⚜️ मुहम्मद अली जिन्ना: जीवन, राजकारण आणि पाकिस्तानची निर्मिती ⚜️-1-📅 👶 🇵🇰 🗺

[Atul Kaviraje]

1876 पाकिस्तान के संस्थापक और पहले गवर्नर-जनरल मुहम्मद अली जिन्ना का जन्म हुआ।

Muhammad Ali Jinnah, the founder and first Governor-General of Pakistan, was born.

⚜️ मुहम्मद अली जिन्ना: जीवन, राजकारण आणि पाकिस्तानची निर्मिती ⚜️

५. द्वि-राष्ट्र सिद्धांत (Two-Nation Theory) 🕌🇮🇳

जिन्ना यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील सर्वात महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे 'द्वि-राष्ट्र सिद्धांता'चा पुरस्कार, ज्यामुळे फाळणी अपरिहार्य झाली.

५.१ सिद्धांताचा उदय (Rise of the Theory) 💡

माहिती: जिन्ना यांनी असा युक्तिवाद केला की हिंदू आणि मुस्लिम ही दोन भिन्न राष्ट्रे आहेत, ज्यांची संस्कृती, भाषा, कला आणि जीवनशैली पूर्णपणे वेगळी आहे.

उदाहरण/संदर्भ: या सिद्धांतानुसार, एकाच लोकशाही व्यवस्थेत दोन राष्ट्रे एकत्र राहू शकत नाहीत आणि मुस्लिमांना त्यांच्या धर्मावर आधारित स्वतंत्र भूभाग आवश्यक आहे.

विश्लेषण: काँग्रेसच्या सततच्या नकारामुळे आणि अल्पसंख्याकांच्या सुरक्षेच्या चिंतेमुळे जिन्ना यांचा 'युनिटी'च्या राजदूताकडून 'फाळणी'च्या प्रणेत्याकडे प्रवास झाला.

५.२ राजकीय आणि सामाजिक आधार (Political and Social Basis) 🗣�

माहिती: १९३७ नंतर काँग्रेसने मुस्लिमांना सत्तेत पुरेसा वाटा दिला नाही, या समजुतीने मुस्लिम समाजात असुरक्षिततेची भावना वाढली.

उदाहरण/संदर्भ: जिन्ना यांनी वारंवार सांगितले की, मुस्लिमांची ओळख आणि धार्मिक कायदे (Personal Laws) केवळ स्वतंत्र राष्ट्रातच सुरक्षित राहू शकतात.

विश्लेषण: हा सिद्धांत केवळ राजकीय मागणी नसून, भारतीय मुस्लिमांच्या धार्मिक आणि सांस्कृतिक अस्मितेची मागणी म्हणून लीगने लोकांपर्यंत पोहोचवली.

५.३ लाहोर ठराव (Lahore Resolution - 1940) 🎯

माहिती: २३ मार्च १९४० रोजी मुस्लिम लीगच्या लाहोर अधिवेशनात हा ऐतिहासिक ठराव पास झाला, ज्यात स्वतंत्र मुस्लिम राष्ट्रांची (Independent States) मागणी करण्यात आली.

उदाहरण/संदर्भ: या ठरावात स्पष्टपणे नमूद केले होते की, मुस्लिमांचे बहुसंख्य असलेल्या वायव्य आणि पूर्वेकडील भागांना एकत्र करून स्वतंत्र आणि सार्वभौम राष्ट्रे (States) बनवण्यात यावीत.

विश्लेषण: जरी सुरुवातीला 'पाकिस्तान' या शब्दाचा उल्लेख नव्हता, तरी हा ठरावच पुढे 'पाकिस्तान ठराव' (Pakistan Resolution) म्हणून ओळखला गेला.

६. स्वतंत्र पाकिस्तानची मागणी (Demand for Independent Pakistan) 📢

लाहोर ठरावानंतर जिन्ना यांनी पाकिस्तानच्या मागणीसाठी अत्यंत आक्रमक आणि यशस्वी प्रचार केला.

६.१ लीगची वाढती लोकप्रियता (Growing Popularity of the League) 🚀

माहिती: १९४० च्या दशकात जिन्ना आणि लीगचा प्रभाव अभूतपूर्व पद्धतीने वाढला.

उदाहरण/संदर्भ: मुस्लिमांसाठी राखीव असलेल्या सर्व जागांवर लीगने १९४६ च्या निवडणुकीत मिळवलेला प्रचंड विजय (९०% हून अधिक) हा पाकिस्तानच्या मागणीला मिळालेला स्पष्ट जनादेश होता.

विश्लेषण: जिन्ना यांच्या 'इस्लाम खतरे में है' (Islam is in danger) या भावनिक आवाहनामुळे सामान्य मुस्लिमांनी त्यांच्या मागणीला पाठिंबा दिला.

६.२ क्रिप्स आणि कॅबिनेट मिशन (Cripps and Cabinet Missions) 🤝

माहिती: क्रिप्स (१९४२) आणि कॅबिनेट मिशन (१९४६) या दोन्ही ब्रिटिश योजना फाळणी टाळण्यासाठी आल्या होत्या, पण त्या असफल ठरल्या.

उदाहरण/संदर्भ: कॅबिनेट मिशनने भारताला संघराज्य (Federal Structure) देण्याचा प्रयत्न केला, ज्यात जिन्ना यांनी सुरुवातीला सहमती दर्शवली, पण नंतर ते माघार घेऊन पाकिस्तानच्या मागणीवर ठाम राहिले.

विश्लेषण: या मिशनच्या अपयशामुळे जिन्ना यांचा विश्वास अधिक पक्का झाला की, मुस्लिमांना त्यांचे ध्येय केवळ स्वतंत्र राष्ट्राद्वारेच मिळू शकते.

६.३ थेट कृती दिन (Direct Action Day - 1946) 🩸

माहिती: कॅबिनेट मिशनच्या अपयशानंतर, १६ ऑगस्ट १९४६ रोजी मुस्लिम लीगने 'थेट कृती दिन' (Direct Action Day) पाळला.

उदाहरण/संदर्भ: 'लढून पाकिस्तान मिळवू' ('Leke rahenge Pakistan') या घोषणेसह हा दिवस पाळण्यात आला, ज्यामुळे कोलकात्यात मोठे जातीय दंगे झाले आणि हजारो लोक मारले गेले.

विश्लेषण: या घटनेने हिंदू आणि मुस्लिम यांच्यातील दरी अधिक वाढवली आणि फाळणी अटळ आहे, हे राजकीय पक्षांना मान्य करावे लागले.

📅 👶 🇵🇰 🗺� 👨�🎓 ⚖️ 🇮🇳 🤝 🗣� 💔 🕌 🚩 📢 🌓 ✌️ 📜 🌟 🗣� 🤲 🪢 🔪 💔 🇮🇳 🇵🇰 🥇 👨�💼 📜 🙏

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-25.12.2025-गुरुवार.
===========================================