📜 माओ ज़ेडॉन्ग (Mao Zedong) यांचा जन्म - २६ डिसेंबर १८९३-2-🌾 📚 🚩 ⛰️ 🚶‍♂️

[Atul Kaviraje]

1893-
चीनी नेता माओ ज़ेडॉन्ग (Mao Zedong) का जन्म हुआ,
जो बाद में पीपुल्स रिपब्लिक ऑफ चाइना के संस्थापक बने।

Chinese leader Mao Zedong, who later became the founder of the People's Republic of China, was born.

📜 मराठी लेख: माओ ज़ेडॉन्ग (Mao Zedong) यांचा जन्म - २६ डिसेंबर १८९३

६. 🏗� 'ग्रेट लीप फॉरवर्ड' (Great Leap Forward) आणि त्याचे परिणाम
१९५८ मध्ये माओ यांनी चीनच्या अर्थव्यवस्थेला झपाट्याने पुढे नेण्यासाठी 'ग्रेट लीप फॉरवर्ड' (मोठी झेप) कार्यक्रम सुरू केला.

६.१. उद्देश: चीनला कृषीप्रधान परिस्थितीतून थेट औद्योगिक महासत्ता बनवणे. सामूहिक शेती (Communes) आणि घराघरात पोलाद निर्मिती (Backyard Furnaces) यावर जोर देण्यात आला.

६.२. धोरणात्मक त्रुटी: या योजनेत अवास्तव उद्दिष्ट्ये, स्थानिक परिस्थितीचा अभाव आणि अति-सामूहिकरणामुळे प्रचंड गोंधळ निर्माण झाला.

६.३. भीषण दुष्काळ: यामुळे ऐतिहासिक दुष्काळ पडला, ज्यामुळे लाखो लोकांचा मृत्यू झाला. माओ यांच्या नेतृत्वातील हा एक अत्यंत दुर्दैवी आणि विनाशकारी टप्पा होता. संदर्भ: १९५८-१९६२, सामूहिक शेती. Symbol: 📉💀

७. 🎭 सांस्कृतिक क्रांती (Cultural Revolution)
१९६६ मध्ये माओ यांनी आपल्या राजकीय विरोधकांना आणि पक्षातील प्रतिस्पर्धकांना बाजूला करण्यासाठी 'ग्रेट प्रोलिटेरियन कल्चरल रिव्होल्यूशन' (महान सर्वहारा सांस्कृतिक क्रांती) सुरू केली.

७.१. 'रेड गार्ड्स' (Red Guards) चा वापर: त्यांनी तरुण विद्यार्थ्यांना एकत्र करून 'रेड गार्ड्स' नावाचे गट तयार केले, ज्यांनी विचारधारेच्या शुद्धतेच्या नावाखाली देशभर हिंसाचार आणि विध्वंस केला.

७.२. जुन्या विचारांना विरोध: 'चार जुन्या गोष्टी' (Four Olds: जुन्या चालीरीती, जुनी संस्कृती, जुन्या सवयी आणि जुने विचार) नष्ट करण्याचे आवाहन केले.

७.३. राजकीय आणि सामाजिक अस्थिरता: यामुळे शैक्षणिक आणि प्रशासकीय व्यवस्था पूर्णपणे कोलमडली. पक्षांतर्गत संघर्ष वाढला आणि चीनमध्ये मोठी राजकीय आणि सामाजिक अस्थिरता निर्माण झाली. संदर्भ: १९६६-१९७६, रेड गार्ड्स. Symbol: 🔴🎭

८. 📈 सकारात्मक सामाजिक सुधारणा
माओ यांच्या काळात काही सकारात्मक सामाजिक बदलही झाले, ज्यांचा चीनच्या दीर्घकालीन विकासावर परिणाम झाला.

८.१. महिलांचे स्थान: त्यांनी महिलांना अधिक हक्क मिळवून दिले. विवाह कायदा १९५० लागू केला, ज्यामुळे हुंडा पद्धत, बालविवाह आणि जबरदस्तीचे विवाह संपुष्टात आले.

८.२. साक्षरता आणि आरोग्य: साक्षरता दरात लक्षणीय वाढ झाली. ग्रामीण भागातील आरोग्य सुधारण्यासाठी 'बेअरफूट डॉक्टर्स' (Barefoot Doctors) सारख्या योजना सुरू करण्यात आल्या.

८.३. दारिद्र्य निर्मूलन (सुरुवातीला): जमीन सुधारणा कायद्यांमुळे सुरुवातीच्या काळात ग्रामीण भागातील विषमता कमी झाली. संदर्भ: बेअरफूट डॉक्टर्स, विवाह कायदा १९५०. Symbol: 👩�⚕️🧑�🎓

९. 🌎 जागतिक राजकारणात माओचा प्रभाव
माओ यांच्या विचारांनी आणि नेतृत्वाने केवळ चीनवरच नाही, तर जगभरातील अनेक मुक्तिसंग्रामांवर प्रभाव टाकला.

९.१. आशिया आणि आफ्रिकेत प्रेरणा: माओवाद हा आशिया, आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेतील अनेक साम्यवादी आणि राष्ट्रीय मुक्ति चळवळींसाठी (National Liberation Movements) प्रेरणास्रोत बनला.

९.२. अमेरिका-चीन संबंध: १९७२ मध्ये अमेरिकेचे अध्यक्ष निक्सन यांच्या चीन भेटीमुळे जागतिक राजकारणात मोठा बदल झाला.

९.३. सोव्हिएत युनियनशी संबंध: सोव्हिएत युनियनच्या (USSR) नेतृत्वाखालील साम्यवादी गटातून चीनने स्वतःला वेगळे केले, ज्यामुळे जागतिक साम्यवादी चळवळीत दुफळी निर्माण झाली. संदर्भ: निक्सन भेट (१९७२), तिसरे जग. Symbol: 🌍🤝

१०. ⚖️ ऐतिहासिक महत्त्व आणि वारसा
माओ ज़ेडॉन्ग यांचे ऐतिहासिक महत्त्व हे गुंतागुंतीचे आणि दुहेरी स्वरूपाचे आहे.

१०.१. संस्थापक पिता आणि राष्ट्रीय नायक: आधुनिक चीनला परकीय वर्चस्वातून मुक्त करून, एका शक्तिशाली राष्ट्रात रूपांतरित केल्याबद्दल ते आजही चीनमध्ये संस्थापक पिता आणि राष्ट्रीय नायक मानले जातात.

१०.२. वादग्रस्त धोरणे: तथापि, 'ग्रेट लीप फॉरवर्ड' आणि 'सांस्कृतिक क्रांती' यांसारख्या त्यांच्या धोरणात्मक चुकांमुळे लाखो लोकांचा बळी गेला, ज्यामुळे त्यांच्या वारशावर तीव्र टीका होते.

१०.३. आजचा चीन: माओंनी स्थापन केलेल्या राजकीय आणि सामाजिक संरचनेवरच आजच्या चीनचा पाया उभा आहे, जो आज एक जागतिक आर्थिक महासत्ता आहे. निष्कर्ष आणि समारोप: माओ ज़ेडॉन्ग यांचा जन्म एका विशाल आणि दूरगामी क्रांतीची सुरुवात होती. त्यांनी चीनला जगाच्या नकाशावर एक अखंड आणि शक्तिशाली देश म्हणून उभे केले. त्यांचे धोरण वादग्रस्त असले तरी, आधुनिक चीनच्या निर्मितीतील त्यांचे अतुलनीय योगदान नाकारता येणार नाही. ते एकाच वेळी क्रांतिकारी, विचारवंत आणि शासक होते. Symbol: ☯️👑

🌾 📚 🚩 ⛰️ 🚶�♂️ 🇨🇳 🥁 📖 🔨 📉 💀 🔴 🎭 👩�⚕️ 🧑�🎓 🌍 🤝 ☯️ 👑

--संकलन
--अतुल परब
--दिनांक-26.12.2025-शुक्रवार.
===========================================