभावी आहे. मोठ्या मिटिंगमधील माहिती चित्रांच्या रूपात झटपट मांडणे सोपे झाले आहे. 💻 🖊� 🌈 🚣

४.
लहान असो वा मोठा कोणी, कलेची ही भाषा साधी,
क्लिष्ट विषयांना सोपे करण्या, हीच आहे मोठी व्याधी.
कौशल्य हे शिकूया आपण, डोळे अन् मेंदूचा हा मेळ,
स्केचनोटिंग म्हणजे आहे, सृजनशीलतेचा हा खेळ.

अर्थ:
ही कला सर्वांसाठी आहे. डोळे आणि मेंदूचा ताळमेळ साधून कठीण विषय सोपे करणे हीच या कलेची खरी ताकद आहे. 👀 🧠 ✨ 🎨

५.
रविवारच्या या दुपारची, शांतता ही कामाला येईल,
तुमच्या मनातली प्रत्येक गोष्ट, कागदावरती जिवंत होईल.
आराखडे अन् नकाशे पहा, रंगांनी कसे हे न्हाले,
जागतिक स्केचनोट दिनाचे, औचित्य आज हे साधून आले.

अर्थ:
आजच्या सुट्टीच्या दुपारी मनातले विचार कागदावर उतरवा. रंगांच्या वापरामुळे तुमचे आराखडे अधिक स्पष्ट आणि सुंदर दिसतील. 🗓� 🧘�♀️ 🖍� 🗺�

६.
मजेशीर ही जीवनशैली, छंदाला देऊया नवे वळण,
लिखाणाच्या या व्यापावर, चित्रांचे करूया हे लेण.
नव्या गोष्टी लक्षात राहती, दिसेल हा ज्ञानाचा प्रकाश,
स्केचनोटच्या या पंखांनी, कवेत घेऊया हे आकाश.

अर्थ:
नोट्स काढण्याला छंदाचे रूप दिल्यास अभ्यास ओझे वाटत नाही. चित्रांच्या सहाय्याने आपण ज्ञानाचे क्षितिज विस्तारू शकतो. 📖 😊 💡 🦅

७.
११ जानेवारीचा हा रविवार, प्रतिभेचा हा सन्मान,
स्केचनोटिंगच्या या कलेने, वाढवूया आपण आपले ज्ञान.
यश, प्रगती अन् समृद्धी, मिळो साऱ्या या जगाला,
चित्रांच्या या भाषेने, जोडूया आपण या मनाला.

अर्थ:
आजच्या या दिवशी आपण या कलेचा सराव करूया. चित्रांची भाषा जागतिक असून ती मनामनांना जोडण्याचे काम करते. 🙏 🔱 🌍 🎂

इमोजी सारांश (Emoji Summary)

केवळ चिन्हे (Only Symbols):

✍️ 📄 🎨 💡 🏹 ⭕ ⏹️ 🧠 💻 🖊� 🌈 🚣 👀 🧠 ✨ 🎨 🗓� 🧘�♀️ 🖍� 🗺� 📖 😊 💡 🦅 🙏 🔱 🌍 🎂

केवळ शब्द (Only Words): स्केचनोट, शब्द, चित्रे, रविवार, कल्पनाशक्ती, ज्ञान, स्मरणशक्ती, तंत्रज्ञान, रंजक, शिक्षण, कौशल्य, सृजनशीलता, छंद, प्रगती, सन्मान.

स्केचनोटिंग: माहिती मांडण्याची कला (Mind Map) 🗺�📊

                                [ स्केचनोटिंगचे फायदे ]
                                           |
          _________________________________|_________________________________
         |                 |                 |                 |                 |
    [शैक्षणिक लाभ]      [व्यावसायिक लाभ]      [वैयक्तिक लाभ]     [तंत्रज्ञान]      [कलात्मक आनंद]
         |                 |                 |                 |                 |
    - लवकर समजणे      - उत्तम सादरीकरण    - नियोजन (Planning) - टॅब्लेट व पेन     - रंगांचा वापर
    - दीर्घकाळ लक्षात राहणे - मीटिंग नोट्स      - छंद जोपासणे      - डिजिटल ॲप्स     - रेखाटन कौशल्य
    - एकाग्रता वाढणे     - ब्रेनस्टॉर्मिंग     - विचार स्पष्ट होणे  - जलद संपादन      - सृजनशीलता

तुमची आजची एखादी नोट स्केचनोटमध्ये बदलून पाहणार का?

--अतुल परब
--दिनांक-11.01.2026-रविवार.
===========================================