🕉️ धम्मचक्र प्रवर्तन: बुद्धांचा दिव्य 'मध्यम मार्ग' 🕉️🧘‍♂️ ✨ 🏰 🕉️ 🚫 🍲 ☸️

[Atul Kaviraje]

(बुद्ध आणि 'मध्यम मार्ग'चा सिद्धांत)
बुद्ध आणि त्याचे तत्त्वज्ञान 'मध्यममार्ग'-
(Buddha and the Doctrine of the 'Middle Path')
Buddha and his philosophy 'middle path'-

भगवान गौतम बुद्ध आणि त्यांच्या शांततामयी 'मध्यम मार्ग' सिद्धांतावर आधारित ही भक्तीभावपूर्ण दीर्घ मराठी कविता:

🕉� धम्मचक्र प्रवर्तन: बुद्धांचा दिव्य 'मध्यम मार्ग' 🕉�

शीर्षक: "शांतीचा महामेरू: मध्यम मार्ग"

(१)
सोडून राजविलास सारा, सिद्धार्थ वनी गेले,
सत्याच्या शोधासाठी त्यांनी, कष्ट अपार केले.
अतिभोग अन् अतिदंडाचा, त्याग त्यांनी केला,
सम्यक विचारांचा दीप, मनी मग प्रज्वलित झाला. 🧘�♂️ ✨ 🏰 🕉�
(अर्थ: राजवाड्याचे सुख सोडून सिद्धार्थ सत्याच्या शोधासाठी वनात गेले. त्यांनी शरीराला अति सुख देणे किंवा अति कष्ट देणे दोन्ही टाळून सत्याचा दिवा लावला.)

(२)
नको कडक उपवास शरीर, सुकवून टाकणारा,
नको विलासी भोग मन, गुंगवून टाकणारा.
या दोन टोकांमधला, मार्ग एक गवसला,
'मध्यम मार्ग' हाच सुखाचा, पाया मग रचला. 🚫 🍲 ☸️ 🧘�♀️
(अर्थ: शरीर पूर्ण सुकवणारा उपवास नको आणि मन भरकटवणारा विलास नको. या दोन टोकांच्या मधला मार्ग म्हणजे 'मध्यम मार्ग' होय.)

(३)
सम्यक दृष्टी, सम्यक वाणी, शुद्ध असावे आचरण,
दु:खाच्या या सागरातून, हेच करील तारणा.
विचारांची शुद्धता अन्, कर्माचे हे पावित्र्य,
मानवतेचा धर्म हाच, बुद्धाचे हे चारित्र्य. 👁� 🗣� 🔱 🌊
(अर्थ: चांगली दृष्टी, चांगले बोलणे आणि शुद्ध वागणे यामुळेच माणूस दुःखातून बाहेर पडतो. शुद्ध विचार आणि कर्म हेच बुद्धांचे मुख्य तत्वज्ञान आहे.)

(४)
विणा असाही नसावा, ज्याची तार तुटून जाईल,
असाही नसावा सैल की, सूरच हरवून जाईल.
योग्य ताण अन् योग्य सूर, हेच संगीताचे मर्म,
मध्यम मार्गी जगणे हेच, माणसाचे खरे कर्म. 🎸 🎼 🕊� 💠
(अर्थ: विणेची तार अति ओढली तर तुटते आणि ढिली सोडली तर वाजणार नाही. तसेच मानवी जीवन योग्य संतुलित असावे, हेच जगण्याचे मर्म आहे.)

(५)
राग, द्वेष अन् लोभाचा, त्याग करुनी चालावे,
मैत्री आणि करुणेने, जग हे सारे जिंकावे.
अहिंसेचा मार्ग सोपा, शांतीचा हा मंत्र आहे,
मानवाच्या कल्याणाचे, हेच दिव्य तंत्र आहे. 😡 🤝 🌿 🕊�
(अर्थ: राग आणि लोभ सोडून मैत्री आणि करुणेने जग जिंकावे. अहिंसा आणि शांती हाच मानवी कल्याणाचा खरा मार्ग आहे.)

(६)
नको अट्टाहास मोहाचा, नको त्याग भयाने,
संसारातही राहू शकतो, माणूस मोठ्या धैर्याने.
मनाचा हा समतोल, कधीच ढळू देऊ नको,
मध्यम मार्गाची ही वाट, कधीच सोडू नको. ☸️ ⚖️ 🧘�♂️ 🚶�♂️
(अर्थ: भीतीपोटी त्याग नको आणि मोहाचा हव्यास नको. संसारात राहूनही मध्यम मार्गाचा समतोल राखणे शक्य आहे.)

(७)
बुद्धं सरणं गच्छामि, हाच नाद घुमू दे,
धम्मं सरणं गच्छामि, मार्ग हाच लाभू दे.
संघाप्रती निष्ठा आणि, सत्याची ही साथ,
मध्यम मार्गानेच होईल, अंधाराचा अंत. ☸️ 🙏 🕯� 🚩
(अर्थ: बुद्ध, धम्म आणि संघाला शरण जाऊन मध्यम मार्गाचा अवलंब केल्यास जीवनातील अज्ञानाचा अंधकार कायमचा संपतो.)

🧩 इमोजी सारांश (Emoji Summary)

🧘�♂️ ✨ 🏰 🕉� 🚫 🍲 ☸️ 🧘�♀️ 👁� 🗣� 🔱 🌊 🎸 🎼 🕊� 💠 😡 🤝 🌿 🕊� ☸️ ⚖️ 🧘�♂️ 🚶�♂️ ☸️ 🙏 🕯� 🚩

📝 शब्द सारांश (Word Summary)

त्याग: सिद्धार्थ गौतमांचा राजविलास सोडून जाणे.

संतुलन: अति भोग आणि अति कष्ट यांच्यातील मधला मार्ग.

अष्टांगिक मार्ग: सम्यक दृष्टी, वाणी आणि आचरणाचे महत्त्व.

करुणा: मैत्री आणि अहिंसेतून मानवाचे कल्याण.

शांती: मध्यम मार्गाने मिळणारे चिरंतन समाधान.

धम्म: बुद्धांनी दिलेली जीवनाची आचारसंहिता.

भगवान बुद्धांचा हा विचार तुम्हाला कसा वाटला?

--अतुल परब
--दिनांक-21.01.2026-बुधवार. 
===========================================