👑 शारलेमेनचा राज्याभिषेक: पवित्र रोमन साम्राज्याचा उदय (25 डिसेंबर 800)-1-📅

[Atul Kaviraje]

800 शारलेमेन (Charlemagne) को पोप लियो तृतीय द्वारा रोम में पवित्र रोमन सम्राट (Holy Roman Emperor) का ताज पहनाया गया।

Charlemagne was crowned Holy Roman Emperor in Rome by Pope Leo III.

👑 शारलेमेनचा राज्याभिषेक: पवित्र रोमन साम्राज्याचा उदय (25 डिसेंबर 800)

📝 परिचय: इतिहासाला कलाटणी देणारी ख्रिसमसची सकाळ

25 डिसेंबर 800 ही तारीख केवळ ख्रिस्ती कॅलेंडरमध्येच नव्हे, तर युरोपाच्या इतिहासात एक निर्णायक टर्निंग पॉइंट ठरली. फ्रँकचा राजा शारलेमेन (Charlemagne) याला पोप लिओ तिसरा (Pope Leo III) यांनी रोममधील सेंट पीटर बॅसिलिकामध्ये 'पवित्र रोमन सम्राट' (Holy Roman Emperor) म्हणून राज्याभिषेक केला. हा केवळ एक राजकीय सोहळा नव्हता; हे पश्चिम युरोपमध्ये एक नवीन राजकीय आणि धार्मिक युग सुरू होण्याचे प्रतीक होते. या एका घटनेने युरोपमधील चर्च आणि राजसत्ता यांचे संबंध, कायदेशीर रचना आणि सांस्कृतिक दिशा कायमची बदलली.

📍 मुख्य मुद्दे आणि सविस्तर विश्लेषण (Major Points and Detailed Analysis)

1. 👑 शारलेमेनची पार्श्वभूमी आणि फ्रँकिश साम्राज्याचा विस्तार

शारलेमेन, ज्याला 'चार्ल्स द ग्रेट' (Charles the Great) म्हणूनही ओळखले जाते, हा राज्याभिषेक होण्यापूर्वीच पश्चिम युरोपमधील एक शक्तिशाली शासक होता.

1.1. फ्रँकिश राज्याचा उदय (Rise of the Frankish Kingdom):
शारलेमेन हा कॅरोलिनजियन (Carolingian) घराण्यातील होता. त्याच्या आधी, त्याचे वडील पेपिन द शॉर्ट आणि आजोबा चार्ल्स मार्टेल यांनी फ्रँकिश राज्याला युरोपमध्ये प्रमुख शक्ती म्हणून स्थापित केले होते. या मजबूत पायावरच शारलेमेनने आपले साम्राज्य विस्तारले.

\ 🗺� (उदाहरण: फ्रँकिश राज्याच्या नकाशाची प्रतिमा)

1.2. लष्करी विजय आणि साम्राज्याचा विस्तार (Military Conquests and Imperial Expansion):
शारलेमेनने जवळपास 50 लष्करी मोहिमा चालवल्या. त्याने लोम्बार्ड (Lombard) राज्याचा पाडाव करून इटलीचा राजा म्हणून पदवी घेतली, सॅक्सन (Saxon) लोकांवर विजय मिळवून त्यांना ख्रिस्ती धर्मात आणले आणि आयबेरियन द्वीपकल्पात (Iberian Peninsula) मोहिम केली. या विजयांमुळे त्याचे साम्राज्य फ्रान्स, जर्मनी आणि इटलीच्या मोठ्या भागावर पसरले.

(उदाहरणार्थ: 774 मध्ये लोम्बार्डवर विजय आणि इटलीवर नियंत्रण.)

1.3. कॅरोलिनजियन प्रबोधन (Carolingian Renaissance) 📚:
शारलेमेन केवळ एक योद्धा नव्हता, तर तो विद्येचा आणि संस्कृतीचा संरक्षक होता. त्याने शिक्षण, साहित्य आणि कलांना प्रोत्साहन दिले. यामुळे 'कॅरोलिनजियन प्रबोधन' नावाचा सांस्कृतिक काळ सुरू झाला, ज्यामुळे युरोपमधील साक्षरता आणि ज्ञानाचा प्रसार झाला.

(विश्लेषण: अल्कुईन ऑफ यॉर्क (Alcuin of York) सारख्या विद्वानांना दरबारात आश्रय देणे.)

2. 🏛� पोप लिओ तिसरा यांची नाजूक स्थिती

राज्याभिषेक हा एका बाजूला शारलेमेनची शक्ती दर्शवत होता, तर दुसऱ्या बाजूला पोप लिओ तिसरा यांची रोममध्ये ढासळलेली राजकीय स्थिती दर्शवत होता.

2.1. रोममधील अंतर्गत संघर्ष (Internal Conflicts in Rome):
लिओ तिसरा यांना रोममधील काही शक्तिशाली कुटुंबांकडून आणि चर्चमधील विरोधकांकडून तीव्र विरोध होता. 799 मध्ये त्यांच्यावर हल्ला झाला, त्यांचे डोळे आणि जीभ काढण्याचा प्रयत्न करण्यात आला (जरी ते पूर्णतः यशस्वी झाले नाहीत).

(उदाहरणार्थ: 799 मध्ये संत जॉन लॅटरन (St. John Lateran) येथे पोपवर झालेला शारीरिक हल्ला.)

2.2. संरक्षकाची गरज (Need for a Protector):
या हल्ल्यानंतर पोप लिओ तिसरा हे पळून शारलेमेनच्या दरबारात (पॅडरबोर्न, Paderborn) आश्रयासाठी गेले. या घटनेने हे सिद्ध केले की पोपला त्यांचे धार्मिक नेतृत्व सुरक्षित ठेवण्यासाठी एका शक्तिशाली धर्मनिरपेक्ष शासकाच्या लष्करी संरक्षणाची नितांत गरज आहे.

(विश्लेषण: पोपची धर्मनिरपेक्ष (Secular) सत्तेवर अवलंबून राहण्याची गरज स्पष्ट झाली.)

2.3. न्यायिक तपास आणि पोपची निष्ठा (Judicial Inquiry and Pope's Loyalty):
रोममध्ये परतल्यावर, शारलेमेनने पोप लिओ तिसरा यांच्यावर लावलेल्या आरोपांची चौकशी केली. शेवटी, लिओ तिसरा यांनी सार्वजनिकरित्या 'शुद्धीची शपथ' (Oath of Purgation) घेऊन स्वतःला निर्दोष सिद्ध केले, ज्यामुळे शारलेमेनची रोमन व्यवहारांवरची अंतिम सत्ता प्रस्थापित झाली.

3. 🏰 रोममधील ख्रिसमस दिवसाची ऐतिहासिक घटना

राज्याभिषेक हा रोमच्या सेंट पीटर बॅसिलिकामध्ये ख्रिसमसच्या दिवशी अत्यंत नियोजित आणि नाट्यमय पद्धतीने पार पडला.

3.1. शारलेमेनचे रोममध्ये आगमन (Charlemagne's Arrival in Rome):
शारलेमेन 800 मध्ये रोममध्ये दाखल झाले आणि त्यांनी पोपच्या खटल्याची अध्यक्षता केली. यामुळे त्यांनी 'अंतिम न्यायमूर्ती' म्हणून स्वतःचा अधिकार प्रस्थापित केला.

(उदाहरण: राज्याभिषेकापूर्वी रोममध्ये शांतता आणि सुव्यवस्था प्रस्थापित करणे.)

3.2. सेंट पीटर बॅसिलिकातील सोहळा (Ceremony at St. Peter's Basilica):
ख्रिसमसच्या दिवशी, शारलेमेन गुडघे टेकून प्रार्थना करत असताना, पोप लिओ तिसरा यांनी अचानक त्यांच्या डोक्यावर सोन्याचा मुकुट ठेवला.

\ ⛪️ (संकेत: सेंट पीटर बॅसिलिकाची प्रतिमा)

3.3. लोकांचा जयजयकार आणि 'ऑगस्टस' पदवी (Acclamation and the Title 'Augustus'):
राज्याभिषेक होताच उपस्थित रोमन लोकांनी "चार्ल्स, ऑगस्टस, ईश्वराने मुकुट घातलेला महान आणि शांततामय सम्राट" असा जयजयकार केला. या 'ऑगस्टस' पदवीमुळे त्यांची तुलना थेट प्राचीन रोमन सम्राटांशी झाली.

(विश्लेषण: हा जयजयकार म्हणजे रोमन लोकांची शारलेमेनला नवीन सम्राट म्हणून मिळालेली अधिकृत मान्यता होती.)

📅 🇮🇹 👑 ⚔️ ⛪️ 🇻🇦 🗣� 🤝 👑 🤴 👏 🎇 🛡� 📜 🧠 🌍 🎨 📐 ✍️ 📚 🗺� ⚖️ 💪 👴 🌟 💡 🚀 🕊�

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-25.12.2025-गुरुवार.
===========================================