👑 अहमद ज़ोगू यांचे अल्बानियात सत्ताग्रहण (२४ डिसेंबर १९२४)-1-👑⚔️ 💥😠🤺🛡️💡

[Atul Kaviraje]

1924-अल्बानिया में राजनीतिक संकट के बाद अहमद ज़ोगू ने सत्ता पर कब्ज़ा कर लिया और देश के प्रधानमंत्री बने।   

Ahmet Zogu seized power in Albania following a political crisis and became the country's Prime Minister.

अहमद ज़ोगू का सत्ता ग्रहण (1924)

राजनीति में मची उथल-पुथल भारी,
ज़ोगू ने थामी सत्ता की सवारी।
अल्बानिया ने देखा परिवर्तन जारी,
इसी दिन बदली उसकी तंग परिस्थिति सारी।

👑 अहमद ज़ोगू यांचे अल्बानियात सत्ताग्रहण (२४ डिसेंबर १९२४)

परिचय (Parichay)

अल्बानियाच्या आधुनिक इतिहासातील २४ डिसेंबर १९२४ चा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा ठरला. या दिवशी अहमद ज़ोगू यांनी एका राजकीय संकटातून परत येऊन सत्ता हस्तगत केली आणि अल्बानियाला संसदीय लोकशाहीच्या मार्गावरून निरंकुश शासनाच्या दिशेने नेले.

१.० अल्बानिया आणि १९२० चे दशक

उप-मुद्दे

विश्लेषण आणि महत्त्व

१.१ पहिल्या महायुद्धानंतरची पार्श्वभूमी

पहिल्या महायुद्धातून अल्बानिया नुकताच बाहेर पडला होता. देशात अस्थिरता, आदिवासी गटबाजी आणि शेजारील राष्ट्रांचा (विशेषतः इटली, युगोस्लाव्हिया) सततचा हस्तक्षेप होता. राजकीय संस्था अत्यंत कमकुवत होत्या.

१.२ प्रारंभिक राजकीय रचना

१९२० च्या दशकाच्या सुरुवातीला अल्बानियात संसदीय लोकशाहीचा प्रयोग सुरू झाला होता. विविध सरंजामदार (Chiefs), धार्मिक नेते आणि आधुनिकीकरणवादी यांच्यात सत्तेसाठी संघर्ष होता.

१.३ अहमद ज़ोगू यांची १९२४ पूर्वीची भूमिका

सत्ताग्रहणापूर्वीच अहमद ज़ोगू (तेव्हाचे मंत्री/अंतर्गत मंत्री) देशाच्या राजकारणातील एक शक्तिशाली व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांनी सत्तेसाठी वंशाधारित आणि राजकीय युतींचा प्रभावीपणे वापर केला होता.

२.० १९२४ चे राजकीय संकट आणि कारणे 💥

ज़ोगू यांना सत्ता सोडायला लागण्यापूर्वी अल्बानियात मोठे राजकीय नाट्य घडले. फॅन नोली यांच्या नेतृत्वाखालील उदारमतवादी-लोकशाहीवादी गटाने ज़ोगू यांना आव्हान दिले होते.

उप-मुद्दे

विश्लेषण आणि महत्त्व

२.१ अवनी रुस्तमी यांची हत्या

ज़ोगूंचे राजकीय विरोधक आणि प्रमुख लोकशाहीवादी नेते अवनी रुस्तमी यांची १९२४ मध्ये हत्या झाली. या हत्येसाठी ज़ोगू यांच्या समर्थकांना जबाबदार धरले गेले, ज्यामुळे देशात ज़ोगू-विरोधी लाट उसळली.

२.२ फॅन नोली यांचा उदय (जून क्रांती)

रुस्तमी यांच्या हत्येमुळे जनतेत तीव्र असंतोष पसरला. जून १९२४ मध्ये बिशप फॅन नोली यांच्या नेतृत्वाखालील उदारमतवादी गटाने सत्ता उलथून टाकली. याला अल्बानियातील पहिली 'जून क्रांती' (June Revolution) म्हणून ओळखले जाते.

२.३ ज़ोगूंचा तात्पुरता पराभव आणि पलायन

नोली यांच्या क्रांतीपुढे ज़ोगूंचा निभाव लागला नाही. त्यांना देशातून तात्पुरते पलायन करावे लागले आणि त्यांनी युगोस्लाव्हियात आश्रय घेतला. नोली यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारला मान्यता मिळाली, परंतु ते अल्पजीवी ठरले.

३.० फॅन नोली यांचे सरकार (जून-डिसेंबर १९२४) ⚖️

नोली यांचे सरकार केवळ सहा महिने टिकले, परंतु या काळात त्यांनी आधुनिकीकरणाचे मोठे प्रयत्न केले, जे अयशस्वी ठरले.

उप-मुद्दे

विश्लेषण आणि महत्त्व

३.१ नोली यांची सुधारणावादी दृष्टी

नोली हे वेस्टर्न-शिक्षित होते आणि त्यांनी अल्बानियाच्या आधुनिकीकरणासाठी 'सहा-कलमी' (Six-Point) कार्यक्रम प्रस्तावित केला. यात भू-सुधारणा, प्रशासकीय सुधारणा आणि कायदेशीर सुधारणांचा समावेश होता.

३.२ सुधारणांची अंमलबजावणीतील अडथळे

नोली हे एक आदर्शवादी असले तरी प्रशासक म्हणून अपयशी ठरले. त्यांच्या सुधारणांची अंमलबजावणी करण्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणा आणि पुरेसा निधी उपलब्ध नव्हता. विशेषतः, भू-सुधारणांमुळे सरंजामदारांचा मोठा विरोध झाला.

३.३ बाह्य आणि अंतर्गत अलगाव

नोली सरकारने परदेशी सत्तेवरील अवलंबित्व कमी करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु यामुळे ते इटली आणि युगोस्लाव्हिया या दोन्ही शेजाऱ्यांकडून अलग पडले. देशातील रूढिवादी गट आणि नोलींच्या क्रांतिकारी विचारांमध्ये समन्वय साधता आला नाही.

🗓�🇦🇱 turmoil 👑⚔️
💥😠🤺🛡�💡
🏔�💂�♂️🏰🏛�✋
🥇💼🔄🏃�♂️💨
🤝🕊�🏗�✨
👑🤴🔁📜
🏛�📚📌🌍🔑

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-24.12.2025-बुधवार.
===========================================