🎭 रंगभूमीचा मानदंड: अजरामर 'शारदा' नाटक 🎭🎭 🏛️ 📜 ✨ 👧 👴 🚫 ⚖️ 🎵 🎤 💰 🎭

[Atul Kaviraje]

१८८९: नाट्याचार्य गोविंद बल्लाळ देवल यांच्या 'शारदा' नाटकाचा पहिला प्रयोग इंदूर येथे झाला.

येथे १३ जानेवारी २०२६, मंगळवार रोजी 'शारदा' नाटकाच्या पहिल्या प्रयोगाच्या (१८८९) स्मृतीनिमित्त नाट्याचार्य गोविंद बल्लाळ देवल यांना समर्पित एक रसाळ आणि ऐतिहासिक मराठी कविता सादर आहे.

🎭 रंगभूमीचा मानदंड: अजरामर 'शारदा' नाटक 🎭

१.
अठराशे एकोणनव्वद साल, इंदूरची ती पावन भूमी,
नाट्यसृष्टीच्या इतिहासात, घडली एक क्रांती नामी.
देवल यांच्या लेखणीतून, शारदा ही जन्मा आली,
मराठी रंगभूमीची आज, शान खरोखर ही वाढली.

(अर्थ: १८८९ मध्ये इंदूर येथे गोविंद बल्लाळ देवल यांच्या 'शारदा' नाटकाचा पहिला प्रयोग झाला, ज्याने नाट्यसृष्टीत इतिहास घडवला.) 🎭 🏛� 📜 ✨

२.
जरठ-कुमारी विवाहावर, प्रहार मोठा केला ज्याने,
समाजाच्या डोळ्यांमधले, अंजन भरले या नाटकाने.
शारदेची ती आर्त हाक, मनामनांना भिडली आज,
जुनाट रुढींच्या बंधनाला, बसला येथे मोठा तडा.

(अर्थ: या नाटकाने त्या काळातील बालविवाह आणि जरठ-कुमारी विवाहासारख्या सामाजिक अनिष्ट प्रथांवर कडाडून टीका केली.) 👧 👴 🚫 ⚖️

३.
संगीत नाटकाचा हा कळस, पदांचा तो गोडवा गोड,
'मूर्तिमंत भीती उभी', या गाण्याला नाही जोड.
कांचनभट्टाची ती हाव, अन् पैशाचा तो अट्टाहास,
देवल यांनी मांडला हा, मानवी स्वभावाचा जिवंत भास.

(अर्थ: नाटकातली पदे आणि पात्रांचे स्वभाव इतके जिवंत होते की त्यांनी मानवी लालसेचे दर्शन जगाला घडवले.) 🎵 🎤 💰 🎭

४.
मंगळवारची ही सकाळ, स्मरते तो पहिला प्रयोग,
नाट्यवेड्या महाराष्ट्राचा, जुळून आला हा शुभ योग.
शंभरहून ही अधिक वर्षे, अजूनही हे नाटक ताजे,
रसिक प्रेक्षकांच्या हृदयी, आजही हेच नाव गाजे.

(अर्थ: १३ जानेवारीच्या निमित्ताने त्या पहिल्या प्रयोगाची आठवण येते; आजही हे नाटक प्रेक्षकांच्या मनात घर करून आहे.) 🗓� 🏢 ❤️ 🔔

५.
स्त्री-शिक्षणाचे महत्त्व अन्, स्वाभिमानाची ही गाथा,
शारदेच्या त्या रूपाने, झुकला सर्वांचा हा माथा.
गोविंद बल्लाळ देवल यांनी, क्रांतीचे हे बीज पेरले,
नाट्यकलेचे हे वैभव, सातासमुद्रापार हे उरले.

(अर्थ: शारदा पात्राच्या माध्यमातून स्त्री सन्मानाचा विषय मांडणाऱ्या देवल यांचे कार्य जागतिक स्तरावर अजरामर झाले आहे.) 📖 🎓 💎 🌍

६.
नाट्याचार्यांच्या प्रतिभेचा, हा असे एक अनमोल हिरा,
कलेच्या या क्षेत्राला, दिला त्यांनी एक नवा चेहरा.
संवाद आणि अभिनयाने, रंगमंच हा फुलून गेला,
मराठी भाषेच्या समृद्धीचा, सोहळा हा संपन्न झाला.

(अर्थ: देवल यांच्या लेखणीने मराठी भाषेला आणि रंगभूमीला एक समृद्ध आणि सन्माननीय ओळख मिळवून दिली.) ✍️ 🎭 🌟 🚩

७.
स्मरूया आज त्या प्रयोगाला, वंदूया त्या प्रतिभेला,
शारदा नाटकाच्या रूपाने, मिळाला मान या कलेला.
नाट्यसंस्कृती आपली ही, अशीच सदा बहरत राहो,
गुणी कलावंतांचा हा मेळा, विश्वात सदा थोर होवो.

(अर्थ: नाटकाच्या पहिल्या प्रयोगाच्या स्मृतीला वंदन करून, आपली नाट्य संस्कृती अशीच बहरत राहावी हीच प्रार्थना.) 🙏 🎭 💐 🚩

📑 केवळ शब्दांचा सारांश (Word Summary Only):
शारदा नाटक - गोविंद बल्लाळ देवल - १८८९ - इंदूर - पहिला प्रयोग - जरठ-कुमारी विवाह - सामाजिक क्रांती - संगीत नाटक - कांचनभट्ट - रंगभूमी - नाट्य वैभव - मराठी भाषा.

📑 केवळ इमोजी सारांश (Emoji Summary Only):
🎭 🏛� 📜 ✨ 👧 👴 🚫 ⚖️ 🎵 🎤 💰 🎭 🗓� 🏢 ❤️ 🔔 📖 🎓 💎 🌍 ✍️ 🌟 🚩 🙏 💐

--अतुल परब
--दिनांक-13.01.2026-मंगळवार.
===========================================