माणुसकीची नवी पहाट: जातीपातीच्या भिंती ओलांडलेली मैत्री-🏘️🏠 ➔ 🧱❌ ➔ 👬🤝 ➔ 💧

[Atul Kaviraje]

'प्रबोधन कथा' (Inspirational/Reformative Stories)
================================================
सामाजिक एकता आणि समता-
========================

जातीपातीच्या भिंती ओलांडलेली मैत्री-

माणुसकीची नवी पहाट: जातीपातीच्या भिंती ओलांडलेली मैत्री-

सह्याद्रीच्या कुशीत वसलेले 'आनंदपूर' नावाचे एक सुंदर गाव होते. गाव दिसायला निसर्गरम्य असले तरी, गावकऱ्यांच्या मनात मात्र जातीपातीच्या जुन्या, बुरसटलेल्या विचारांनी खोलवर घर केले होते. गावाच्या मध्यभागी एक मोठी विहीर होती, पण तिचे पाणी पिण्याचा अधिकार फक्त उच्चवर्णीय मानल्या जाणाऱ्या लोकांसाठी होता. गावाच्या एका टोकाला 'आबा' राहायचे, जे गावचे प्रतिष्ठित मानले जात, आणि दुसऱ्या टोकाला 'राघू' राहायचे, जो मोलमजुरी करून आपला उदरनिर्वाह करायचा.

आबा आणि राघू एकाच वयाचे होते. लहानपणी ते एकत्र खेळायचे, पण मोठे झाल्यावर समाजाच्या बंधनांनी त्यांच्यात एक अदृश्य भिंत उभी केली होती. मात्र, त्यांची मुले—आबांचा मुलगा 'आर्यन' आणि राघूचा मुलगा 'साहिल'—यांच्यासाठी मात्र जात-पात केवळ कागदावरचे शब्द होते.

एके दिवशी गावात भीषण दुष्काळ पडला. विहिरी कोरड्या पडू लागल्या. पाण्यासाठी वणवण सुरू झाली. आबांच्या घरातील विहीर अजूनही थोडे पाणी देत होती, पण गावातील खालच्या वस्तीतील लोकांना तिथे फिरकण्यासही बंदी होती. राघूची वस्ती पाण्यासाठी व्याकुळ झाली होती. साहिलने जेव्हा आपल्या वडिलांना तहानेने व्याकुळ होताना पाहिले, तेव्हा त्याने गुपचूप आबांच्या विहिरीवरून पाणी आणण्याचे ठरवले.

रात्रीच्या अंधारात साहिल विहिरीपाशी पोहोचला, पण दुर्दैवाने त्याचा पाय घसरला आणि तो खोल विहिरीत पडला. पाण्याचा आवाज ऐकून आबा आणि आर्यन बाहेर धावत आले. साहिल पाण्यात गटांगळ्या खात होता. आबांना कळाले की तो राघूचा मुलगा आहे. काही क्षण आबांच्या मनात विचार आला, "हा आपल्या विहिरीत पडला, आता विहीर बाटली!" पण आर्यनने कसलाही विचार न करता विहिरीत उडी घेतली.

आर्यनने साहिलला सावरले, पण बाहेर येणे कठीण होते. वर उभे असलेले आबा गोंधळलेले होते. तितक्यात राघूही तिथे धावत आला. आपल्या मुलाला मृत्यूच्या दारात पाहून राघू रडू लागला. तेव्हा आबांना स्वतःच्या विचारांची लाज वाटली. त्यांनी राघूचा हात पकडला आणि त्याला धीर दिला. दोघांनी मिळून दोरखंडाच्या साहाय्याने आपल्या दोन्ही मुलांना सुखरूप बाहेर काढले.

साहिल शुद्धीवर आल्यावर आबांनी त्याला स्वतःच्या हाताने पाणी पाजले. त्या क्षणी आबांच्या डोळ्यातील धर्माचा पडदा फाटला होता. त्यांनी पाहिले की साहिलच्या शरीरातूनही तेच लाल रक्त वाहत आहे जे आर्यनच्या शरीरात आहे. आबांनी राघूच्या खांद्यावर हात ठेवला आणि म्हणाले, "राघू, आज या मुलांनी आपल्या डोळ्यांतील जातपातीचा कचरा साफ केला आहे. माणुसकीपेक्षा मोठा कोणताही धर्म नसतो."

दुसऱ्या दिवशी आबांनी संपूर्ण गावाला विहिरीवर बोलावले. त्यांनी जाहीर केले की, "आजपासून ही विहीर सर्वांसाठी खुली आहे. जोपर्यंत आपण माणसाला माणूस म्हणून स्वीकारत नाही, तोपर्यंत देवही आपल्याला पावणार नाही."

गावात नवी क्रांती घडली होती. सणासुदीला आता प्रत्येक घराचा दरवाजा सर्वांसाठी उघडा असायचा. भिंती कोसळल्या होत्या आणि खऱ्या अर्थाने 'आनंदपूर' नाव सार्थ झाले होते. ही केवळ एका विहिरीची गोष्ट नव्हती, तर ती एका नव्या विचाराची आणि माणुसकीच्या विजयाची गोष्ट होती.

योग्य आणि समर्पक शीर्षक:-
"भिंती कोसळल्या, माणुसकी जिंकली: एक सामाजिक क्रांती"

Emoji Summary:
🏘�🏠 ➔ 🧱❌ ➔ 👬🤝 ➔ 💧🆘 ➔ 👦🏻🌊 ➔ 🤝🙌 ➔ 💖🫂 ➔ 🚩✨

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-16.01.2026-शुक्रवार.
===========================================