🏰 हाँग काँगचे आत्मसमर्पण (१९४१): 'ब्लॅक ख्रिसमस' आणि ऐतिहासिक विवेचन 📅-1-🗓️💥

[Atul Kaviraje]

1941-द्वितीय विश्व युद्ध: ब्रिटिश सेना ने हॉन्ग कॉन्ग में जापानी सेना के सामने आत्मसमर्पण कर दिया।   

World War II: British forces surrendered to the Japanese army in Hong Kong.

ब्रिटिश सेना का आत्मसमर्पण (1941)

युद्ध की आग में डूबा संसार,
हॉन्ग कॉन्ग गवाह बना उस भार।
ब्रिटिश सेना ने किया आत्मसपंर्ण स्वीकार,
इतिहास ने लिखा दुखद, कठोर प्रहार।

🏰 हाँग काँगचे आत्मसमर्पण (१९४१): 'ब्लॅक ख्रिसमस' आणि ऐतिहासिक विवेचन 📅

📜 परिचय: हाँग काँगची लढाई आणि 'ब्लॅक ख्रिसमस'

दुसऱ्या महायुद्धाच्या (World War II) इतिहासातील सर्वात महत्त्वपूर्ण आणि हृदयद्रावक घटनांपैकी एक म्हणजे १९४१ साली झालेली हाँग काँगची लढाई, जी ब्रिटिश सैन्याच्या आत्मसमर्पणामुळे २५ डिसेंबर १९४१ रोजी 'ब्लॅक ख्रिसमस' (Black Christmas) म्हणून ओळखली जाते. 💔

१.१. स्थान आणि कालखंड 🗺�

हाँग काँग हे ब्रिटिश साम्राज्याचे एक महत्त्वाचे केंद्र होते. ७ डिसेंबर १९४१ रोजी जपानने पर्ल हार्बरवर हल्ला केल्यानंतर काही तासांतच, ८ डिसेंबर १९४१ रोजी जपानी सैन्याने हाँग काँगवरही हल्ला केला. ही लढाई अवघ्या १८ दिवस चालली.

१.२. दुसऱ्या महायुद्धातील महत्त्व 🌍

या विजयामुळे जपानला आशियामध्ये आपले वर्चस्व प्रस्थापित करण्यासाठी एक महत्त्वाचा आधार मिळाला. हाँग काँगचे पतन हे आशियातील ब्रिटिश साम्राज्यासाठी एक मोठा धक्का आणि मनोधैर्य खचवणारी घटना होती.

१.३. मुख्य घटनाक्रम ⚔️

८ डिसेंबर रोजी आक्रमण सुरू झाले. काऊलून (Kowloon) लवकरच पडले आणि १८ डिसेंबर रोजी जपानी सैन्य हाँग काँग बेटावर (Hong Kong Island) उतरले. अवघ्या सात दिवसांत बेटाचा बचाव कोसळला.

२. ब्रिटिश आणि सहयोगी सैन्याची स्थिती 🛡�

ब्रिटिशांनी हाँग काँगच्या संरक्षणासाठी मोठी तयारी केली नव्हती, कारण त्यांचे लक्ष प्रामुख्याने युरोपातील युद्धावर होते.

२.१. सैन्यबळ आणि संरचना 🧍

ब्रिटिश, कॅनेडियन, भारतीय आणि स्थानिक सैनिकांचा समावेश असलेले हे सैन्य सुमारे १४,००० ते १५,००० इतके होते. त्यांच्याकडे जपानी सैन्यापेक्षा कमी अनुभवी सैनिक आणि जुनी शस्त्रे होती. उदा. "हाँगकाँग स्वयंसेवक संरक्षण दल" (Hong Kong Volunteer Defence Corps).

२.२. संरक्षण योजना आणि तयारी 🧱

हाँग काँगच्या संरक्षणासाठी 'गिन्ड्रिंकर्स लाईन' (Gin Drinkers' Line) ही मुख्य तटबंदी तयार करण्यात आली होती. मात्र, जपानी सैन्याच्या प्रचंड आक्रमकतेसमोर ही तटबंदी फक्त दोन दिवसांत भेदली गेली.

२.३. कॅनडाच्या सैनिकांचे योगदान 🍁

कॅनडाचे 'विनिपेग ग्रेनेडियर्स' (Winnipeg Grenadiers) आणि 'रॉयल रायफल्स ऑफ कॅनडा' (Royal Rifles of Canada) हे सैनिक युद्धाच्या अगदी काही आठवड्यांपूर्वीच हाँग काँगमध्ये पोहोचले होते आणि त्यांच्याकडे युद्धाचा अनुभव कमी होता, तरीही त्यांनी शौर्याने लढा दिला.

३. जपानी सैन्याची आक्रमकता 🗾

लेफ्टनंट जनरल ताकाशी सकाइ (Lieutenant General Takashi Sakai) यांच्या नेतृत्वाखालील जपानी सैन्याने अत्यंत क्रूरता आणि प्रभावी रणनीतीचा वापर केला.

३.१. कमांडर आणि रणनीती 🎯

जपानी कमांडर सकाइ यांनी 'जलद विजय' मिळवण्याच्या उद्देशाने रणनीती आखली होती. त्यांनी बेटावर त्वरित आणि सतत हल्ले करून ब्रिटिश सैन्याला सावरण्याची संधी दिली नाही.

३.२. प्रारंभिक हल्ला 💥

८ डिसेंबरला काऊलून (Kowloon) आणि 'गिन्ड्रिंकर्स लाईन'वर हवाई हल्ले आणि तोफांचा मारा सुरू झाला. हवाई संरक्षणाची कमतरता असल्यामुळे ब्रिटीश सैन्याला मोठा फटका बसला.

३.३. हवाई हल्ले आणि नौदल समर्थन ✈️

जपानी सैन्याकडे हवाई दलाचे (Air Force) आणि नौदलाचे (Naval) मोठे समर्थन होते, ज्यामुळे त्यांनी ब्रिटिश सैन्याच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवले आणि मुख्य बेटावरील महत्त्वाच्या ठिकाणांना लक्ष्य केले.

४. द्वीपसमूहावरील भीषण लढाई 🏝�

हाँग काँग बेटावर (Hong Kong Island) लढाईची तीव्रता वाढली, जिथे ब्रिटिश सैन्याने शेवटपर्यंत लढण्याचा निर्णय घेतला.

४.१. काऊलूनचे पतन 🏚�

काऊलून (Kowloon Peninsula) प्रदेशातील बचाव भेदल्यानंतर, ब्रिटिश सैन्याने बेटावर माघार घेतली. १८ डिसेंबरच्या रात्री जपानी सैन्य बेटावर उतरले, हा युद्धाचा निर्णायक क्षण ठरला.

४.२. शम शुई पो येथील संघर्ष ⚰️

शम शुई पो (Sham Shui Po) येथील युद्धकैदी छावणीत (POW Camp) असलेल्या कैद्यांवरही जपानी सैन्याने अमानुष अत्याचार केले, जे त्यांच्या क्रूरतेचे उदाहरण आहे.

४.३. ग्लूसेस्टरचा बचाव 🎖�

हाँग काँग बेटाच्या अनेक ठिकाणी अत्यंत भीषण हातघाईची लढाई झाली. उदा. 'मॉरिसन हिल' (Morrison Hill) आणि 'स्टॅनली' (Stanley) येथील युद्ध, जिथे सैनिकांनी मोठ्या धैर्याने जपानी सैन्याचा सामना केला.

५. ख्रिसमस डे (२५ डिसेंबर) ची घटना 🎁

२५ डिसेंबर, ख्रिसमस डेच्या दिवशी सकाळीच ही घटना घडली, ज्यामुळे हा दिवस 'ब्लॅक ख्रिसमस' म्हणून इतिहासात नोंदला गेला.

५.१. लढाईची अंतिम अवस्था ⏳

२४ आणि २५ डिसेंबरच्या रात्री, जपानी सैन्याने बेटाच्या मध्यवर्ती भागावर पूर्ण ताकदीने हल्ला केला. अन्न आणि दारूगोळा संपल्याने सैन्याची स्थिती बिकट झाली होती.

५.२. गव्हर्नर सर मार्क एटकेन-ड्रायव्हरची भूमिका 👨�⚖️

परिस्थिती पूर्णपणे हाताबाहेर गेल्याचे आणि आणखी प्रतिकार केल्यास केवळ निरपराध नागरिकांचे बळी जातील, हे लक्षात घेऊन गव्हर्नर सर मार्क एटकेन-ड्रायव्हर (Sir Mark Aitchison Young) यांनी आत्मसमर्पण करण्याचा कठीण निर्णय घेतला.

५.३. आत्मसमर्पण करण्याची अपरिहार्यता 🛑

ब्रिटनकडून कोणतीही मदत मिळणार नाही हे स्पष्ट झाल्यावर, नागरिकांचे आणि उर्वरित सैन्याचे जीवन वाचवण्यासाठी आत्मसमर्पण करणे ही शेवटची आणि अपरिहार्य पायरी होती.

🗓�💥🌍🌃🇬🇧
🇯🇵🪖💣🇨🇦💂
🍽�💧📉🪖🤔
🎄🏳�📃✍️🇭🇰
😥⛓️💢🇯🇵⏳
⚫🎄😨🕊�💔
🧠🕯�💂🙏📚

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-24.12.2025-बुधवार.
===========================================