⚜️ मुहम्मद अली जिन्ना: जीवन, राजकारण आणि पाकिस्तानची निर्मिती ⚜️-3-📅 👶 🇵🇰 🗺

[Atul Kaviraje]

1876 पाकिस्तान के संस्थापक और पहले गवर्नर-जनरल मुहम्मद अली जिन्ना का जन्म हुआ।

Muhammad Ali Jinnah, the founder and first Governor-General of Pakistan, was born.

⚜️ मुहम्मद अली जिन्ना: जीवन, राजकारण आणि पाकिस्तानची निर्मिती ⚜️

(२५ डिसेंबर १८७६: पाकिस्तानचे संस्थापक आणि पहिले गव्हर्नर-जनरल यांचा जन्मदिन)

३. काँग्रेसमधील सहभाग आणि हिंदू-मुस्लिम ऐक्य (Congress and Unity) 🤝

राजकारणाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात जिन्ना हे हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचे मोठे समर्थक होते, ज्यामुळे त्यांना 'युनिटीचे राजदूत' म्हणून ओळखले जाई.

३.१ काँग्रेसमध्ये प्रवेश (Joining Congress) 🇮🇳

माहिती: जिन्ना १९०६ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये सामील झाले. त्यांचा सुरुवातीचा उद्देश भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीत हिंदू आणि मुस्लिम दोघांनाही एकत्र आणणे हा होता.

उदाहरण/संदर्भ: गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी जिन्ना यांच्याबद्दल म्हटले होते की, "जिन्ना यांच्यात हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचे सर्व गुण आहेत."

विश्लेषण: त्यांचा राष्ट्रवाद सुरुवातीला धर्मनिरपेक्ष होता आणि ते अखंड भारताच्या स्वातंत्र्य लढ्यासाठी कटिबद्ध होते.

३.२ 'युनिटीचे राजदूत' ('Ambassador of Unity') 🕊�

माहिती: हिंदू-मुस्लिम ऐक्यासाठी त्यांनी केलेल्या प्रयत्नांमुळे सरोजिनी नायडू यांनी त्यांना 'युनिटीचे राजदूत' असे म्हटले होते.

उदाहरण/संदर्भ: जिन्ना हे काँग्रेस आणि मुस्लिम लीग या दोन्ही संस्थांमध्ये १९१३ पर्यंत सक्रिय होते, ज्यातून त्यांची समन्वयाची भूमिका स्पष्ट होते.

विश्लेषण: या काळात, जिन्नांना भारतीय राजकारणातील सर्वात महत्त्वाचे आणि समतोल साधणारे मुस्लिम नेते मानले जात होते.

३.३ लखनौ करार (Lucknow Pact - 1916) ✍️

माहिती: १९१६ मध्ये जिन्ना यांच्या प्रयत्नांमुळे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस आणि मुस्लिम लीग यांच्यात 'लखनौ करार' झाला.

उदाहरण/संदर्भ: या करारानुसार, दोन्ही पक्षांनी भारतासाठी 'स्वराज्य' (Self-Rule) मिळवण्याचे आणि केंद्रीय विधानमंडळात मुस्लिमांसाठी राखीव जागा निश्चित करण्याचे मान्य केले.

विश्लेषण: हा करार जिन्ना यांच्या राजकीय मुत्सद्दीपणाचा कळस मानला जातो, कारण याने दोन्ही प्रमुख राजकीय पक्षांना एकाच व्यासपीठावर आणले.

४. मुस्लिम लीगचे नेतृत्व (Leadership of the Muslim League) 🌟

१९२० नंतर, महात्मा गांधींच्या असहकार आंदोलनाच्या धोरणांवर मतभेद झाल्यानंतर जिन्ना यांनी काँग्रेस सोडली आणि मुस्लिम लीगचे पुनरुज्जीवन केले.

४.१ लीगमध्ये सक्रियता (Activity in the League) 🕋

माहिती: १९१३ मध्ये जिन्ना मुस्लिम लीगमध्ये सामील झाले, पण १९२० नंतर त्यांनी पूर्ण लक्ष लीगकडे वळवले.

उदाहरण/संदर्भ: गांधीजींच्या 'सत्याग्रह' आणि 'असहकार' या आंदोलनांना जिन्ना यांचा विरोध होता, कारण त्यांना ही धोरणे कायदेशीर आणि संवैधानिक वाटत नव्हती.

विश्लेषण: काँग्रेसच्या हिंदू-धार्मिक भाषेचा वापर (उदा. रामराज्य) आणि गांधीजींच्या कार्यपद्धतीमुळे त्यांना लीग हे मुस्लिमांच्या हिताचे अधिक प्रभावी व्यासपीठ वाटू लागले.

४.२ चौदा मुद्दे (Jinnah's Fourteen Points - 1929) 🛡�

माहिती: सायमन कमिशननंतर तयार करण्यात आलेल्या नेहरू रिपोर्टला (Nehru Report) उत्तर म्हणून जिन्ना यांनी १९२९ मध्ये त्यांच्या प्रसिद्ध 'चौदा मुद्द्यां'ची मागणी केली.

उदाहरण/संदर्भ: या मुद्द्यांमध्ये केंद्रात मुस्लिमांसाठी एक-तृतीयांश प्रतिनिधित्व, प्रांतांना स्वायत्तता आणि स्वतंत्र निवडणूक प्रणाली कायम ठेवण्याची मागणी प्रमुख होती.

विश्लेषण: हे चौदा मुद्दे मुस्लिम लीगचा राजकीय जाहीरनामा बनले आणि स्वतंत्र राष्ट्राच्या मागणीचा पाया रचणारे महत्त्वाचे संवैधानिक दस्तऐवज ठरले.

४.३ लीगचे पुनरुज्जीवन (Revival of the League) 📈

माहिती: १९३० च्या दशकात जिन्ना यांनी लीगचे नेतृत्व करून तिला एक प्रभावी आणि संघटित राजकीय शक्ती बनवले.

उदाहरण/संदर्भ: १९३७ च्या प्रांतीय निवडणुकांमध्ये मुस्लिम लीगला अपेक्षेप्रमाणे यश मिळाले नाही, परंतु १९४६ च्या निवडणुकीत त्यांनी मुस्लिम जागांवर ९० टक्क्यांहून अधिक विजय मिळवला.

विश्लेषण: लीगच्या पुनरुज्जीवनामुळे जिन्ना हे भारतीय मुस्लिमांचे निर्विवाद नेते म्हणून उदयास आले.

📅 👶 🇵🇰 🗺� 👨�🎓 ⚖️ 🇮🇳 🤝 🗣� 💔 🕌 🚩 📢 🌓 ✌️ 📜 🌟 🗣� 🤲 🪢 🔪 💔 🇮🇳 🇵🇰 🥇 👨�💼 📜 🙏

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-25.12.2025-गुरुवार.
===========================================